hósdagur 14. februar 2019síða 13

FRÍGGJADAGUR 15. FEBRUAR 2019 SOSIALURIN 19 13 Hann hevur so eisini talað fyri, at donsk skúla­børn skulu vita meira um Før­oyar. - Tað sama við Magna Arge, sum hevur blandað seg uppí viður­ skift­ini í Katalonia, hann hevur bílagt veljarakanningar, hann hev­ur gjørt frágreiðingar um før­oyska loftferðslu, um Arktis, heims­málini og havsins tilfeingi. Tað er arbeiðið, sum neyvan hevði verið gjørt annars. Men teir gera tað við sínari egnu umsiting sum fólka­tingsmenn á Christiansborg. Ikki sum løgtingsmenn. Skapa egin størv Í stóran mun passa føroysku fólka­tingsumboðini seg sjálvi. Tí verð­ur tað eisini teir sjálvir, ið skapa innihaldið í teirra arbeiði. - Føroysk fólkatingsumboð hava onga ítøkiliga arbeiðsuppgávu, sum er givin frammanundan. Sum útgangsstøði er tað eingin í pol­it­ isku skipanini í Danmark, sum spyr eftir teimum. Eingin spyr, hvar teir eru, og hvat teir gera, sig­ ur sigur Uni Holm Johannesen og legg­ur afturat. - Tí er uppgávan hjá føroysku fólka­tingsumboðunum í stóran mun sjálvi at gera seg áhugaverd. At profilera seg og gera vart við síni sjónarmið í føroyskum og donsk­um fjølmiðlum og aðra­ staðni. Stjórnmálafrøðingurin bólkar leiklutin sum ein føroyskur fólka­ tings­limur kann átaka seg í fýra. - Tú kann gott sita og gera einki í fýra ár. Tú kann eisini vera pol­ it­iskur og royna at gera avtalur við donsku stjórnina um millum annað fígging til verkætlanir og annað í Føroyum. Tað ber serliga væl til, tá tú sum fólkatingsmaður er avgerandi fyri, hvør er for­sætis­ ráð­harri í Danmark, sigur hann og legg­ur afturat. - Tú kann eisini vera ideo­log­ iskur og gera vart við tíni ideo­ log­isku sjónarmið um ríkisfelags­ skap­in og viðurskiftini millum Før­oyar og Danmark – ein for­ sprák­ari fyri sambandsvongin ella sjálv­stýrisvongin í Føroyum. Og so kann tú vera teknokraturin, sum vil loysa onkur ítøkilig mál í viður­skiftunum millum Føroyar og Dan­mark. Neyvan nøkur broyting Hóast flestu mál, ið hava týdning fyri Føroyar, verða í dag avgreidd á løgtingi, og hóast áhugin millum føroyskar veljarar og politisku skipanini tykist at vera lítil fyri fólkatingsumboðunum, so er einki, ið bendir á, at skipanin verð­ur broytt, metir Uni Holm Jo­ hanne­sen. Hetta tí, at kjakið ikki fyll­ir nakað í Danmark. - Danska orðaskiftið, um Før­ oyar skulu verða umboðaðar í danska Fólkatinginum, hevur ikki fremstu raðfesting í Danmark, og danskir politikarar eru sum heild heldur ikki forsprákarar fyri, at Føroyar eiga at missa sína um­ boðan. Tað einasta, ið kann vekja eitt slíkt kjak aftur er, um vit aftur enda í einari støðu, har føroysku umboðini fáa eina avgerandi støðu valdsjavnvágina í Fólkatinginum. - Eg rokni við, at kjakið av álv­ara tekur seg uppaftur, um norð­uratlantisku umboðini verða avgerandi fyri, hvør verður forsætis­ráðharri í Danmark. Tað mundi hent á fólkatingsvalinum seinast. Blái vongurin hjá Løkke vann valið við 90 ímóti teimum 85 hjá Helle Thorning. Hevði tað staðið 89-86, so var Thorning forsætis­ráðharri í dag, sjálvt um hon tapti valið, tí øll tey fýra norð­ ur­atl­antisku umboðini vóru reyð, sig­ur Uni Holm Johannesen. Valstríð uttan fyllu At virðið á fólkatingssessinum er minkaður gerst eisini sjónligt undir sjálvum valstríðnum í Føroyum. Tey mál sum vanliga fáa rúmd undir valstríðnum eru nevniliga mangan mál, ið fólkatingsumboðini onga ávirkan hava á. - Seinast snúði valstríðið seg um hesin ella hasin lovaðu at røkja starvið fulla tíð. Og tað er kanska eisini avjóðingin. At fylla reelt innihald inn í val­ stríðið, tí valstríðið snýr seg í høvuðsheitum ikki um tað, sum fólkatingsumboðanin kann gera nakað við, sigur Uni Holm Johannesen. Sum dømi vísir stjórn­mála­ frøðingurin á valstríðið í 2015, tá ein rúgvu av málum settu dagsskránna, men fá av teimum vóru av slíkum slag, at tey hava nakað at gera við arbeiðið á Christiansborg. - Í 2015 snúði tað seg mill­ um annað um flóttafólk og Scheng­en. Men tað hevur sum so einki við føroysku fólka­tings­ umboðanin at gera. Um stjórn­ arskipanina. Men hon skal smíðast í Føroyum, ikki í Dan­ mark. Um at yvirtaka útlend­ inga­mál. Tað verður avgjørt í Før­oyum, onga aðrastaðni, sigur hann og leggur afturat. - Fólkatingsvalið snýr seg eisini vanliga um viðurskiftini millum Føroyar og Danmark. Tann avgerðin verður eis­ini tikin í Føroyum, onga aðra­ staðni. Tað eru somuleiðis lands­stýrið og danska stjórn­ in, sum samráðast um donsku ríkis­veit­ingina, eingin ann­ar. Viðurskiftini millum Før­oy­ar og ES verða avgjørd í Før­oy­um, ikki í Danmark. Hetta eru alt mál, sum føroysku fólkatings­ um­boðini ikki hevur mandat at taka støðu til. Hinvegin eru hetta mál, ið onkursvegna fylla nógv hjá politikarum og veljarafjøldini, og spurningurin er hvat skuldi fylt valstríðið, um hesi evnið ikki blivu tikin við, vísir Uni Holm Johannesen á. - Pilkar man tað vekk, hvat er so eftir? Tað hevði verið eitt tamt valstríð, staðfestir hann. Ein avleiðing av, at vallut­ tøk­an er so lág og kjakið í val­ stríðn­um er merkt av málum, ið ongan týdning hava fyri sjálvt arbeiðið, er at vinnarin av val­inum mangan verður tann flokk­urin, ið megnar at reka flest av sínum veljarum á val. - Til løgtingsval veitst tú, at okkurt um 90 prosent fara á val, óansæð hvat. Men til fólka­ tings­valið mugu flokkarnir mobil­isera veljararnar í nógv størri mun og eggja teimum til at velja. Og júst, hvør flokkur klár­ar at reka flestar veljarar á val, kann vera avgerandi fyri, hvør vinnur valið, sigur Uni Holm Johannesen. - Vit kunnu í øllum førum staðfesta, at týdningurin av føroysku fólkatings­ umboðunum er munandi minni nú, enn hann hevur verið. Og argumentini fyri at varðveita tveir føroyskar fólkatingslimir við júst somu rættindum sum aðrir fólkatingslimir eru eisini viknaði við tíðini, so hvørt sum Føroyar hava tikið sær størri sjálvræði