mánadagur 28. januar 2019síða 10

Mánadagur 28. januar 2019 · Nr. 11 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Út frá hag­tøl­u­ num bara úr hesi øldini, so skulu vit rokna við, at eini 3-4 ting­fólk fara at skifta flokk hvørt valskeið Eirikur Lindenskov 10 ferðir hendi tað í hinari øld­ini. Frá tí at vit fingu floks­ býti á tingi í 1906 og øldina á tamb, vóru tað »bara« 10 ting­fólk, sum vendu flokki sín­um bak­ið fyri at umboða ann­an flokk á tingi. Fyrstu 18 árini av hesari øld­ini er tað hent 15 ferðir, at tingfólk er farið úr einum flokki og í annan ella at vera utt­an­flokka á tingi. Heldur held­ur hendan gongdin á, so skulu vit vænta, at í minsta lagi 3-4 tingfólk skifta flokk í hvørjum valskeiði. Floksbýtið fingu vit á Løgtingi í 1906, tá Sam­bands­ flokkurin og Sjálv­stýr­is­ flokk­ur­in fingu fyrstu floks­ um­b­oðini vald á ting. Í fyrsta Løgtinginum eft­ ir floksbýtið fekk Sam­bands­ flokk­urin 12 umboð og Sjálv­ stýr­is­flokkurin 8. Tá høvdu próst­ur og amtmaður eisini fast sæti. Fríðrikur Petersen var próst­ur, og hann var í parti við og beinleiðis lim­ur í tingbólkinum hjá Sam­bands­ flokk­i­num. Amtmaður tá var Christ­i­ an Bærentsen úr Havn. Hann er higartil einasti amtmaður (seinni ríkisumoðsmaður), sum hevur verið før­oy­ing­ur. Hann tók ikki lut í floks­pol­ i­tikki, helt seg uttanflokka. Frá tí at Løgtingið varð end­urreist í 1852 og fram til 1906 vóra tað einstaklingar, sum stillaðu upp og vórðu vald­ir á ting. A. C. Evensen Fyrsti tingmaður, vit hoyra um, sum skifti flokk – ella fer úr einum flokki, hann er valdur á ting fyri, er A. C. Ev­ en­sen, prestur á Sandi. Hann varð valdur á ting í 1908 og aftur í 1912 fyri Sjálv­stýr­is­flokkin. Men hann verð­ur ósamdur við leiðsluna í flokk­inum. Hann vil heldur strí­ðast fyri at bøta um sam­fel­ags­ korini enn bara at virka fyri sjálvstýri. Ósemjan verð­ur so stór, at hann fer úr Sjálv­stýr­ is­flokkinum og verður utt­an­ flokk­a­tingmaður. Á løg­tings­ val­i­num í 1916 stillar hann upp uttanflokka í Sandoyar val­d­ømi og verður valdur. Í 1917 verður A. C. Ev­en­ sen Føroya próstur, og sum próst­ur hevur hann sæti á tingi. Nú má hann leggja fólk­a­valda tingsessin frá sær. Men hann doyr longu fýra mán­að­ir eftir, at hann gjørd­ist próstur, og eing­in var at taka við eftir hann sum løgtingsmaður í Sand­ oy­ar valdømi, tí hann var eins­a­mall­ur uppstillaður utt­ an­flokka og hevði tí ongan var­a­mann. Jóannes Patursson Í 1940 fóru fleiri týð­andi persónar úr Sjálv­stýr­is­flokk­ inum og stovnaðu Fólk­a­ flokkin, sum loysti av Vinn­ u­flokkin. Jóannes Patursson, sum hevði umboðað Sjálv­ stýr­is­flokkin á tingi síðani 1906, varð valdur á ting fyri Fólk­a­flokkin í 1940. At Fólkaflokkurin tók velj­arar frá Sjálv­stýr­is­ flokk­inum merkt­ist væl á løg­tings­val­i­num í 1943. Tá gjørd­ist Fólkaflokkurin størsti flokkur við 12 av 25 tin­g­monnum. Sjálv­stýr­ is­flokk­u­r­in fekk tá ongan vald­an á ting. Sama skilið var á løg­ tings­val­i­num í 1945. Tá fekk Sjálv­stýr­is­flokkurin held­ur ong­an mann valdan. Á vali­ num í 1946 stillaði Sjálv­stýr­ is­flokk­ur­in upp á listanum hjá Javn­að­ar­flokkinum. Tá vórðu tveir sjálvstýrismenn vald­ir – og tað gekk út yv­ir Javn­að­arflokkin, sum til­ svar­andi misti tveir mans av hes­um, tí teir báðir S. P. Zach­ar­i­asen í Klaksvík og Louis Zachariasen í Havn lýstu seg sum tingbólk Sjálv­ stýr­is­floks­ins á tingi. Rasmus Rasmussen Rasmus Rasmussen, Víkar- Ras­mus í Fuglafirði fer úr Sjálv­stýr­i­sflokkinum í 1943. Hann stillar upp fyri Fólka­ flokk­in og verður vald­ur. Hann varð valdur fyri Sjálv­ stýr­is­flokkin í Eysturoyar val­dømi í 1940. Jákup í Jákupsstovu Á løgtingsvalinum í 1945 varð Ják­up í Jákupsstovu valdur á ting fyri Javnaðarflokkin í Vága valdømi. Men vátt kom í reiðrið millum Ják­up í Jákupsstovu og Javn­að­ ar­flokk­in, tí hann at­kvøddi saman við Fólka­flokkinum í sambandi við fólka­at­kvøð­ una um loysing í 1946. Hetta endaði við, at hann varð ekskluderaður úr Javn­ að­ar­flokkinum. Hann kom ongantíð aft­ ur á ting, hóast hann var ein teirra, ið stovnaðu Tjóð­veld­ is­flokkin, sum fyrstu ferð still­aði upp í 1950. Tá var still­að upp í nummarrøð. D. P. Dan­ielsen, advokatur, var still­að­ur upp sum nummar 1 hjá Tjóðveldisflokkinum í Vág­um og varð valdur. Hevði Ják­up í Jákupsstovu verið still­að­ur upp sum nummar eitt hjá Tjóðveldisflokkinum í Vág­um, so var hann valdur við listaatkøvðunum hjá flokk­i­num. Hann kom ong­ an­tíð aftur á ting. Adolf Hansen Nú ganga nógv ár, har frið­ur og floksagi valdar í øll­um teimum politisku flokk­unum. Í øllum førum inn­an­hýsis í flokkunum. Í 1984 fær gamli Fram­ burðs­flokk­urin hjá Kjart­an Mohr nýtt navn, Kristiligi Fólkaflokkurin Føroyar Framburðs og Fisk­i­vinn­u­ flokkur. Tá koma menn sum Niels Pauli Danielsen, prest­ ur og fyrrverandi tjóð­veld­is­ maður, upp í flokkin. Hann hevði fleiri ferðir stillað upp fyri Tjóð­veldisflokkin, men var ong­an­tíð valdur. Í 1985 verð­ur hann lands­stýr­is­ mað­ur og í 1988 løg­tings­mað­ ur fyri flokkin. Fyri valið í 1988 fer Adolf Hansen úr Krist­i­liga Fólkaflokkinum Før­oy­ar Framburðs og Fiski­vinn­ u­flokki og stovnar Fram­ sókn­ar­flokkin á tingi. Hetta er fyrstu ferð síðani 1943, at ein tingmaður fer úr ein­um flokki á tingi og fer at um­ boða annan flokk. Í 1988 kundi tingmaður við frá­boðan á tingi stovna nýggj­an flokk, og tað gjørdi Ad­olf Hansen. Tað ber ikki til í dag. Nú skulu savnast 800 und­ir­skriftir fyri at stilla flokk upp til løgtingsval. Lasse Klein Í 1994 fer Lasse Klein úr Sjálv­stýr­is­flokkinum og upp í Krist­i­liga Fólkaflokkin. Hann still­ar upp fyri Kristiliga Fólk­a­flokkin á valinum í 1994 og verður valdur. Í 1988 og 1990 var hann valdur fyri Sjálv­stýr­ isflokkin, har hann eis­ini var formaður. Lasse Klein, sum er løg­ tings­for­mað­ur, slít­ur sam­ gong­una mill­um Javn­að­ar­ flokk­in, Tjóð­veld­is­flokkin og Sjálv­stýrisflokkin, og Marita Pet­er­sen, løgmaður, leggur upp­skot fyri tingið um at skriva út val vera 7. juli 1994. Tordur Niclasen Tordur Niclasen, sum varð val­dur á ting fyri Kristiliga Fólk­a­flokkin síðani 1984, still­ar á valinum í 1994 upp fyri Mið­flok­kin og verður vald­ur. Óli Jacobsen Óli Jacobsen verður á val­ i­num í 1994 valdur á ting fyri Verk­a­manna­fylk­ingi­ na. Hann hevði ver­ið javn­ að­ar­maður, men hevði leingi verið í opn­um stríði við leiðsluna í Javn­að­ar­ flokkinum. Í 1979 hevði hann sum vara­maður fast sæti á tingi fyri Jákup Lindenskov, sum var landsstýrismaður. Kristian Magnussen Kristian Magnussen varð vald­ur á ting í 1994 fyri Verk­ a­mann­a­fylk­ing­ina. Men hann kom í stríð við flokk­ in, og hann meldaði seg úr flokk­i­num. Nakað fyri val­ið í 1998 fór hann frá sum lands­ stýr­is­amað­ur, tók sæti aftur á tingi. Hann meldaði seg úr Verk­a­mannafylkingini og meld­aði seg upp í tingbólkin hjá Javn­að­ar­flokkinum á tingi. Hann var á valinum í 1998 vald­ur á ting fyri Javn­ að­arflokkin og aftur á val­u­ num í 2002 og 2004. Karl Robert Johansen Karl Robert Johansen hevði sæti á tingi fyri Óla Jac­ob­ sen, sum tvær ferðir var lands­stýr­is­maður fyri Verka­ mann­a­fylk­ingina val­skeiðið frá 1994-98. Hann meld­aði seg, eins og Krist­i­an Magn­ us­sen, úr Verk­a­mann­a­fylk­ ing­ini og upp í tingbólkin hjá Javn­að­a­r­flokkinum á vári í 1998. Finnbogi Arge Finnbogi Arge, sum varð valdur á ting fyri Sam­bands­ flokkin í 1990 og í 1994 stil­ laði til valið í 1998 upp fyri Fólkaflokkin. Hann varð ikki valdur, men kom í lands­ stýr­ið fyri Fólkaflokkin. Hann legði frá sær sum lands­stýr­is­mað­ur í 2000, og Bjarni Djurholm tók við sum nýggjur lands­stýrismaður. Tá kom Finn­bogi Arge á ting fyri Fólka­flokkin sum var­a­ mað­ur fyri Bjarna Djur­holm. Hann stillaði ikki uppaftur á val­i­num í 2004. Helena Dam á Neystabø Í 1990 stillar javn­að­ar­kvinn­ an Helena Dam á Neystabø, dóttir formann Javn­að­ar­ floksins Atla Dam, brád­liga upp fyri Sjálv­stýr­is­flokk­ in eftir at hava tik­ið lut í valstríðnum fyri Javn­að­ar­ flokk­in. Vátt kem­ur í reiðrið millum hana og Javn­að­ar­ flokkin, tá mað­ur hennara, Kristian á Neyst­a­bø, ikki sleppur á list­an hjá Suð­ur­ streym­oy­ar Javnaðarfelag. Hon verð­ur vald á ting fyri Sjálv­stýr­isflokkin í 1990. Í 2002 kemur Helena Dam á Neystabø í stríð við Sjálv­stýr­is­flokkin, sum end­ ar við, at hon meldar seg úr Sjálv­stýr­is­flokkinum og upp í ting­bólk­in hjá Javn­að­ar­ flokk­in. Til løgtingsvalið í 2002 slepp­ur hon ikki á listan hjá Suð­ur­streym­oy­ar Javn­að­ar­ felag. Tað sleppur hon í 2004, men verður ikki vald. Í 2008 verður hon vald og kem­ur í landsstýrið. Hon fall aft­ur á valinum í 2011. Á seinasta løgtingsvalið í 2015 kom hon inn sum 1. var­a­fólk, tá landsstýrið varð skip­að. Johan Dahl Í 2006 bjóðar Johan Dahl á lands­fund­inum hjá Sam­ bands­flokk­inum Kaj Leo Holm Jo­hanne­sen av sum formanni í Sam­bands­flokk­ i­num. Hann megnar ikki at koppa formanninum. Eftir ALSMANT VANLIGARI AT