hósdagur 7. februar 2019síða 19

FRÍGGJADAGUR 8. FEBRUAR 2019 SOSIALURIN 16 19 Nýggjur skúli skal fáa starvsfólk til eldraøkið STARVSFÓLKANEYÐ Heilsuskúlin í Suðuroy nøktar ikki tørvin, sigur Bergun Kass, forkvinna í eldranevndini í býráðnum í Havn ÁKI BERTHOLDSEN – Tað er ein veruleiki, at tað er stórt trot á starvsfólki í eldraøkinum í Havn. Og tað er ein veruleiki, vit noyðast at taka í álvara. Tað sigur Bergun Kass, býráðs­ limur í Havn, og forkvinna í eldra­ nevndini hjá Tórshavnar býráð. Hon vísir á, at í Tórshavnar Komm­unu eru 40 prosent av starvs­fólkunum á eldraøkinum, ófak­lærd, og yvirhøvur er tað ringt at fáa starvsfólk til økið og varð­veita tey. Samstundis eru meginparturin av teimum, sum arbeiða á eldra­ øk­inum í Tórshavnar Kommunu, eisini yvir 50 ár, ella 60 ár, so teirra arbeiðslív fer at líða ímóti end­an­ um. Sostatt er tað alneyðugt at fáa fleiri útbúgvin starvsfólk, sigur Beg­un Kass. Hon sigur, at tískil eru tey í Tórs­havnar Býráð farin at hugsa um, hvussu tað ber til at bøta um støð­una nú er tað arbeiðið komið so mikið langt, at tað verður ikki so leingi, so er tað klárt at leggja fyri Mentamálaráðið. Í Tórshavnar býráð hava tey áður arbeitt við møguleikanum at fáa Mentamálaráðið at stovna ein heilsuskúla á meginøkinum, sum skuldi koma afturat heilsu­ skúlanum í Suðuroy. Tað var fyri tveimum árum síð­ ani, og tá var sjónarmiðið í Tórs­ havnar Býráð, at tað er ov strævið hjá næmingum at fara heilt til Suð­ur­oyar at ganga á Heilsuskúla. Tey mettu, at hetta er ein orsøk til, at tað gongur so illa at fáa faklærd starvsfólk til arbeiða á eldraøkinum í Havn, og tí vildu tey hava landsstýrið at seta ein heilsuskúla á stovn í Havn eisini. Hava lagt á annan bógv Ætlanin at fáa ein heilsuskúla í Havn, vann ikki frama, men í Tórs­ havnar býráð, hava tey ikki slept end­anum fyri tað, og nú hava tey lagt á annain bógv. Bergun Kass sigur, at tað, tey nú arbeiða við, er at fáa Menta­ mála­ráðið at skipa eina nýggja út­búgving, sum burtur av skal vera fyri fólk, ið skulu arbeiða á eldraøkinum. Hon sigur, at tað, tey hugsa um, er at skipa eina útbúgving, ið minnir um yrkisútbúgvingar, har starvsfólk rætt og slætt fara í læru á einum stovni á eldraøkinum. Tað merkir, at eldraøkið skal vera eitt sjálvstøðugt starvsøki, akk­urát, sum tað at vera timb­ur­ mað­ur ella hárfríðkari. Ætlanin er so, at tey skulu vera til arbeiðis, og verða á skúla, har tey eisini fáa løn ímeðan tey ganga í skúla. At talan verður um eina sjálv­ støðuga útbúgving, kundi eisini gjørt sítt til at hækka tignina og virð­ingina fyri fakið, og sostatt gera tað meiri lokkandi, heldur hon Men tað skal eisini vera ein for­treyt, at útbúgvingin skal vera førleikagevandi, soleiðis at út­ búgv­ingin skal telja við, fara tey, sum taka hana, at lesa víðari til sjúkra­røktarfrøðing, ella okkurt annað. Tað fer at gera tað víðari útbúgv­ingina nakað styttri enn vanligt, leggur hon afturat. Hana ikki tosað um tað Men hóast tey áður hava ført fram, at eftir teirra tykki er ov strævið hjá nógvum at fara til Suðuroyar á heilsuskúla, fæst Bergun Kass ikki at siga, at tey halda, at nýggja útbúgvingin skal vera í Havn. – Vit eru als ikki komin hartil, at vit hava viðgjørt, hvar í landinum, vit halda, at hendan útbúgvingin skal vera, sigur hon. Men hon leggur afturat, at tað er ein sannroynd, at fleiri av teimum, sum eru ófaklærd í eldra­ røktini, siga, at tað er ein trupul­ leiki at fara til Suðuroyar at fara í skúla, tí tað hevur fíggjarligar út­reiðslur við sær, og er óhøgligt at ferðast og at hava dupult húsar­ hald. Eina heildarloysn Men tá ið tosað verður um at gera størv í eldrarøktini meiri lokkandi, og at hækka virðingina og tignina fyri fakinum, hava tey fakfeløg, sum umboða hesi starvsfólkini, mangan ført fram, at lønin er alt ov lág, og arbeiðsumstøðurnar alt ov vánaligar. Og tey siga, at tað er ein stór sorsøk til, at tað gongst so illa at fáa faklærd starvsfólk. Eru tað ikki viðurskifti, komm­ unurnar sjálvar kunnu gera nakað við, nú tær hava yvirtikið alla ábyrgd­ina av eldraøkinum, spyrja vit Bergun Kass. Hon sigur, at hetta eru viður­ skifti, tey eisini hava sett kikaran á í Tórshavnar Kommunu. Eitt er, talið á Starvsfólki á hvørjum stovni, men forkvinnan í eldranevndini sigur, at nú tey fara at byggja eldrastovnar í Tórs­ havnar Kommunu, er ætlanin at byggja heldur størri stovnar. Men fyri tað er ikki sagt, at tað fara at verða kaldir og ópersónligir stovnar, tí tað veldst um, hvussu teir verða skipaðir við smærri heimum í einum størri stovni. – Eitt, sum ger eldraøkið dýrt at gera, er, at tað er skipað í nógv­ um, smáum sambýlum, og smærri heimum, tí tað er dýrari at reka enn tey heim eru, sum eru lut­ falsliga størri. – Men verða stovnarnir størri, tó at teir verða væl skipaðir í smærri heim, verður raksturin lut­falsliga bíligari, uttan at tað verður kaldari og ópersónligari, sigur Bergun Kass. Og hon vónar, at alt hetta tilsamans, fer at gera, at tað fer at vera lættari at passa starvs­fólka­ talið til talið á bú­fólk­um, so at arbeiðs­umstøð­urnar verða betri. Tað er stórt trot á faklærdum starvsfólkum, og ein loysn er at fáa eina útbúgving afturat Heilsuskúlanum í Suðuroy, heldur Bergun Kass, forkvinna í Eldranevndini í Tórshavnar Býráð Eldraøkið skal vera eitt sjálvstøðugt starvsøki Tað verður ikki so leingi, so er tað klárt at leggja fyri Mentamála­ ráðið