mánadagur 25. februar 2019síða 8

8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 25. februar 2019 · Nr. 23 Leygardagin var 100 ára føðingardagur hjá Norðoya Sparikassa hildin í Mentanarhúsinum í Fuglafirði, har eitt nú Siloa- kórið undirhelt við sangi. Várgróðurin seinkaður tá kuldin liggur leingi   - Tað er hitin í luftini, sum er avgerandi. Jú, seinni hitin kemur, jú seinni byrjar gróðurin og umvent, siga tey á Havstovuni, sum vísa til nýggja vísundaliga grein um fyribrigdið Vilmund Jacobsen Ymiskt er, nær várgróðurin byrjar á føroyska land­grunn­ inum, og henda “timing” hevur avgerðandi týdning fyri vist­ skipanina á grunninum. Í nýggjari vísindaligari grein verður greitt frá, hví gróð­ur­in byrjar seinni, tá kalt er í veðr­ inum um várið. Á Havstovuni vita tey at siga, at landgrunnurin kann býtast upp í altíð vælblandaða “innara landgrunn” og “ytra land­grunn”, sum verður lag­ býtt­ur um várið og summarið, sum tey rópa tað. - Nýggja vísindaliga greinin lýsir, hvussu sjóvarfals­front­ urin, sum skilmarkar nevndu øki, flytir seg eftir árstíðini, og greinin lýsir eisini, hvussu hetta ávirkar gróðurin á inn­ ara landgrunni. Á Havstovuni vísa tey á, at um veturin er fronturin lut­ falsliga langt úr landi, men um várið, tá hiti kemur í luftina, og ytri landgrunnur verður lag­býttur, finnur gróðurin eina aðra legu nærri landi. - Ástøðið í vísindaligu grein­ ini lýsir, hvussu øking í plantu­ æti er treytað av nóg nógvum ljósi, og hvussu hetta, at sjóv­ arfalsfronturin flytur seg nærri landi, broytir lívfrøðiligu um­støðurnar á innara land­ grunni, soleiðis at líkindini hjá plantuæti at veksa, gerast betri, og gróðurin kann byrja. Sagt verður, at tað, at sjóv­ arfalsfronturin flytir seg nærri landi, merkir, at rúmdin av sjógvi í innara landgrunni mink­ar, og at miðalnøgdin av ljósi í hesum øki økist, og so­ statt kann gróðurin rættiliga koma fyri seg. - Av tí, at tað er hitin í luftini, sum er avgerandi fyri, nær hetta hendir, er greitt, at jú seinni hitin kemur, jú seinni byrj­ar gróðurin og umvent, siga tey á Havstovuni. Vísundagreinin viðger bara byrjanina á gróðrinum. Hon viðgerð ikki tøðevnistrot, sum skjótt kemur í, eftir at gongd er komin á gróðurin. Lagt verður aftrat, at grein­ in, sum er skrivað av Sólvá Kára­dóttir Eliasen, Hjálmari Há­tún, Karin Margrethu H. Lar­sen, Helgu Báru Mohr Vang og Till Andreas Soya Ras­mus­ sen, hevur heitið ”The Faroe shelf spring bloom onset ex­ plain­ed by a Critical Volume Hypothesis, og hon er prentað í tíð­arritinum Journal of Marine Systems”. Skúli verður 10 ár Vilmund Jacobsen Í samband við, at Sands skúli verður 10 ár, verður hós­dagin 28. februar frá klokkan 17 til 19 skipað fyri hátíðarhaldi. Henda dagin verður for­ vitnislig framsýning við mynd­um, filmum og øðr­ um frá hesum 10 árunum. Tað eru lærarar og næm­ingar, sum seta upp fram­sýningina. Sands kommuna fer at bjóða ein drekkamunn. - Tiltakið er alment, og øll eru hjartaliga væl­kom­ in, siga tey í Sands komm­ unu. FØSTULÁVINT: Týskvøldið 26. februar klokkan 19 skipar Hvalvíkar Bókasavn fyri forvitnisligum kvøldi, har Jóan Pauli Joensen, fólkalívsfrøðingur, fer at hugleiða um grýlur og fastalávint. Tiltakið er ókeypis, og øll eru vælkomin. Bert 1500 metrar eftir at spreingja Vilmund Jacobsen Í síðstu viku vórðu sprongdir 144 metrar í Eysturoyar­tunl­ inum tilsamans. Tað merkir, at nú eru sprongdir til­sam­ ans 9.741 metrar av samlaðu longdini á 11.250 metrar. Soleiðis eru nú einans 1509 metrar eftir at bora og spreingja í øllum Eystur­oy­ ar­tunlinum. Í seinastu viku vórðu 52 metrar sprongdir Hvítanes- megin, 38 metrar frá rund­ koyringini undir Skálafirði og móti Hvítanesi – og 54 metr­ar frá rundkoyringini og móti Rókini í Saltnesi. - Ástøðið í vísindaligu greinini lýsir, hvussu øking í plantuæti er treytað av nóg nógvum ljósi, soleiðis at líkindini hjá plantuæti at veksa, gerast betri, og gróðurin kann byrja