mánadagur 21. januar 2019síða 10

Mánadagur 21. januar 2019 · Nr. 8 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tað var lagt upp til eina vakra og sjáldsama sjón í nátt, men veð­ ur­gudarnir vildu ikki, at før­oy­ing­ ar skuldu upp­liva fullu mán­a­myrk­ ingina. Ganda­ kenda fyribrigdið var tó sjónligt aðra­staðni í heim­inum Pætur Hjalmar Evensson pature@sosialurin.fo Náttina til mánadagin vóru sól­in, jørðin og mánin í linju við hvønn annan, so mánin lá í skugganum hjá jørðini. Tað var full mánamyrking, og hetta merkisverda fyri­ brigd­ið gleddu nógvir før­ oy­ingar seg til at uppliva, tí mán­a­myrkingin kundi nevn­ i­liga síggjast úr Føroyum, um veðrið var til vildar. Full mán­a­myrking er sjáldsamt, og tað serliga við fullari mána­myrking er, at mánin skift­ir lit. Í staðin fyri at vera gulligur og bjartur verð­ur hann koparreyður. Eitt ein­ a­standandi fyribrigdi, sum allarhelst man vera árs­ins mest merkisverda astr­o­nom­ iska upplivilsi. Mánamyrkingin byrja­ ði klokkan 03:33 og helt fram líka til klokkan 06:50. Klokkan 04:41 var mán­a­ myrkingin full, og tá gjørdist mán­in fullkomiliga reyður. Klokk­an 05:12 var fulla mána­myrk­ingin í hæddini, og fulla mánamyrkingin end­aði klokkan 05:43. Her frá tók partvísa mánamyrkingin yvir, sum so endaði klokkan 06:50. Alt ov yvirskýggjað Sjálvt um mánamyrkingin var á miðjari nátt, forðaði tað ikki føroyingum í at raðfesta hetta fram um svøvnin. Tey, sum ikki vóru uppi alla nátt, høvdu sett vekkaran til høv­ ið. Tað var nakað av ein­ um satsi at fara upp fyri at upp­liva mánamyrkingina, beint áðrenn arbeiðsvikan byrjaði. Tí treytin fyri at síggja mánamyrkingina og blóðmánan er altíð, at tað skal vera klárt í veðrinum – og út­litini fyri hesum vóru ikki góð í nátt, sambært veð­ ur­for­søgnunum. Tað sá annars lovandi út í gjárkvøldið og út ímóti midnátt – fullmánin stóð klár­ur og vakur, og tað tókt­ ist ikki, sum nakað skýggj kundi taka glansin frá mánanum. Um veturin eru næt­ur­nar myrkar, og tí kundi mann vóna, at kontrast­in millum himmalin, ljósið og blóðmánan fór at blíva ser­ liga týðilig. Men sum náttin gekk, gjørdist tað meira og meira yvirskýggjað, og um 03 tíðina tóktist tað púra vón­ leyst at síggja nakað. Men av tí at mánamyrkingin skuldi vara í góðar tríggjar tímar, var enn ein lítil vón hjá fleiri, um at veðrið fór at batna, og mann fór at síggja ein glotta av blóð­mánanum. Sum skilst var blóð­mánin týðiligur nøk­ ur fá støð í Føroyum, men í meg­in­partinum av landinum var einki at síggja. Trý ár inntil næstu ferð Tá tað er mánamyrking, ber ikki til at síggja fullu mána­ myrkingina all­a­stað­ni frá. Men Føroyar liggja soleiðis fyri mitt í Atlantshavinum, at mána­myrkingin kundi síggj­ast herfrá. Fulla mána­ myrk­ingin var sjónlig í vest­ ara partinum av Evropa og Afrika og í øllum Amerika. Seinast full mánamyrking var at síggja úr Føroyum var 28. september 2015; og tað serliga við hesari mánamyrkingini var, at mánin samstundis var ein sokallaður supermáni. Næstu ferð full mánamyrking verður at síggja her á landi verður 16. mai í 2022, sambært norsku veðursíðuni, Timeanddate. Næstu ferð aftan á hetta verður 14. mars í 2025. Um tú fært abstinensir eftir at síggja mánamyrking aftur, so eru aðrir møguleikar, um tú vil ferðast uttanlands fyri tað. Tað er í miðal ein full mánamyrking um árið, sum sæst onkrastaðni frá í heiminum. FULL MÁNAMYRKIN SUM IKKI VILDI VÍS Í reyða og myrkabláa partinum var fulla mánamyrkingin sjónlig frá byrjan til enda. Í hinum lillaðu økjunum vóru partar av mánamyrkingini sjónligir (Mynd: Timeanddate.com)