hósdagur 11. apríl 2019síða 15

SOSIALURIN 43 15 Undanførslurnar halda ikki - Frágreiðingarnar eru nógvar, men eg haldi ikki at vit kunnu halda fram við undanførsluni um ávísar faktorar, sum annars altíð fáa skyldina. Tað at vit gerast fleiri, demografiskar broytingar, at vit liva longur, at vit gerast kostnaðarmiklari fyri samfelagið so hvørt vit eldast, at nýggjur og kostnaðarmikil heilivágur kemur hvørt ár, at tilboðini økjast, at vit krevja meira o.s.fr. Hetta er alt púra rætt, men hædd er í stóran mun tikin fyri hesum faktorum, sigur Heri Ellingsgaard, stjóri í Klaksvíkar sjúkrahúsi, ið hevur trupult at skilja hví tað í heilum er neyðugt við eykajáttanum aðrastaðni í sjúkrahúsverkinum HALLUR AV RANA- HALLUR@SOSIALURIN.FO T að er ein royndur stjóri, ið um smáar tríggjar vikur leggur frá sær, tá Heri Ellingsgaard um mán­aðarskiftið takkar fyri seg á Klaksvíkar sjúkrahúsi. Síðan 1984 hevur hann verið ovasti myndug­ leiki í sjúkrahúsinum og hevur hann sostatt hetta tíðarskeiðið sam­starva við einum ørgrynnu av ym­iskum stjórum, ið hava sitið á Lands­sjúkrahúsið. Sostatt hevur hann eisini fylgt við frá fyrstu røð, tá Lands­sjúkra­ húsið ferð eftir ferð hevur heitt á politisku skipanina um eyka­ játt­an, tí trupult hevur verið at fingið raksturin at hanga saman. Hann má tó ásanna, at hann hevur trupult at skilja, hví so er. - Tað eg minnist, hava vit á Klaks­víkar sjúkrahúsi, næstan altíð, hildið okkum innanfyri givna játtanarkarmin. Sjálvandi hava avbjóðingar verið, og onk­ un­tíð hava vit eisini havt truplar støð­ur og eykajáttanir á skránni, men sæð yvir eitt langt áramál, so hava vit hildið okkara játtan. Síðstu árini hevur økingin í játt­an­ ini annars verið munandi lægri til Klaks­víkar sjúkrahús enn til hini bæði sjúkrahúsini. Men eg veit ikki hví so er, staðfestir stjórin í Klaksvík. Lykilin er neyv stýring Royndi stjórin er væl vitandi um, at tað fyri summi kann tykjast, at tað er lættari at fáa játtanina at halda í einum lítlum sjúkrahúsi enn einum stórum, men er sjálvur ikki samdur í hesum. Tí í báðum førum snýr tað seg um stýring. - Í síðsta enda snýr tað seg um neyva stýring, t.v.s. at halda seg til ta játtan, ið er givin. Óansæð um ein er samdur ella ósamdur um støddina á játtanini. Sum oftast hava øll sjúkrahúsini biðið um meira pening enn tey hava fingið. Vit hava tí gjørt neyðugar tillagingar, raðfestingar, okkurt hevur bíða, og ofta hevur svarið verið nei til ynski innanhýsis o.s.fr, vísir hann á. Og um tað ikki eydnast einum stjóra at arbeiða innan hesar karmar, so er avleiðingin at við­ kom­andi stovnur koyrir við halli. Og um tað so endurtekur seg ferð eftir ferð, so kann ikki annað vænt­ast enn, at viðkomandi ikki verð­ur verandi í stjórasessinum, vísir Heri Ellingsgaard á. - Verður hetta ikki gjørt, so verð­ur hall. Og eru ein ella tvær eyka­játtanir harafturat givnar í árin­um, og hallið allíkavæl verður stað­fest, ja, so kann roknast við stjóra­skifti, staðfestir hann. Undanførslur Stjórin í Klaksvíkar sjúkrahúsi dyl­ur heldur ikki fyri, at hann held­ur lítið um, at tað so mangan er neyðugt við eykajáttanum til Lands­sjúkrahúsið, og vísir á, at grund­gevingarnar fyri tørvin á eyka­játtan mangan er einki annað enn und­anførslur. - Frágreiðingarnar eru nógvar, men eg haldi ikki at vit kunnu halda fram við undanførsluni um ávísar faktorar, sum annars altíð fáa skyldina. Tað at vit gerast fleiri, demografiskar broytingar, at vit liva longur, at vit gerast kostn­að­armiklari fyri samfelagið so hvørt vit eldast, at nýggjur og kostn­að­armikil heilivágur kemur hvørt ár, at tilboðini økjast, at vit krevja meira o.s.fr. Hetta er alt púra rætt, men hædd er í stóran mun tikin fyri hesum faktorum. Allir politisku flokkarnir hava verið við til at økt játtanina mun­ andi tey síðstu mongu árini. Bæði áðr­enn rakstrarárið byrjar og ofta eis­ini mitt í árinum, slær stjórin fast. Í staðin vísir hann á, at tað er onnur viðurskifti, ið gera seg gald­ andi, ið kunnu raka hart fíggj­ar­ liga, um tað ikki verður stýrt nóg væl - Størsta avbjóðingin við fíggj­ ar­stýringini er sjálvsagt lønar­ part­urin, ið er úti við 80 prosent av nýtsluni. Eisini eru tað teir veru­liga truplu faktorarnir, ið eru ein avbjóðing. Hetta er t.d. verk­føll, kostnaðarmiklir vikarar, prís­økingar, ymisk brek og óhapp, nýggj­ar tænastur og øktir prísir fyri viðgerðir uttanlands, sigur hann. Veruleikafjart Heri Ellingsgaard mælir heldur til, at vit sum samfelag síggja veru­ leikan í eyguni og ásanna, at fólka­ grund­arlagið er ov lítið til at alt let­ur seg gera her á landi. Í staðin er neyðugt at finna eina føroyska loysn. - Ein onnur stór avbjóðing hjá leiðsl­unum er um mál og mið eru veru­leikafjar. Tað, ið vil hjálpa uppá støðuna, er um høg og lág, lærd og ólærd, skilja, at vit einans eru 52.000 fólk í landinum. At vit øll skilja, at vit mugu tillaga eitt ser­føroyskt sjúkrahúsmodel. Tað ber ikki til at vit lata sum um, at vit hava eitt Ríkissjúkrahús í Før­ oy­um, sigur hann. Tískil mælir hann til eitt kjak, har politiska skipanin má taka støðu til fýra mál, ið avgera hvussu sjúkrahúsverkið verður skipað í framtíðini. - Tað fyrsta er, at vit mugu stað­ festa hvørjar tænastur vit kunnu, og vilja, veita 100% í Føroyum. Síð­ ani seta vit neyðugt tal av starvs­ fólki við meira eftir tí. Tað næsta er at staðfesta hvørjar tæn­ast­ur vit keypa frá serkønum. Tað er serøki við konsulentum, sam­ starvsavtalur við serdeildir utt­an­ lands við meira, sigur hann, áðr­ enn hann nevnir tey bæði síðstu punkt­ini. - Vit mugu staðfesta hvørjar tæn­astur vit ikki nema við, men har vit hinvegin senda sjúklingin av landinum skjótast til ber. Ser­øki har vit eru ov fáment til at bjóða okkum fram. At enda mugu politikarar tora, við hjálp frá einum etiskum ráð ella eini visit­a­tiónsnevnd, at taka truplar av­gerð­ir.