hósdagur 27. desember 2018síða 32

Fríggjadagur 28. desember 2018 22 Sosialurin Brot og bitar úr árinum, ið fór - Vit høvdu tað so stuttligt saman Fólkakæri sangarin Kim Larsen legði árarnar inn 72 ára gamal. Danska tjóðarskaldið heitti ofta á vinmannin, Amariel Norðoy, fyri at hoyra hansara meining um nýggju løgini hjá sær. – Tá eg kom yvir í studio hjá honum, plagdu vit at sita og hugna okkum. Hann plagdi at hava guitaran frammi, og eg minnist hvussu hann risti nýggjar sangir úr ermuni, akkurát sum hann hevði dugað teir altíð, sigur Amariel Norðoy. Gera ov lítið fyri náttúruna - Føroyar marknaðarføra seg út í heimin við vøkru føroysku náttúruni, so í høvuðsheitunum at lata tað standa til, sum tað ger í løtuni, er virðisleyst fyri náttúruna og fólki sjálvt. Um støðan gjørdist heilt ring, hevði tað kunna ávirkað ferðafólkavøksturin vit hava í løtuni á ein keðiligan hátt, og helst eisini peningaligu støðuna í landinum av tí sama, sigur Jens Kjeld Joensen, náttúruserfrøðingur. Oktober: Eg má vera sterkur - Tað var ein sera hørð løta fyri meg og familjuna, tá ið eg mátti rýma úr Katalonia. Serliga hart var tað at fara frá mínum døtrum. Men eg noyddist at flýggja fyri at kunna halda fram við stríðnum fyri einum sjálvstøðugum Katalonia, sigur Carles Puigdemont, sum vitjar í Føroyum. Hann er frákoyrdur sum forseti. Hann er í útlegd. Men hann er onk­ urs­vegna leiðarin hjá katal­onska fólkinum – í øllum førum teimum, sum vilja hava eitt sjálvstøðugt Katal­onia. Carles Puigdemont hev­ur verið í brenni­deplinum, síð­ ani hann í 2016 var valdur forseti í Kata­lonia. Hann stílaði fyri fólka­at­ kvøðu um katalonskt full­veldi, sum spanska miðstjórnin lýsti ólóg­ liga og veruliga fór í hernað ímóti. Fólka­at­kvøðan varð gjøgn­um­førd fyri einum góðum ári síðani, og stórur meiriluti var fyri fullveldi. Av­leið­ingin var, at Carles Puig­ de­mont og aðrir leiðandi politik­ arar máttu flýggja út Spania, tí myndugleikarnir vildu seta teir í bolt og jarn, tí teir stóðu við fólka­ atkvøð­una og vildu lýsa Katalonia sjálv­støðugt land. Tað er nú eitt lítið ár, síðani Carles Puigdemont flýddi frá hús og heimi, frá familju og heimlandi, og síðani hevur hann virkað í út­ legd í Týsklandi og nú í Belgia, har hann hevur búsett seg. - Hvønn morgun, tá ið eg vakni, sigi eg við meg sjálvan, at hetta verð­ur seinasti dagur hjá mær í út­ legd. Tað hjálpir mær at halda fram og vera virkin í okkara stríði fyri einum sjálvstøðugum Katalonia, sig­ur Carles Puigdemont, tá ið Sosi­ al­urin hittir hann undir vitjan­ini í Føroyum um vikuskiftið. Politiskur uppvøkstur Carles Puigdemont vaks upp í fjalla­bygdini Amer nærindis Girona í land­nyrðingspartinum av Kata­ lonia. Abbin stríddist í spanska borg­ara­krígg­inum og mátti flýggja til Frak­lands, tá ið Franco og hans­ ara fólk vunnu og settu seg á valdið. Páp­in er bakari, og familjan eigur fram­vegis bakarí mitt í Amer. - Eg vaks upp undir harðrenda stýrinum hjá Franco. Vit sluppu ikki at tosa katalanskt í skúlanum, og katalanskt var eisini bannað í miðl­unum, í almennum tiltøkum og í umsitingini, sigur Carles Puig­ demont. Franco doyði í november mánaði í 1975, tá ið Carles Puigdemont var 13 ára gamal, og longu tá gjørdist hann politiskt virkin. - Mítt ættlarlið visti, at hetta var ein løta, sum snúði seg um okkara framtíð. Vit stúrdu fyri, at leivdir av stýrinum hjá Franco fóru at ar­ beiða ímóti fólkaræði. Øll høvdu eina politiska meining og luttóku í kjaki. Vit vildu stríðast fyri fólka­ ræði og ímóti einaræði, kúgan og harð­skapi frá myndugleikunum, greið­ir Carles Puigdemont frá. - Øll míni vinfólk vóru eisini pol­ it­iskt áhuguað. Vit vóru við í kjaki og mótmælisgongum, tí vit vildu skunda undir meira fólkaræði og eisini virka fyri, at okkara egnu pol­ itikarar vildu betra politisku skip­ an­ina og gera hana meira demo­ krat­iska, sigur hann. - Tað er púra natúrligt fyri meg at verða politiskt virkin, og líka­ mikið um eg bleiv bakari, journal­ ist­ur ella politikari, hevði eg luttikið í pol­it­iskum virksemi. Carles Puigdemont valdi eina yrkis­leið sum journalistur, men Teldurnar yvirtaka arbeiðini - Vit tosa um eina kollvelting av arbeiðsmarknaðinum. Nakrar metingar siga, at helmingurin av teimum størvunum, ið vit kenna í dag, verða burtur um 10 til 20 ár, tí teldurnar yvirtaka tey. Hetta kann samanberast við ídnaðarkollveltingina, tá maskinurnar yvirtóku manuella arbeiðið. Tá hvurvu nógv størv, og nú er tað sama í ferð við at henda innan tey mentalu størvini. Tað sigur Martin Zachariassen, sum nú tekur við starvinum sum rektari á IT- universitetinum í Keypmannahavn. Stroyming er neyðug fyri at liva av tónleiki - Mann má vera til taks á stroymingartænastunum. Um man ikki hevur Spotify, hevur mann ikki møguleika at samskifta við umheimin. Ein yvirgang vóru fleiri, ið ikki vildu hava sín tónleik á til dømis Spotify. Tað eru enn fleiri, sum hava hesa áskoðanina. Men tað er heilt “out of timing”, sigur Kristian Blak, um nýmótans mátan at marknaðarføra seg sum tónleikari. Vit mugu vera klár til framtíðina - Tað eru 12 altjóða stórrák, sum vit vænta koma at floyma inn yvir allan heimin, og í tí samanhanginum hyggja vit eisini eftir, hvar Føroyar eru í hesari gongdini. Hesi 12 rákini snúgva seg millum annað um talgildu menningina, fólkavøkstur, handilsvirksemi, infrakervi og umhvørið. Tað kann vera ringt at spáa um framtíðina, men vit eiga at hugsa meira um tað, sum bíðar okkum, sigur Jan Ziskasen, stjóri í Føroya Tele. OKT 2018 - Airbnb og onnur sløg av gistingum í privatum heimum hevur havt stóran týdning fyri ferðavinnuna í Føroyum. Høvdu vit ikki hendan gistingarháttin, hevði ferðavinnuvøksturin verið munandi lægri. Airbnb hevur loyst ein fløskuháls-trupulleika í ferðavinnuni. Pauli Helgason, menningarleiðari hjá Visit Faroe Islands - Nýggja avtalan við Aalborg Universitetshospital umfatar alt økið, ið hevur við bróstkrabba at gera. Hendan avtalan umfatar diagnostikk, uppfylging, viðgerð og tann onkologiska partin. Vit vænta okkum, at tað verður betur fyri sjúklingarnar, at alt økið nú verður savnað í einari avtalu. Jóanes Erik Køtlum, stjóri á Sjúkrahúsverki Føroya