hósdagur 31. januar 2019síða 12

FRÍGGJADAGUR 1. FEBRUAR 2019 SOSIALURIN 13 12 TEMA Valaldurin SNÝR SEG UM ÁLIT - Tað at vera bangin fyri framtíðini og ungdóminum er onkursvegna ein lívsmótsøgn. Sjálvandi mugu vit geva ungdóminum og uppvaksandi ættarliðnum álit og áræði og sjálvandi fara tey eisini at duga at menna og skipa samfelagið. Tað sigur Páll á Reynatúgvu, løgtingsformaður, ið tekur undir við at lækka valaldurin. HALLUR AV RANA HALLUR@SOSIALURIN.FO Í 2007 fekk løgtingið higartil einasta høvi til at lækka val­ ald­urin síðan hann seinast bleiv lækkaður í 1984. Við 20 at­kvøð­um ímóti og 5 atkvøðum fyri var tó eingin ivi um, at undir­ tøkan var serstakliga lítil í ting­ in­um at gera hesa broyting í val­ lóg­ini. Millum uppskotsstillararnar hend­an dagin vóru Páll á Reyna­ túgvu, núverandi tingformaður, og Bill Justinussen, tingmaður fyri Miðflokkin. Nú tólv ár seinni hev­ur hvørgin teirra broytt hugs­ an, men eru teir sannførdir um, at tíðin er búgvin at víðka um før­ oyska fólkaræðið. Ein teirra, ið atkvøddi nei hend­an dagin í tinginum, og sum eisini var partur av meirilutanum í rættarnevndini, ið vísti málið frá sær, var Kaj Leo Holm Johannesen, ting­maður fyri Sambandsflokkin. Eins og starvsfelagarnir í Tjóðveldi og Miðflokkinum er hansara hugs­ an óbroytt og saknar hann veru­ lig­ar grundgevingar fyri hví ein slík broyting er neyðug. Útbyggja fólkaræðið Hjá tingmanninum fyri Mið­flokk­ in er hetta ein spurningur, um vit ynskja at útbyggja okkara fólka­ ræði, so at borgarar fáa ávirkan á sam­felagið, ið tey líva í. - Tað sum er tað týdningarmesta er, at man útbyggir fólkaræðið. Ung­dómurin er sum heild alt ov illa umboðaður í almenna rúm­ in­um. Bæði í nevndum, ráðum og á løgtingi. Tey sjónarmiðini ung hava eru mangan ópolerað og nýggj heldur enn arvað. Vit í pol­itisku skipanini hava brúk tí nýhugsan, ið tey ungu koma við, sig­ur Bill Justinussen, áðrenn hann setir málið í ein søguligan sam­an­hang. - Talan er um eina natúrliga gongd at menna fólkaræðið. Tað eru bara umleið 100 ár síðan, at valrætt­araldurin var 25 ár og bara bønd­ur og onnur kundu velja. Síð­ an tá er fólkaræðið útbygt rætti­ liga nógv og fólk eru vorðin meira virk­in í fólkaræðinum. Fyrr á val Ein av fyrimununum, ið Bill Just­ inussen vísir á, er at við eini slík­ari broyting slepst undan, at nøk­ur mugu bíða til tey eru fyrst í tjúg­ un­um til at velja fyrstu ferð. - Um man fyllir 18 ár dagin eftir eitt løgtingsval, so kann man vera 21 ár og 364 dagar áðrenn man slepp­ur á val fyrstu ferð. Ein rætti­liga stórur partur av okkara veljara­skara eru sostatt ikki 18 ár, tá tey velja fyrstu ferð, men eru heilt upp til 22 ár. Lækkar man ald­ ur­in til 16 ár, sleppa tey flestu at velja fyrstu ferð í hvørt fall áðr­enn tey eru 20 ár. Tingmaðurin vísir eisini á, at broytingin ikki er so kollveltandi, ið hon ljóðar, tí í veruleikanum eru tað bara nøkur fá 16 ára gomul, ið fáa valrætt. - Tá man tosar um at velja fyrstu ferð, so meti eg, at tey sum eru 16 og upp til 20 ár eru ein meira hóskandi bólkur enn 18 til 22 ár. Tá skal man eisini hava í huga, at tað verða ikki øll, ið koma at velja fyrstu ferð, tá tey eru 16 ár, tí tað eru 4 ár millum valini. Tað verða einans umleið 1.300 ung fólk, ið koma upp í veljaraskaran aftrat, sigur hann og leggur afturat. - Samanborið við samlaða velj­ ara­skaran, ið er umleið 35.000 velj­arar, er tað eitt lutfalsliga lítið pro­senttal. Harumframt er slett ikki vist, at tey øll velja. Um hædd verð­ur tikið fyri valluttøku eru Tingmaðurin metir at man við 16 ára valrætti mennir fólkaræðið - Tað sum er tað týdningar­ mesta er, at man útbyggir fólkaræðið. Ungdómurin er sum heild alt ov illa umboðaður í almenna rúminum. Bæði í nevndum, ráðum og á løgtingi