leygardagur 27. november 2004síða 9

16 Nr. 228 - 27. november 2004 Nr. 228 - 27. november 2004 17 Orðalisti við før- oyskum orðum innan oljuvinnuna er eitt sera hent amboð hjá teimum, ið ynskja at málbera seg rætt á móðurmáli okkara. Nógv skemtilig orð eru eisini at síggja, og onnur sum útgreina hugtøk innan hesa vinnuna OLJUORÐ Snorri Brend Tað eru kanska ikki øll sum vita tað. Men gongur so sum menn ætla, so fara at standa hópin av jólatrøum á støðum, har ein møgulig føroysk oljuvinna skal fara fram. Hetta við "jólatrænum" er nevniliga eitt av mong- um orðum, sum fólk innan oljuvinnuna kenna til og brúka í teirra dagliga sam- skifti. Men hvussu skal maðurin á gøtuni fyrihalda seg mótvegis slíkum orð- um? Ein hentur møguleiki, sum eisini er lættur at fáa fatur á, er orðalistin sum einans finst á heimasíðuni hjá fmn.no. Og her verður sagt frá týdninginum av orððinum jólatræ. Í olju- vinnuhøpi er týdningurin nevniliga hesin: "Bygnaður við rørum og ventilum sett- ur á útvinslubrunnin til eftirlits við streyminum av olju og gassi til at forða fyri møguligum útblástri, en. christmas tree, no. juletre". So vita vit í øllum førum tað. Eitt fat er ein tunna Hesa seinastu tíðina hevur prísurin á ráoljuni verið sera høgur, men nú er kort- ini líkt til at hann er mink- andi. Í fjølmiðlunum hava tíð- indi mangan verið borin um, at eitt fat av olju kostar so og so nógvar dollarar. Tað eru kanska ikki øll, ið vita hvat eitt fat er, men tað hevur oljuorðalistin eitt greitt svar uppá. Eitt fat er nevniliga "umleið 159 litrar - nýtt sum máleind fyri jarðolju og oljuúrdráttir. Eitt fat = 42 amerikanskar gallons, 6.29 føt = ein rúm- metur, en. barrel, no. fat, tønne". Nei, tað er ikki altíð lætt at skilja, at tað sum bretar og norðmenn nevna tunna hevur fingið heitið "fat" á føroyskum. Hinvegin er lætt at skilja, at nevndin sum hevur gjørt henda orðalistan hevur havt eitt ótrúligt baks við at evna til tey føroysku orðini. Her hevur ikki skortað hugflog. Tey føroysku orðini gerast ofta í longra lagi og eru tí óliðilig í samskiftinum. Eitt av heldur longu og óliðiligu orðunum í hesum bólki er orðið "útvinslu- býtissáttmáli", sum ein í veruleikanum hevur sett saman av ikki færri enn fimm ymiskum orðum: út- vinslu-býtis-sátt-máli. Hetta er orðið er gjørt við tí fyri eyga at kunna skriva, at ein nú hevur gjørt ein sátt- mála um útvinslubýti, tað sum bretar kalla "Produc- tion Sharing Contract" ella tað sum danir stutt sagt kalla "produktions-delings- kontrakt". Eitt av teimum meiri skemtiligu orðunum er orðið "villkøttur". Øll kenna vit teir ferføttu vill- kattarnar á landi, men vill- køttur finst eisini á havsins botni, sambært oljuorða- listan. Ein villkøttur á havsins botni verður lýstur soleiðis: "Brunnur, sum verður boraður, uttan at nakar kennir innihaldið og bygnaðin á grótsløgunum, ið borað verður ígjøgnum, en. wildcat, no. undersøkel- sesbrønn". Nýggj orð neyðug Tað var tó mest av tilvild, at hesin henti orðalistin kom í lag. Einaferð á sumri 2001 var formaðurin fyri Før- oysku málnevndini á fundi saman við aðalstjóranum í Oljumálastýrinum um okkurt heilt annað evnið, tá ið prátið heldur natúrliga fall á olju og oljuvinnu. Tá spyr aðalstjórin, um tað ikki hevði verið eitt gott hugskot at farið undir at gjørt ein oljuorðalista, tí henda nýggja vinnan fór at krevja nógv nýggj føroysk orð, tí vit høvdu ikki tey neyðugu orðini. Føroyska málinum vantaði orð og heiti á nógvum ymsum lut- um og fyribrigdum, sum nýtt vórðu á hesum øki. Aðalstjórin visti av royndum, hvussu trupult tað var at orða seg á góðum føroyskum, tá ið skrivast skuldi um oljuvinnuna, tí henda vinnan er ógvuliga nógv ávirkað av enskari málnýtslu. Málnevndarformaðurin tók sjálvandi undir við hug- skotinum um ein oljuorða- lista, tí málnevndin hevur júst sum eitt av endamálum sínum at menna føroyskt sum yrkismál á so mongum økjum sum gjørligt. Innan partarnar á oljuøkinum varð eisini tikið sera væl undir við hesi ætlan. Men her var eingin orsøk at bíða, og tí varð lagt til brots longu í oktober mánaði sama árið. Ein ritstjóri varð settur og ein stýrisbólkur hevur verið ritstjóranum til hjálpar í arbeiðinum við orðalistan- um. Ritstjóri var Jóhan Hendrik W. Poulsen, og stýrisbólkin mannaðu Sigurð í Jákupsstovu fyri Føroya Oljuídnaðarbólk (FOÍB), Herálvur Joensen fyri Oljumálastýrið og Jógvan í Lon Jacobsen fyri málnevndina/Føroyamálsd eildina. Arbeitt varð skjótt og væl, og á sumri 2002 varð listin liðugur.. Eitt jólatræ á føroyskum havbotni Kaupthing er ein sterkur samstarvsfelagi á føroyska fíggjar- marknaðinum og ein hollur ráðgevi hjá fyritøkum í menning. Vit veita føroyskum vinnulívi professionellar tænastur í tøttum samstarvi við hinar deildirnar hjá Kaupthing úti í heimi. Vit seta tørvin hjá viðskiftafólki okkara í miðdepilin, og í álitis- fullum samstarvi skapa vit góð úrslit. RØKK MÁLINUM SAMAN VIÐ OKKUM C M Y K 17 16