mikudagur 1. desember 2004síða 28

28 Nr. 230 - 1. desember 2004 Russarar eru ógvuliga áhugaðir at fáa havnir í Føroyum til upp- skiping. Fuglafjørður, Kollafjørður og Suð- uroy eru upp á tal. Men bip-skipanin og manglandi fríhandils- avtalan við russarar, eru stórar forðingar RUSSARAR Í FØROYUM Àki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Russarar hava stóran áhuga fyri at fáa fríhavnir, um- skipingarhavnir og lossing- arhavnir í Føroyum. Og hesa seinastu tíðina hava rættiliga sett ferð á arbeiðið at finna hóskilig pláss í Føroyum, sum teir kunnu brúka til endamálið. Í hesum sambandi var eitt umboð fyri Murmansk Trawl Fleet í Føroyum í farnu viku, her hann hugdi eftir umstøðunum. Talan var um Nikolay Schinkaruk, ið sostatt um- boðar heilar 88 trolarar, sum fiska ýmsastaðni í Norðurhøvum. Við sær hevði hann Lud- milla Danilova, sum um- boðar størsta fiski- vinnublaðið í Murmansk. Saman við umboðum fyri Faroe Agency, sum um- boðar nógv russisk skip í Føroyum og umboðum fyri fiskimálaráðið, ferðaðust tey bæði runt um í landin- um, har tey kannaðu um- støðurnar. – Tað eru serliga trý øki í landinum, sum kunnu koma upp á tal til hetta endamálið og tey eru Fuglafjørður, Kollafjørður og Suðuroy, tí har eru frystigoymslur, sigur Árni Dam á Faroe Agency. Hann sigur, at á øllum hesum plássum eru góðar umstøður, so teimum er onki í vegin við. Í sambandi við Suðuroynna, vóru teir og hugdu eftir umstøðunum bæði á Tvøroyri og í Vági, tí gera russarar umskiping- arhavn í Føroyum, koma teir at fáa brúk fyri nógvum øðrum enn bara frystihúsi. Men hann leggur afturat, at gera russarar av av brúka føroyskar havnir, eins og hentleikar á landi, verður talan um so stórt virksemi, at tað verður ríkiligt til øll hesi plássini, heldur Árni Dam. – Orkan í Føroyum at taka ímóti frystilastum og øðr- um, er ikki so stórur, at tek- ur nakað virksemi seg upp, verður tað brúk fyri øllum. Hann vísir á, at í hesum føri er bara talan um tað eina felagið, sum altso hevur heili 88 skip, men tað eru eisini onnur stór útgerðarfeløg í Russlandi, sum hava sama áhuga. BIP- má burtur Men Árni Dam vísir staði- liga á, at tað er tveir trupul- leikar í hesum sambandi. Annar eitur BIP og hin er, at tað dregur so nógv út at fáa fríhandilsavtaluna ímillum Føroyar og Russ- land, setta í gildi. Sum er, noyðast russarar, eins og øll onnur, at bippa allan fisk inn, sum teir leggja upp á land í Føroy- um. BIP stendur fyri "Border Inspection Point" og í stutt- um er tað ein heilsufrøðilig marknaeftirlitsstøð. Tað er eitt krav at allur fiskur, sum verður upp- skipaður í Føroyum, skal um eina BIP-støð. Eisini triðjalandsfiskur, sum kem- ur upp á land í Føroyum og sum skal sendast víðari til onnur triðjalond, skal um eina bip-støð. – Enntá grønlendsk skip, sum leggja fisk upp í Føroyum, skulu bippa vøruna inn, hóast vit eru í ríkisfelagsskapi. – Hetta er alt ov dýrt. ov tvørligt og ov óliðiligt og tað er sostatt við at forkoma okkum eina góða og sjálv- sagda inntøkukeldu, sigur Àrni Dam. Hann leggur afturat, at hendan skipanin hevur longu kostað føroyingum nógv arbeiðspláss, tí at kalla allir grønlendsku skipini sum plagdu at leggja veið- ina upp her, eru givin, tí bippingin er so dýr. Somuleiðis vónar Árni Dam, at handilsavtalan ímillum Føroyar og Russ- land, sum hevur ferðast úr skuffu í skuffu nú í so langa tí, eisini verður sett í verk nakað skjótt. Tí verður hon tað, kann hetta rættiliga skjótt føra til enn størri virksemi í Føroyum. Árni Dam vísur á, at russarar eru eisini hugaðir fyri at lata russisk skip koma til Føroyar at bunkra olju og at taka pakkitilfar og aðra útgerð. Til tað krevst, at olju- tangar og verða settir upp og goymsluhøllir bygdar, men tað eru fleiri støð í Føroyum, har tað ber væl til at byggja slíkar oljutangar og at skapa aðrar fortreytir. Men skal tað koma upp á tal, verður tað heilt neyð- ugt, at handilsavtalan kann koma í gildi so at russarar sleppa undan at betala toll av oljuni og øðrum, sum teir leggja upp á land her til skipini. Kemur rættilig gongd á hetta virksemi eisini, kann talan gerast um eini 400.000 tons av olju, sum russisk skip kunnu koma at bunkra í Føroyum um árið. Somuleiðis eru russarar sinnaðir at brúka føroyskar skipasmiðjur til umvæling- ar, treytað av at avtalur fáast í lag. Men akkurát, hvar russarar fara at leggja sítt virksemi, hevur hann onga ávirkan á. – Tað avgerða teir púra einsamallir. Men alt hetta nyttar onki at tosa um, fyrr- enn bip-viðurskiftini eru fingin í rættlag og handils- avtalan er sett í gildi, sigur Árni Dam. Landsstýrið kannar nú eftir, hvussu hvørja støðu bip- støðirnar í Føroyum hava, tá ið talan er um umskiping aleina BIP-STØÐIR Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Landsstýrið roynir nú at fáa greiðu á, um tað ber til at sleppa lagaligari um bip- støðirnar í Føroyum, tá ið tað aleina er talan um um- skiping av fiski. Tað sigur Bjarni Djur- holm, landsstýrismaður. Sum sagt aðrastaðni í Vinnublaðnum í dag, royna russarar at finna umskip- ingarhavnir í Føroyum. Men eftir kravi frá ES, skal allur fiskur, sum verð- ur lagdur upp í Føroyum, um eina BIP- støð, eisini triðjalandsfiskur sum skal avskipast aftur til triðjaland og sostatt ongantíð kemur inn um ES mark. Og tað ger tað ov dýrt og ov tvørligt hjá russarum at hugsa um umskipingar- havnir í Føroyum. Árni Dam, sum umboðar nógvar russarar í Føroyum, ger sostatt greitt, at so leingi hesar forðingarnar eru burtur, er ongin møgu- leiki at hugsa um russiskar umskipingarhavnir í Føroy- um. Men tað eru júst hesar forðingar, sum landsstýrið arbeiðir við at fáa burtur. Hann sigur, at vinnu- málaráðið hevur sent ES fyrispurning fyri at vita, hvørja støðu BIP-støðirnar hava, táið talan er um um- skiping aleina, afturímóti vanligum havnum. Hann sigur, at Vinnumála- ráðið hevur bíðað leingi eftir svarið frá ES myndug- leikum, men tað er ikki komið enn. Og fyrrenn tað svarið er komið, ber ikki til at siga meir um málið. Bip ein forðing fyri nógvum arbeiðsplássum í Føroyum Kanna møguleikarnar fyri lagaligari bipping Her eru Nikolay Schinkaruk, næstytst til høgru, Ludmilla Danilova, ytst til høgru, sum er á størsta fiskivinnublaði í Murmansk, á f undi við umboð fyri kommunur, vinnulív og almennar stovnar í Suðuroy mikukvøldið. Hann umboðar ar størsta reiðarí í Murmansk við heili 88 trolarum og hon arbeiðir á størsta fiskivinnublaðið í Murmansk. Annars er tað borgarstjórin á Tvøroyri, ytst vinstrumegin, síðani Ivan Eginson og Àrni Dam frá Faroe Agency