hósdagur 31. januar 2019síða 19

FRÍGGJADAGUR 1. FEBRUAR 2019 SOSIALURIN 13 19 hevur hann fult uppiborið, tí um tað var nakar, sum dugdi at vísa virðing á palli og í teksti, so var tað eminenti sangskrivarin, Chris Cornell. Føroyingar lurta ikki eftir grunge Megin­parturin av tónleikinum, undir­ ritaði hevur størstan tokka til, er grunge- rokkurin frá 90’unum, sum Chris Cornell jú í stóran mun litaði. Eg plagi at taka til, at eg eri føddur í skeiv­ um áratíggju, tí eg kom í verðina, meðan grunge var í hædd­ini. Í dag hoyrir tað til sjáld­somu undantøkini, at ung­ir føroyingar lurta eftir ektað­um grunge-rokki. Tað ráa, pompøsa og ærliga ljóðið er blivið skift út við samleika- og sálarleysan kliché popp-tónleik, sum ikki hevur størri inni­hald enn hægst nakrar dansi­rútm­ur og eitt fangandi niður­lag. Grunge-rokkurin var ikki bara tónleikur – tað var ein ungdómsmentan. Ein lívs­ stíl­ur við egnum klædna­stíli, pro­voka­tión og upp­reistr­ ar­fýsni, har felagsskapurin kundi identifisera seg um somu virðini og feita rokkin. Hendan grunge-rørslan fór skjótt frá at vera ein lokal sub- mentan til at fevna um eitt al­ tjóða dominerandi fyribrigdi og bleiv tí eisini mainstream fyrst í 90’unum. Ein fjaldur gimsteinur Nú eru teir flestu av odda­ monnunum í klassisku grunge­ bólkunum deyðir antin av yvirdosis ella fyri egnari hond; allir í besta aldri. “Grunge er deytt” verður ofta sagt í dag. Men eg eri sann­førdur um, at grunge ikki er deytt, tí tónleikurin fer altíð at liva víðari. Tíverri virðis­metir dagsins ungdómur sjáldan annan tónleik enn tað, tey fáa tveitt fyri oyruni frá hitt­ listunum og Spotify-algo­rit­ mum. Ella ok, nøkun­lunda soleiðis hevur tað altíð verið, tí fyrr vóru formatini út­varp og MTV. Men tey, ið leita eitt sindur víðari enn hetta, kunnu vænta at blíva presenterað fyri ein­ um heilt nýggjum heimi; óan­ sæð um tónleikaslagið eitur grunge, bluegrass ella hip- hop. Grunge tónleikur hevur onkurs­vegna status sum ein fjaldur gimsteinur í dag. Tað er meira enn heilt í lagi, at grunge ikki hoyrir til meginstreymin longur, tí fjaldar gimsteinar fær mann ikki lagdar í hondina uttan sjálvur at gera ein innsats og ómak fyri at finna teir. Konsertin í Keypmannahavn Eitt ár áðrenn Chris Cornell doyði, fekk eg høvi at uppliva hann til eina konsert í DR-kon­ sert­salinum. Hann hevði lagt leiðina framvið Keyp­manna­ havn í sambandi við nýggjastu út­gávu sína, “Higher Truth”, sum bleiv hansara seinasta pláta. Við sínum guittara í hondini sat hann ósmæðin mitt í stási­ liga salinum, og hann helt seg ikki aftur við at fortelja anek­ dotur og samskifta við okk­ um áskoðarar. At hoyra hann syngja fáar metrar framm­an fyri mær tóktist óveru­ligt, og hárini reistu seg alvor­liga, tá hann fór upp í teir høgu tónarnar. Eg hevði onga hóm­ ing av, at hetta fór at blíva ein av síðstu konsertum hansara, tí einki bendi á, at hann uppá nakran máta leið nakra sálarliga neyð. Eg var sannførdur um, at eg skuldi uppliva Chris Cornell á palli fleiri ferðir aftrat, men lagnan vildi nakað annað. Eg eri í øllum førum takksamur og errin av, at eg náddi at hoyra víða­gitna trubadurin, meðan eg enn hevði kjansin. Ein linja í tekstinum til lagið Black Hole Sun hjá Sound­ garden ljóðar soleiðis: “No one sings like you anymore…” (á føroyskum: eingin syngur sum tú longur). Tað er í øllum før­um eingin, sum syngur sum Chris Cornell longur, nú hann er farin – men tað var heldur eing­in, sum sang sum hann, meðan hann livdi. H ann kom í verðina sum Christopher John Boyle í 1964 í býnum Seattle í USA. Hann vaks upp í ein­ um katólskum heimi og var sum smá­drongur uppreistrarsinnaður og sera atfinningarsamur um religiøsa uppvøksturin. Ein­semi og tunglyndi fylti nógv í tann­ áringa­árunum, og hann byrjaði heilt tíðliga at eksperimentera við al­skyns rúsevnum, sum hann fekk stór­ar trupulleikar við. Hann gavst í skúla­num og byrjaði at fokusera meira og meira uppá tónleikin. Sum 19 ára gamal setti hann bólkin Soundgarden á stovn í 1984. Hann byrjaði sum trummu­sláari og sangari, men av prakt­isk­um orsøkum býtti hann trummu­ stikkar­arnar út við guittaran, sum hann hevur hildið seg til líka síðan. Soundgarden bleiv ein risa­ succes, og mitt í 90’unum taldist Sound­garden millum heimsins størstu rokk­nøvn, og serliga var tað lagið, Black Hole Sun, var koyrdi í rotatión í út­varpsstøðum um allan heimin. Chris Cornell búði í eitt tíðars­ keið saman við karismatiska per­ form­aranum, Andrew Wood, sum var odda­maður í bólkinum, Mother Love Bone. Lívsglaði sangarin doyði av heroin-yvirdosis í 1990. Hetta setti síni spor hjá Chris, og hann settist stutt aftaná við penninum og skrivaði nøkur til og um góða vin­mann sín, Andy Wood. Saman við tveimum fyrrverandi limum í Mother Love Bone umframt trimum øðrum mannaði hann bólkin Temple of the Dog, og útgávan við sama navni kom út í 1991. Chris Cornell megnaði við Temple of the Dog onkursvegna at um­skapa tragiska deyðan hjá Andy Wood til nakað positivt, sum vit í dag øll kunnu hava gleði og gagn av. Hetta kann mann onkursvegna seta í per­spektiv til hábærsligu fagnað­ ar­kon­sertina, sum var 16. januar fyri Chris Cornell. Temple of the Dog var ein síðu­ verk­ætlan við síðuna av vanligu bólk­unum hjá limunum. Aftaná fleiri ár á toppinum fóru limirnir í Soundgarden hvør til sítt í 1997. Her eftir royndi Cornell seg sum so­list, har hann flutti seg frá hørðu tón­un­ um og yvir í tað meira kenslu­borna og einfalda. Í 2002 stovnaði hann ein heilt nýggjan bólk – Audioslave. Tað kann diskuterast, hvussu nýggjur bólk­urin var, tí burtursæð frá odda­manninum var manningin júst tann sama sum í legandarisku Rage Against the Machine, sum vóru farn­ir hvør til sítt í 2000. Audioslave fingu stórt altjóða gjøgnumbrot og innspældu tríggjar plátur. Men í 2007 var Audioslave søga, og her frá helt Chris Cornell fram sum solo sangari. Hann hevur síðan tá verið aktivur aftur í Soundgarden og hevur framført hendingaferðir við Temple of the Dog og Audioslave. Síðsta konsert hansara var við Sound­garden í Detroit í USA, 18 mai 2017. Aftaná konsertina funnu hansara lívverjar hann liggja á vesi­ num í hotellkamari sínum uttan vit. Hann hevði hongt seg. Einkja hans­ ara, Vicky Cornell, er sannførd um, at hann ikki var tilvitaður um valið at heingja seg, men at heilivágur hans­ara fyri angist, ávirkaði gerð­ ina. Chris Cornell hevði trý børn. Yrkisleiðin og lívið í stuttum Heimurin fer at minnast Chris Cornell sum oddamann í Soundgarden