hósdagur 4. apríl 2019síða 14

FRÍGGJADAGUR 5. APRÍL 2019 SOSIALURIN 40 14 TEMA: Atgongd til hagan - Tað er ein long søga aftanfyri lógina frá 1937. Um vit hyggja aftur gjøgnum rættarkeldurnar, so síggja vit, at tað ongantíð hevur verið loyvt at ganga frítt í haga í Føroyum. Tað kann førast heilt aftur til Seyðabrævið frá 1293, sigur Ronnie Thomassen um spurningin, um tað er lov at ganga frítt í føroyskum høgum HALLUR AV RANA HALLUR@SOSIALURIN.FO T að er eingin ivi um hvat galdandi lóg er, tá talan er um gongd í haga. Ikki bara er lóggávan greið, men hevur hon verið í gildi í fleiri øldir. Tað er sjónarmiðið hjá Ronnie Thomassen, ið sum deildarleiðari fyri Matrikuldeildin á Umhvørvisstovuni hevur fylgt væl við í kjakinum um hvat lógin sigur um gongd í haga, men leggur dent á, at hann einans úttalar seg sum ein privat persónur, ið hevur holla vitan á økinum. - Tað er eingin sum helst ivi um hvat rættarstandurin er á øk­ in­um. Tað er lógin um Hegn og mark frá 1937. Tað at hon er so mikið gomul, er fyri so vítt ikki nakað løgið fyri Føroyar, tí vit hava nógva eldri lóggávu. Tað mesta av landbúnaðarlóggávu, ið vit hava í dag, stavar frá Gráu bók, vísir hann á. Hóast lógin um Hegn og Mark er 82 ára gomul, skal man kortini væl longri aftur til fyrstu ferð, tá ferðsla í føroysku høgunum bleiv avmarkað. - Tað er ein long søga aftanfyri lógina frá 1937. Um vit hyggja aftur gjøgnum rættarkeldurnar, so síggja vit, at tað ongantíð hevur verið loyvt at ganga frítt í haga í Før­oyum. Tað kann førast heilt aftur til Seyðabrævið frá 1293, vísir Ronnie Thomassen á. Eitt slag av grundlóg So mikið týdningarmikil hevur hend­an lóggávan verið tá í mið­ øld, at greinin um gongd í haga er staðfest beint eftir sjálva inn­ leið­ingina til Seyðabrævið, vísir hann á. - Seyðabrævið sigur einki um gongu millum bygdir, tí tað eru helst ongar bygdagøtur tá, men Seyðabrævið sigur nakað um at ganga í haga. Tað er ikki frítt, og staðfest verður hvat endurgjald er fyri tað, og at um man hevur hund, so eru tað tyngjandi umstøður. Um man gongur har og ger skaða, so skal man bøta fyri skaðan, og tað sama, um man hevur hund við, sigur hann. Seyðabrævið hevur eina serliga støðu í føroyskari søgu, sum elsta lógarheimild, sum serliga var gjørd fyri Føroyar. Aðrar lógir vóru áður settar í gildi í Føroyum, men Seyðabrævið var tann fyrsta, ið var gjørd serliga til føroyska viðurskifti. Og sambært Ronnie Thomassen er talan nærum um eina grundlóg fyri jarðarbrúk í Føroyum. - Tað er týdningarmikið at staðfesta í kjakinum, at longu í Seyðabrævinum er gongd í haga regulerað. Tí seyðabrævið er eitt slag av grundlóg fyri jarðarbrúk í Føroyum, sum heldur heilt upp til 1800 talið. Christian 4. gjørdi onkrar broytingar í sínari tíð, men tann fyrri parturin, ið mill­um annað hevur við gongd í haga at gera, stendur óbroyttur. So Seyða­ brævið endurspeglar gald­andi lóg á økinum í eini 600 ár, vísir hann á. Nýggjar lógir Ikki fyrr enn Hagalógin bleiv sett í gildi í 1866 kom ein nýggj lóg innan økið í Føroyum. Í nýggju lógina verða bygdagøtur nevndar, men enn einaferð verður staðfest, at tað ikki er frí gonga í høgunum. Í §54 verður fylgjandi staðfest: Ingen, der ikke i denne Lovs Bestemmelser har særlig Hjemm­ el dertil, maa gaa i nogen fremm­ ed Hauge undtagen ad de rette Bygde­veje. Disse bør derfor be­ ALDRIN VERIÐ FRÍTT AT GINGIÐ Í FØROYSKUM HØG Ronnie Thomassen. Mynd: Álvur Haraldsen - Man má ikki siga, at nú gera vit fría ferðslu í høvunum, tí tá ger man seg inn á eina lóggávu, ið er so gomul og greið, at tað er elsta lóggáva, ið vit hava í Føroyum. Slíkt kann man ikki bara broyta við einum pennastroki á løgtingi, sigur hann.