hósdagur 14. februar 2019síða 19

FRÍGGJADAGUR 15. FEBRUAR 2019 SOSIALURIN 19 19 Borgarauppskot í Føroyum? F øroyskir borgarar hava longu nú góðan møgu­ leika at ávirka dags­ skránna og uppskotini í Løg­tinginum, og tí er tørvurin á einari borgarauppskotsskipan í Føroyum avmarkaður, meina summ­ir politikarar. Sam­stund­ is meina nakrir løg­tings­limir, at hetta er eitt gott íkast til fólkaræðið og ein máti at fáa borgarar at taka lut í sam­felag­ num. Teir flestu av spurdu politikarunum, sum eru jaligir fyri einari føroyskari skipan, halda, at talið av stuðlum í øllum førum hevði skulað verið væl hægri enn 500, sum í mun til fólkatalið í Føroyum svarar til teir 50.000 stuðlarnar í donsku skipanini. Kann aktivera og engagera borgarar Kristianna Winther Poul­sen, tingkvinna fyri Javn­aðar­ flokkin sær fleiri fyrimunir við borgara­upp­skotinum og kallar skipanina bæði spennandi og áhugaverda. - Borgarauppskot kann vera ein fínur máti at engagera fólk uppá. Mann roynir í dag at fáa fólk áhugað, men allíkavæl føla tey seg onkursvegna distan­ serað. Hetta hevði verið ein máti at broytt tað uppá, og einki talar ímóti, at vit eiga at hyggja meira uppá tað, sigur Kristi­anna Winther Poulsen. Sonja Jógvansdóttir, uttan­ flokka­ting­kvinna, er eisini opin fyri einari føroyskari skipan. - Tað kann vera við til at aktivera borgarar í nøkrum mál­um, sum upptekur fólk, so tað er absolutt ein spennandi møgu­leiki at innføra í Føroyum, sigur hon. Stutt millum borgara og politikara Hóast Sonja Jógvansdóttir er opin fyri skipanini, setur hon spurnartekin við, hvussu stórur tørv­urin á borgarauppskotum er í Føroyum. - Tað góða við Føroyum er, at vit eru eitt so lítið samfelag. Um borgarar vilja hava uppskot ella fyrispurningar fram í Løg­ tinginum, so er vegurin í ting­ salin ikki líka langur, sum hann er í Danmark, sigur hon. Jacob Vestergaard, ting­mað­ ur fyri Fólkaflokkin, vísir eisini á, at tað er stutt millum borgara og politikara í Føroyum, og tí sær hann ikki borgarauppskot sum neyðugt. - Tað, sum er viktigt í politikki, er, at mann hevur politiska undirtøku. Tað er eingin trupulleiki at fáa onkran í tinginum at leggja eitt upp­ skot fram fyri seg, um upp­ skot­ið hevur undirtøku frá onkr­um tinglimi, sigur Jacob Vester­gaard. Jógvan á Lakjuni úr Fólka­ flokki­num er eisini eitt sindur skept­iskur, men sær tað frá báðum síðum. - Vit velja jú politikarar til at gera lógir fyri okkum, og ofta koma tey uppskotini onkra aðra­staðni frá upprunaliga. Men tankin um at eitt uppskot kann roynast í tinginum, sum ein stórur partur av fólki­num ynskir, er uppá ein máta til­tal­ andi, sigur Jógvan á Lakjuni. Ábyrgd og avgerð mugu fylgjast at Sjúrður Skaale situr á Fólkatingi fyri Javnaðarflokkin, og hann heldur ikki, at føroyska fólka­ ræðið hevur tørv á borgara­upp­ skot­um. - Eg ivist í, um tað er tørvur á fleiri kanalum til at fáa uppskot á tingborð. Mann kann seta seg í samband við ein av teimum 33 løg­tingslimunum um at leggja eitt uppskot fram. Hann heldur borgara­upp­ skot vera eina góða inngongd til orðaskifti, men sær ein trupul­ leika í javnvágini millum avgerð og ábyrgd, tá lóggávuinitiativ verður lagt út til veljararnar. - Tað má vera soleiðis í einari skipan, at avgerð og ábyrgd fylgjast at. Tann, sum hevur tikið initiativið til eitt ávíst uppskot, má standa við ábyrgdini. Og hvør hevur so ábyrgdina, um tað er borgara­ initiativ? Tað er ein fjald­ur lóg­ gevari, eins og við fólka­at­kvøð­ um. Flokkarnir mugu hyggja eftir, hvørjar av­leið­ing­ar­nar av einum borgara­upp­skoti eru, tí tað er teirra ábyrgd allíkavæl. Borgar­arnir fáa hvørki politiska ella búskaparliga avleiðing av nøkrum sum helst, sigur Sjúrður Skaale. - Kann styrkja fólkaræðið Edmund Joensen, tingmaður fyri Sambandsflokkin og fyrr­ verandi løgmaður, heldur skipan­ina vera eitt sunt íkast til fólka­ræðið. - Tað er vert at umhugsa at inn­føra eina líknandi skipan í Føroyum. Vit hava jú eitt fólka­ræði, og møguleikin við borgara­upp­skotum skuldi verið rætta vegin fyri at styrkt um fólkaræðið. Tað kann geva ábend­ingar um, hvat fólkið heldur um ymisk ting, og tað er altíð áhugavert at vita, hvat fólkið sigur. Alt, sum styrkir fólka­ræðið, er altíð áhugavert, sigur Edmund Joensen, sum eisini er fyrrverandi ting­for­ maður. Politikararnir ymsar meiningar um borgarauppskot Kann mann ímynda sær eina føroyska skipan, sum gevur føroyingum møguleika at koma við borgarauppskotum til Løgtingið? Føroyskir politikarar svara At hava møguleikan at koma við borgarauppskoti hevur týdning fyri hvønn einstakan borgara í einum samfelag. - Tað ger, at borgarin hevur kensluna av, at tað kann loysa seg sakliga at vísa á ein tørv fyri policymaking ella almennan politikk á einum øki, sum politiska skipanin kanska ikki er varug við, ella at borgarin “kann leiða bottom upp” í politisku skipani, sigur Súsanna Olsen. Fyri at eitt borgarauppskot skal fáa møguleika at koma í Fólkatingssalin, skal tað hava 50.000 stuðlar. Súsanna Olsen heldur, at mann í Føroyum kundi skipað tað soleiðis, at kravdu stuðlarnir/undirskriftirnar kundu svarað til 2,5 prosent av teimum, sum hava valrætt. - So tryggjar ein sær, at hetta er eitt væl undirbygt ynski frá borgarunum um at taka eitt mál upp, sigur hon. PATURE@SOSIALURIN.FO