hósdagur 14. mars 2019síða 9

FRÍGGJADAGUR 15. MARS 2019 SOSIALURIN 31 9 HESI SKULU ÁSETA LØNIR HJÁ SÆR SJÁLVUM OG HINUM TINGFÓKUNUM Løgtingið hevur nú valt eina nevnd, sum skal taka støðu til, hvørja løn og eftirløn løgtingsfólk skulu hava aftan á næsta løgtingsval. Tað er í sambandi við uppskotið hjá Páll á Reynatúgvu um at hækka løgtingslønina og broyta fyrimunarligu pensjónina, at nevnd verður sett við umboðum úr øllum flokkum: Fólkaflokkurin: Jørgen Niclasen, Sambandsflokkurin: Bárður Nielsen, Javnaðarflokkurin: Helena Dam á Neystabø, Sjálvstýrisflokkurin: Kári P. Højgaard, TJóðveldi: Annita á Fríðriksmørk og Miðflokkurin: Jenis av Rana. Nú Bjørg Róin og Ann Ellefsen hava virkað við Før­oya Stud­ent­a­skúla og HF-skeið og á Glasi í á­vik­ a­víst 40 og 30 ár var hetta hátíðarhildið. Starvs­fel­ag­ ar­nir høvdu í felag skrivað hesa røð­una, sum Kinna Poulsen flutti fram: Góðu Bjørg og Ann! Hjartaliga til lukku. At júst hetta hátíðarhaldið skuldi vera 8. mars undrast vit, tykkara starvs­fel­agar, onga løtu í, tí tit báð­ar eru tvey rættilig konu­ brot. Nú tit hava ávikavíst 40 og 30 ára starvsdag, býðst høv­ið til at steðga á og spyrja hvussu henda tíðin er farin, og hvat hon er farin við í lær­ar­a­ starv­i­num fyrst í Hoydølum, sum í nógv ár var arbeiðs­pláss­ ið, og nú hetta skúlaárið á Glasi. Ímyndin av tykkum báðum er hon, at tit eru bók­menta­ frøð­ing­ar og nærmastu fak­koll­egar í danskt­lærar­a­bólk­ i­num. Bók­ment­a­frøðin hoyrir til hug­mynd­afrøð­ina og ikki kann sig­ast annað enn, at tit báðar, Ann og Bjørg, hava brent fyri hesi vísindagrein. Arbeiði tykk­ara hevur fyri hópin av næm­ingum latið dyrnar upp – inn í tann litterera heimin, tað veri seg tann føroyska ella tann danska. Vit vita, at danskt sum lær­u­grein hevur verið fyri stór­um broytingum í tykkara tíð og tað hevur harmað nógv av okkum, at lærugreinin danskt hevur mist status sum obl­i­ga­t­orisk lærugrein. Eingin ivi er um, at júst fag­ur­bókmentirnar eru eitt tað mest týð­andi at miðla til næm­ing­ar. Hvat skuldu vit gjørt uttan H.C. Andersen, Ing­er Christensen, Tove Dit­lev­sen ella okkara Hans And­ri­as Djurhuus, William Hein­e­sen, Guðrið Helmsdal ella Róa Pat­urs­son? Tað er ikki at taka munn­in ov fullan at siga, at hetta er ein hin mest týðandi læru­greinin á skúlanum, tí hon frem­ur empati og fantasi - tað er gjøgn­um bókmentirnir, vit lesa um ymisk lív og fáa innlit í fjøl­broyttar lívsroyndir bæði eydn­u­samar og sorgarbundnar – tað er í bókmentunum, goml­um sum nýggjum, vit læra sos­ial atlit og verða gjørd greið yvir, hvørjar trupulleikar menn­iskju stríðast við. Georg Bran­des skrivaði um hetta í ein­um teksti í 1908: “Når vi læs­er sådan, at vi personligt tilegner os, så føler vi her det ind­erste punkt i be­gi­v­en­he­de­rnes gang, i hand­l­ing­er­nes op­rin­delse, karak­ter­punktet, vilj­e­spunktet, li­de­n­skabs­punk­tet, det arc­h­i­ med­iske punkt, hvor­fra jorden be­væges – til­drag­els­ernes og selve historiens nerve ligger blottet for vore øjne. Hvorfor skal vi altså læse? For at forøge vor indsigt, af­lægge vore for­domme og blive i stedse højere grad per­so­nligheder..”. Tit báðar, Bjørg og Ann eru per­són­lig­heitir. At greina og tulka, at lesa nýggjastu bøk­ur­ nar, sum koma á marknaðin, at lesa klassikarar á donskum og før­oysk­um hevur verið tykkara starvs­øki og tað, tit hava brent fyri at miðla, tí tit vita, hvønn lívs­vísdóm hetta gevur. Tó skal leggjast aftrat, at tit hava havt líka stóran týdning fyri okkum tyk­k­ara starvsfelagar, bæði sosi­alt og tá vit hava vent okk­um til tykkara við spurn­ ing­um um bókmentir, stavi­ mátar, grammatik o.s.fr. – frá tykk­um hava vit altíð fingið góð ráð og vegleiðing. Í tykkara tíð hava broyt­ing­ ar­nar verið nógvar, men miðl­a­koll­veltingin, sum kom í 1990'unum man hava verið hin størsta og ógvisligasta broyt­ ing­in. Loyvi mær í tí sam­band­i­ num at vísa til Søren Kirk­e­ gaard, sum av góðum grundum ikki kundi siga, hvat hann helt um In­sta­gram ella Facebook. Men sum Cicilie Egholm Tonne­sen skrivar í einum kro­nikki í Informatión, so forð­ar tað ikki Kierkegaard í at for­út­síggja ávísar trupulleikar í kom­andi miðlum. Hann skriv­ar: “Sæt En opdagede et In­st­r­u­ment, et beqvemt lille Tal­e­rør, der dog var saa stærkt, at det kunde høres hele Landet over: mon saa ikke Politiet vilde for­byde det, af Frygt for, at hele Samfundet vilde blive van­vittigt forstyrret, hvis det brug­tes.” – Jú, vit hava helst øll havt hug at ringt til løgregluna onk­un­tíð og fingið tey at taka ó­rógv­andi fartelefonir frá næm­ing­unum ella um ikki ann­að so at sløkkja fyri Snap­chat, Facebook, Twitter, Jod­el og Instragram og hvat teir eita – allir hesir mongu sos­i­alu pallarnir í virtuella heim­i­num. Tó kunnu vit ugga okk­um við, at bókin sambært nýggj­astu spádómunum fer at yv­ir­liva í nógv ár aftrat, so tit verða ikki arbeiðsleysar í bræði. Bjørg hevur gjøgnum eitt langt lív verið lestararveg­leið­ ari, hevur undirvíst á Setrinum, hev­ur verið við í kanningum m.a. um hví næmingar gevast at ganga á miðnámi og hevur sum heild altíð verið upptikin av lestrarmøguleikunum hjá ung­dóminum, eisini hevur hon verið lærararáðsforkvinna og álitis­fólk. Ann hevur verið lærugreinaráðgevi í føroyskum, hev­ur eitt nú ritstjórnað og skrivað Sýni og Dýpi umframt lærugreinatilfar um William Hein­e­sen og Martin Joensen, hon hevur verið partur av og forkvinna í nevndini, sum velur út føroyskar bókmentir til Norðurlendsku bók­ment­a­virð­ is­løn­ina, nevndarlimir í YF o.s.fr. Tit báðar, Ann og Bjørg, hava havt og hava framvegis álit, á­virk­an og ábyrgd har tit eru. Við eini heilsan aftur til áður­nevnda Kierkegaard ber eisi­ni til at siga um tykkum báð­ar, at tit eru estetikarar upp á hvør sín máta – og harvið mein­ast við, at tit báðar hava stór­an tokka til bókmentir sum lista­grein, hetta, at fáa eina list­ar­liga uppliving av at lesa, man verða tann optimala heila­venj­ingin, nú modernaða náms­frøðin verður grundað á gransk­ing av heilanum. Vit, sum her sita, tykkara starvs­fel­agar gjøgnum øll hesi ár, takka tykkum fyri gott samstarv og fyri tykkara stóra ar­beiði – vit kunnu av sonnum verða samd um, at vit hava fing­ið stóra nyttu av tykkara ídna arbeiði við at menna tað týdn­ing­ar­mesta, vit eiga – Ung­dóm­in. Ann og Bjørg studenskúlalærarar í 70 ár Ann Ellefsen og Bjørg Róin, studentaskúlalærarar á Føroya Studentaskúla – seinni Glasi, hava havt ávikavist 30 og 40 ára starvsdag. Tað var hátíðarhildið seiansta fríggjadag – á kvinnudegnum 8. mars Kinna Poulsen, studentaskúlalærari, helt vegna starvsfelagarnar røðuna fyri teimum báðum, Ann og Bjørg