hósdagur 7. mars 2019síða 11

FRÍGGJADAGUR 8. MARS 2019 SOSIALURIN 28 11 - Viðvíkjandi teimum frekvensum, ið ætlanin er at brúka til 5G, duga vit ikki at síggja nakran vanda, tí tað eru frekvensir, ið longu eru í brúk. Tann víðkanin, ið fer fram, eru innan tær frekvensur, ið longu verða brúkar í samband við WiFi, sigur Jógvan Thomsen, stjóri í Fjarskiftiseftirlitinum HALLUR AV RANA Í hesum døgum viðgerð Fjar­skiftiseftirlitið eina um­sókn frá Føroya Tele um royndarloyvi at brúka frekvensin 3,5GHz til 5G. Tey sum virka fyri at steðga 5G í Før­oyum skulu tó neyvan seta sítt lít á almenna stovnin, tí har síggja tey ikki stórvegis vanda við umsóknini. - Viðvíkjandi teimum frekvens­um, ið ætlanin er at brúka til 5G, duga vit ikki at síggja nakran vanda, tí tað eru frekvensir, ið longu eru í brúk. Tann víðkanin, ið fer fram, eru innan tær frekvensur, ið longu verða brúkar í samband við WiFi, sigur Jógvan Thomsen, stjóri í Fjarskiftiseftirlitinum. Stjórin vísir á, at vanligt WiFi, ið er í flest øllum før­oysk­um heim­um og almennum bygn­ ing­um, sendir á frekvensunum 2.4GHz 3.4GHz og 5GHz. - Teir frekvensir man ynskir at brúka til 5G er 3,6GHz. Tað vil siga nøkur fá hundrað MHz við síðuna av verandi WiFi frekvensinum, sigur Jógvan Thom­sen. Stjórin vísir eisini á, at flest allar kanningar, ið hava verið gjørdar um heilsuligu árini av 5G og eldri farnetum, veita ikki hald­góð prógv fyri at nokta 5G. - Um man skal taka samanum teim­um túsundtals kanningum, ið verða gjørdar, so kann man í flestu førum ikki staðfesta nakað skaðiligt. Í summum før­um ivast man, tí tað kann ikki avvísast, at tað hevur eitt negativt árin á heilsuna, men einki er prógvað, sigur hann og legg­ur afturat. - Tað er ikki nóg sterkt grundar­lag til at steðga tí, ið Før­oya Tele hevur lagt upp til í fyrsta umfari, ið er at brúka 3,6MHz frekvensin. HALLUR AV RANA F øroysku heilsu­myndug­ leik­arnir fara ikki at steðga menningini av nýggja 5G farnetinum, tí prógvini um at farnet ella far­tele­fonir eru heilsuskaðilig fyri menniskjur eru ikki nóg góð. Tað sigur yvirlæknin Pál Weihe, ið starvast á Deildini fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu, ið tó upplýsir, at læknaheimurin heldur eitt vakið eyga við 5G, nú tað verður ment kring heimin. - Vit hava ein lítlan illgruna um at elektromagnetisk stráling kann vera skaðilig, men hann er ikki so stórur, at grundarlag er fyri at steðgað 5G. Og um vit gjørdu tað, hevði eisini verið neyðugt at steðgað 3G og 4G, tí har er støðan tann sama. Men vit fylgja við hvat myndugleikar aðra­staðni gera og ikki minst teim­um niðurstøðum, ið mælt verður til, sigur Pál Weihe. Á Deildini fyri Arbeiðs- og Al­mannaheilsu hava tey áður viðgjørt árini av farnetinum og fartelefonum og tær kanningar og tilmælir, ið eru gjørd í hesum sambandi. Tann viðgerðin gevur ikki grundarlag fyri at steðga verandi virksemi. - Higartil finst eingin greið ábending um ein virknað á menniskjur. Hinvegin metti al­ tjóða krabbameinsstovnurin, IARC, í 2011, at tey elektro­ magnet­isku feltini skuldu bólk­ ast í bólkin 2D, ið merkir, at tað er avmarkað orsøk at halda, at tað kann vera krabbameinselvandi. Tað vil siga, at tað er ikki vist, men man ynskir at halda eyga við tí, sigur yvirlæknin. Fyri at vera á tryggu síðuni mæl­ir Pál Weihe kortini til, at brúk­arin sjálvur tekur nøk­ur fyri­varni í brúkinum av far­tele­ fonum. - Fyri at vera á tryggu síðuni, eigur man at minka um ávirkan­ ina av elektro­mag­net­isku felt­ un­um. Tað vil siga, at um man brúk­ar fartelefon nógv, so ber til at brúka oyrasnigil, so feltið mink­ar og verður flutt burtur frá heila­num. Og so er tað heldur eing­in orsøk at lata børn sita og tosa í fartelefon í longri tíð, sigur Pál Weihe. HALLUR@SOSIALURIN.FO Síggja ongan vanda Einki grundarlag at steðga 5G - Higartil finst eingin greið ábending um ein virknað á menniskjur. Hinvegin metti altjóða krabbameinsstovnurin, IARC, í 2011, at tey elektromagnetisku feltini skuldu bólkast í bólkin 2D, ið merkir, at tað er avmarkað orsøk at halda, at tað kann vera krabbameinselvandi. Tað sigur yvirlæknin Pál Weihe - Tað er ikki nóg sterkt grundarlag til at steðga tí, ið Føroya Tele hevur lagt upp til í fyrsta umfari, ið er at brúka 3,6MHz frekvensin - Vit hava ein lítlan illgruna um at elektromagnetisk stráling kann vera skaðilig, men hann er ikki so stórur, at grundarlag er fyri at steðgað 5G. Og um vit gjørdu tað, hevði eisini verið neyðugt at steðgað 3G og 4G, tí har er støðan tann sama