mánadagur 28. januar 2019síða 8

Mánadagur 28. januar 2019 · Nr. 11 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 ”Stórt spell, tá okkara deiliga Miðstaðarlund ikki fær frið! Tíverri hevur onkur skrikt plantur upp, so vit ikki fáa gleði av teimum…” siga tey í Fuglafjarðar kommunu. Millum 5 og 7 prosent hava brúk fyri lesihjálp - Í Føroyum eru vit komin sera stutt, tá ræður um at hjálpa fólki við lesitrupulleikum, og eftirspurningurin eftir einum talgildum miðlapalli fyri føroyskar bøkur er stórur, sigur forkvinnan í Orðblindalærarafelagnum, Annika Katrin Joensen Vilmund Jacobsen Í dag og í morgin, 28. og 29. januar, skipar Orblinda­lær­ ara­felagið saman við Menta­ málaráðnum fyri spennandi skeiði í CD-orð og øðrum KT amboðum. Skeiðið er ætlað lærarum innan skúlaverkið – heilt frá barnaskúla til miðnám, og undirvísari er danin Christian Boch, ið sjálvur er orðblindur og heldur fyrilestrar, har hann undirvísir í hjálpiamboðum til fólk við lesitrupulleikum. Skeiðið er á Hotel Hafnia. Forkvinnan í Orðblinda­lær­ arafelagnum, Annika Katrin Joen­sen, vísir á, at metingar siga, at millum fimm og sjey pro­sent av føroyingum eru orðblind - ella so mikið lesiveik, at tey hava tørv á hjálpitólum at fáa tekstin upplisnan. Hon vísir á, at altjóða sátt­ mál­in hjá ST frá 2006 um rætt­ indi teirra, ið bera brek, ásetir, at allir borgarar skulu hava trygd fyri líka atgongd til alt, eitt nú til útbúgving, kunnandi til­far, bókmentir og annað. - Nám hevur skipað fyri Lær­aradegi, ið snúði seg um tey 17 heimsmálini hjá Sam­ eindu Tjóðum, sum fyri ár 2030 kunnu skapa ein betri heim. Hetta altjóða átakið verður kallað Heimsmál fyri burða­ dygg­ari menning, og snýr heims­mál nr. 4 um seg um "Góðsku í útbúgving”. Annika Katrin Joensen vísir á, at í dag eru nógv ung, sum hvørki eru undir útbúgving ella í arbeiði, eitt nú, tí tey ikki hava nóg góðar lesiførleikar. - Sambært  NOTA.dk  eru um­leið 80.000 ung undir 30 ár í Danmark, sum ikki eru farin undir at útbúgva seg - ella ikki hava fingið starv á arbeiðs­ markn­aðinum. Flestu teirra vanta grundleggjandi førleikar at lesa. Í Føroyum eru eisini fleiri í somu støðu. Forkvinnan í Orðblindalær­ arafelagnum vísir á, at vit í Føroyum eru komin sera stutt, tá ræður um at hjálpa fólki við lesitrupulleikum, og eft­ irspurningurin eftir einum tal­gildum miðlapalli fyri føroyskar bøkur er stórur.  - Men, møguleikarnir í dag eru nógvir. Er bókin skannað inn, kanst tú við forritinum CD-orð fáa bókina upplistna á føroyskum við syntetiskari talu. Eisini er møguleiki at brúka lesipenn, sum er settur til teldu, har tú strýkur pennin eft­ir tekstinum fyri at fáa tekst­in upplistnan. Men, til hetta noyðist tú at hava Win­ dows-teldu. Annika Katrin Joensen sig­ ur, at CD-orð er eitt forrit, sum skúlarnir mugu keypa sjálvir, og tí eru tað fleiri skúlar, sum ikki hava ognað sær hetta hald. - Eisini má tíð setast av til at læra seg at brúka hesi hjálpi­ amboð. Tað er sera av­markað, hvussu nógva tíð orð­blinda­ lærarar fáa á skúl­unum, og arbeiðsuppgávan er stór, sigur for­kvinnan í Orðblinda­lær­ arafelagnum. Ågot 143 tons undir Føroyum Vilmund Jacobsen Frystilínuskipið Ågot er komið undan Føroyum við 143 tons av frystum. Seinastu árini hevur Ågot annars verið á Flem­ ish Kap hesa tíðina av ár­ in­um, men í ár valdu teir at fara undir Føroyar við árs­byrjan. Teir, sum eiga frystilínu­ skipini, sum í løtuni eru á Flemish Kap, hava sagt, at teir fara ikki at fiska tann partin av felagskvotuni, sum Ågot plagar at fiska har yviri. Ætlandi fer Ågot, sum tekur millum 70 og 100 tons minni enn hini frysti­línu­ skip­ini, yvir á leiðirnar við Ný Foundland seinni. Herfyri segði formað­ur­ in í Felagnum Línuskipum, Hálvdan Gudmundsen, at um­framt longu siglings­tíð­ ina úr Føroyum og yvir á Flem­ish Kap og heimaftur, kost­ar tað eisini einar 500.000-600.000 krónur at senda fyrstu lastina heim í frystibingjum. Vanligt hevur verið, at skipini sigla heim við seinnu lastini, um tey gera tveir túrar har yviri. MIÐVIKA: Mikukvøldið 30. januar klokkan 19.30 fer Meinhard Bjartalíð, prestur, at hugleiða um danska sálmaskaldið, Bernhard Severin Ingemann (1789-1862). Tiltakið verður í Hoyvíkar kirkju, har eisini nakrir av sálmunum hjá skaldinum verða sungnir. 1947 metrar eru eftir at spreingja Í seinastu viku varð partur av sein­ asta brunn­inum í Eyst­uroyar­tunl­ in­um sprongd­ur Vilmund Jacobsen 127 metrar tilsamans vórðu lagdir aftur um í arbeiðnum upp á Eysturoyartunnilin í sein­astu viku. Nú eru 9.303 metrar boraðir og sprongdir av teimum 11.250 metrunum, sum tunnilin verð­ur langur. Tað merkir, veit NCC í morg­un at siga, at 1947 metrar eru eftir at bora og spreingja. Í seinastu viku varð komið framvið lægsta staðn­um í tunl­inum, sum er mið­skeið­is und­ir Tangafirði, og í seinastu viku varð eisini part­ur av sein­ asta brunninum sprongd­ur. - Arbeiðið uppá seinasta brunn­in heldur fram í hesi vikuni, veit NCC at siga. Av teimum 127 metrunum, sum boraðir og sprongdir vórðu í seinastu viku, vóru 35 metrar sprongdir Hvíta­nes- meg­in, 54 metr­ar frá rund- koyr­ingini und­ir Skála­firði og móti Hvíta­nesi – og 38 metrar frá rund­koyr­ingini og móti Rók­ini í Salt­nesi.