hósdagur 28. mars 2019síða 12

FRÍGGJADAGUR 29. MARS 2019 SOSIALURIN 37 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 12 SJÓNARMIÐ Ófatiligt at Javn­að­ar­ flokk­ur­in góðtekur... Karin Kjølbro 75 ár Ófatiligt at Javn­ að­arflokkurin góð­tek­ur upp­skot­ ið um at avtaka fólka­tings­sess­ irnar Páll á Reyna­túgvu, løg­ tings­mað­ur, hev­ur av sín­um ein­tingum lagt eitt uppskot fyri løg­ tingið um at avtaka før­oysku fólka­tings­ sess­ir­nar. Tað er rætt­i­ liga óvanligt, at ein­ stak­ir samgongulimir leggja uppskot fyri løg­ ting­ið, og í hesum før­i­ num er tað ikki sum løg­tings­for­mað­ur, men sum ”gemenur tjóð­ veld­is­mað­ur”, at hann hev­ur lagt upp­skotið fram. Tað undara meg stór­liga, at Javn­að­ar­ flokk­urin, sum skal vera ein sam­ríki­s­flokk­ ur (í hvussu so er tá so stutt er eftir til val), og sum hevur leiðsl­una í sam­gong­u­ni, góðtekur slíkt. Hetta hevði ikki ging­ið, um Sam­bands­ flokk­u­r­in átti løg­mann. Eitt er, at summir flokk­ar droyma um, at Før­oyar einaferð skulu verða eitt full­veld­is­ríki. Tað hava teir loyvi til. Men tað er løg­ið, at onk­ur av hes­um flokk­ u­num vil frá­siga sær tey rætt­indi, sum vit hava í ver­andi støðu. So leingi sum vit eru í rík­is­felagsskapi við Da­n­mark, verður ein part­ur av okkara lóg­ um gjørd­ar í fólk­a­ting­i­ num, so sjálvandi skulu vit hava ávirkan á tær lóg­ir­nar. Tað margháttligasta av øl­l­u­m er, at løg­ting­ ið er mitt í einum stríði um at krevja full­an lima­skap í Norð­ur­land­ a­ráð­num. Har eiga før­ oy­ing­ar tveir limir, men um­framt hesar, er ikki ó­van­ligt, at før­ oysku fólk­a­tings­lim­ir­ nir eisini møta har, sum u­m­boð fyri fólka­ ting­ið. Tað vil siga, at Før­oy­ar kunnu í roynd og veru hava fýra limir – tveir løgtingslimir, sum ikki hava fullan lima­skap, og tveir fólk­ a­tings­lim­ir, sum hava full­an limaskap. Og me­ð­an við stríðast fyri at fáa fullan lim­a­skap í Norð­ur­land­a­ráðn­um, legg­ur sjávur løg­tings­ for­mað­urin upp­skot fyri tingi, um at av­taka teir báðar sess­ir­nar, sum hóast alt hava full­an lima­skap. Løgmaður hevur sagt, at um uppskotið hjá Pálli á Reynatúgvu verð­ur samtykt, so hend­ir í roynd og veru einki, tí danskar lógir forða fyri, at løgtingið eins­a­malt kann av­taka fólka­tings­sess­ir­nar. Men eitt er jura og ann­ að er politikkur, og tað verð­ur í øllum før­um ringt hjá Tjóðveldi at taka danskar lógir fram­um eina løg­tings­ sam­tykt. Um vit ímynda okk­ um, at júst tað hendir. - Lat okkum siga, at upp­ skot­ið verður sam­tykt, men at samtyktin ikki verður sett í verk or­ saka av teimum donsku lógunum, vil Tjóð­veldi so virða løg­ tings­sam­tykt­ina og lata verða við at stilla upp til fólk­a­tingsval, ella vil flok­k­urin fylgja teim­um donsku lóg­u­ num og seta tær om­an­ fyri løg­tings­sam­tykt­ ina? Tað hevði í øllum før­um verið spenna­ndi at sæð. Undir øllum um­ støð­um átti løgmaður at víst seg sum ein sam­rík­is­mann, og kravt av Tjóðveldi, at upp­skotið varð tikið aft­ur. Helgi Abrahamsen Ein politikari, sum tordi at siga sína meining og standa við sína mein­ ing, hóast allir menn á tingi bakkaðu, tá teir hildu, at Gud rak parta­ politikk á tingi og var í­móti samkyndum og javn­støðu – í øllum før­ um fyri kvinnur Mikudagin fylti Karin Kjøl­ bro á Argj­um, sum er fyrr­ ver­andi løg­tings­kvinna, sos­i­al­ráð­gevi og ann­að mangt 75 ár. Karin Kjølbro er ættað úr Klaks­vík. Dóttir Turid f. Thom­sen úr Skúvoy og Poul Nolsøe Kjølbro Klaks­ vík. Hon var fyrru ferð gift við Høgna Debes Joensen, fyrr­ver­andi landslækna (1966-85). Tey bæði eiga børn­ini Bryn­hild, sum vit mill­um annað kenna sum fyrr­ver­andi leiðara í Ferðsl­ u­trygd, Bergtóru, sum vit kenna sum fyrr­ver­andi ting­kvinnu fyri Tjóðveldi, og Hanus, sum er lækni. Seinnu ferð, í 1999, gift­ist hon við Ørvi Thom­asen, sum er úr Klaks­vík. Karin Kjølbro gjørdist al­ment kend, tá hon á løg­ tings­vali­num í 1978 varð vald á Løg­ting. Hetta var fyrstu ferð í søg­uni, at før­ oy­ing­ar valdu kvinn­ur á ting. Hesa­ferð vóru tær báð­ar, Jona Hen­rik­sen fyri Javn­að­ar­flokk­in og Karin Kjø­l­bro fyri Tjóð­veld­is­ flokk­in valdar. Jona hevði tó sit­ið á tingi val­skeið­ið framm­an­und­an sum vara­ fólk fyri Jákup Lind­en­skov, sum var lands­stýr­is­mað­ur. Men tær fingu í 1978 heið­ urin at vera fyrstu kvinnurnar í Før­oy­um, sum vóru valdar bein­l­eið­is á ting. Karin hevði eisini verið inni sum var­a­fólk val­skeið­ ið frá 1970-74. Hon er onn­ur kvinna, sum hevur roynt tað. Tann fyrsta var Malla Sam­u­elsen í 1964. Tíðarskeiðið hjá Karini sum virk­in politikari vardi í 12 ár. Tá valið í 1990 nærk­að­ ist, boðaði hon frá, at nú fór hon at gevast. Hetta hildu mong vera løgið. At gev­ast eftir »bara« 12 árum. Tað var ikki vanligt. Eitt er, at hon var onn­ur av teim­um fyrstu kvinnunum at verða vald á ting, men hon var tann fyrsta, sum av egn­um vilja gavst í pol­i­tikki. Tað »óvanliga« við tí var utt­an iva, at føroyingar vóru ikki vanir við, at nak­ar sjálv­boðin »gavst« í poli­ tikki á so ung­um árum einans 46 ára gomul. Tí menn plaga ikki gevast, fyrr enn teir eru gaml­ir ella teir duga at síggja, at snild­ast er at gevast. Teir finna annars sjáldan hurð­ina sjálvir, so sum Karin gjørdi í 1990. Vit minnast eisini tað altíð blídligu og smílandi Kar­ina fyri at hava sína mein­ingar og standa við sína mein­ing. Eitt dømi var, tá hon eins­a­møll talaði ímóti stóru skip­a­pakk­u­num í átt­a­ti­ár­ unum. Ann­að var glantr­i­ leikurin um 266b í 1988. Henda púra meinaleysa lóg­ar­greinin um at fáa kyns­liga sannføring inn í lóg­ar­greinina í revs­i­lóg­ini skapti stóra øsing, tá ein prest­ur í landsstýrinum fann sær eitt høvi at leggja sam­gong­u­fel­ag­ar sínar við Atla P. Dam á odda at vilja góð­kenna homo­seks­u­al­i­tet í Føroyum. Hetta var øg­i­ ligt. Føroyar vóru nú á glíði­ breyt­ini. Tí fylgið hjá Atla P. Dam ætlaði enn tá eis­ini at samtykja, at javn­støða skuldi vera millum kvinn­ur og menn. Hetta var ó­gud­ iligt og komm­un­ist­iskt og alt møguligt vemm­iligt. Herferðin hjá prest­i­num og fylgi eydn­að­ist. Sam­ gongan slitnaði. Men tað gjørdi »kristilig« flokk­ur­in eisini, so sam­gong­an kundi halda fram – tó við teirri treyt, at hend­an »vemmi­ liga« lóg­ar­grein­in, sum fór at føra til, at Før­oy­ar fór at við­ur­kenna, at summi fólk eru sam­kynd, hon skuldi sendast har pip­arið grør. Málið lá í tinginum – og at­kvøð­ast skuldi. Tá at­kvøtt varð – so var bara ein at­ kvøða fyri. Hana átti Kar­in Kjølbro. Av øllum í Løgtinginum, var tað bara Karin Kjølbro sum dugdi at síggja eitt lít­ið sindur longur fram, og sum ikki vilda bakka fyri teim­ um, sum nýttu halg­u­bók sum kavaplógv at vinna sær politiska makt við at seta onnur í ringt ljós og døma tey til devul og brand. Slíkt er víðskygni móti dap­ur­skygni. Í dag sigur søg­an sítt. So »nasa­djørv« var Kar­in eisini longu í 1979, at hon legði fram upp­skot á ting um javn­støð­u­lóg. Tá mundi mang­ur ting­maður smírast – um slíkt fjant og fjas, sum kvinn­ur kundu finna upp­á. Karin var eisini blað­ stjóri á málgagninum hjá Tjóð­veld­is­flokkinum, 14. Sep­tem­ber, har hon mill­um annað skrivaði odd­a­greinir við broddi. At Karin og Jona vórðu valdar á ting júst í 1978 er held­ur ikki av tilvild. Til hetta valið var løg­tings­val­ lóg­in broytt soleiðis, at ting­fólk­a­talið vaks frá 26 til 32, og Suðurstreymoyar val­ dømi fekk tvey val­døm­is­ vald umboð afturat. Nú var bet­ur pláss fyri kvinn­um. Og líka til val­lóg­ in aftur varð broytt til eitt val­dømi í 2008, var trup­ult at fáa kvinnur vald­ar á ting uttan fyri Suð­urstreym. Kanska søgan um pol­it­ ik­aran Karin Kjølbro er søg­ an um, hví menn ikki skulu ráða einsamallar. Um vit siga, at Jona var fyrr enn Karin, so eru bara 23 komn­ ar á ting eftir Karina, sum kom á ting fyri nærum 42 ár­um síðani. Tað sigur ikki so lítið um støðuna. Nøvn Eitt sindur um Karina  Fødd: 27. mars 1944 í Klaksvík  Útbúgving: Studentsprógv 1963 Sosialráðgevari 1968 alkoholráðgevari 1994  Starv: Andveikraverndin í Føroyum 1969-71, Amts- sjúkrahúsið í Glostrup 1972-76 Leiðari á Kriminalforsorgini í Føroyum 1976-2012  Nevndarsessir: For­kvinna í ALS Limur í stýrinum fyri Norð­urlandahúsið Kvinnu­felagssamskipan Før­oya 1990-93,  Politisk størv: Tingkvinna 1978-90 Blaðstjóri á „14. september“ 1983-84. Karin Kjølbro –ein undangongukvinna í politikki. Hóast næstan 42 ár eru liðin, síðani hon varð vald á ting sum nummar 2. So eru bara 23 kvinnur valdar síðani Karina