hósdagur 11. apríl 2019síða 23

FRÍGGJADAGUR 12. APRÍL 2019 SOSIALURIN 43 23 Komandi partur Vegna páskirnar kemur seinni partur um hesa vanlukku um 14 dagar. Aftaná verður eisini ein minningargrein um General Gordon gjøgnum skeilettið ein av monn­ un­um á dekkinum siga: „Nú enda vit har, sum „Anna“ fórst fyri tveim­um árum síðan.“ Men tá kom ein so fræg ond, at teir fingu vind í seglini og sluppu út frá.“ Tað er tískil væl hugsandi, at streym­urin hevur gjørt sítt. Líkini koma í land Dimmalætting skrivar, at„ danski gesanturin í Reykjavík tann 5. apríl, dagin eftir vanlukkuna, hevði verið úti við vrakið. Skipið var smildrað, bara dammurin var heilur. Seks lík vóru funnin í fyrsta umfari umframt navna­ brettið. Um tilgongdina hesa van­ lukku­nátt veit sjálvsagt eingin. Rov­ini liggja 4½ sjómíl frá Reykja­ nesi, og hetta er óreint farvatn sjálvt fyri kunnigar menn. Vitin sæst heldur stutt, og helst man tað hava verið so tjúkt í veðrinum, at teir ikki hava borið eyga við hann.“ Sum tað sæst, komu í fyrsta um­fari seks lík á land. Fyri jarð­ar­ ferðina komu trý afturat. Dimma­ lætting skrivaði, at av hes­um eru bara tey sjey eyðmerkt. Tofta­ maðurin Mathias Jacoben var í Reykjavík hesa tíðina og hjálpti til at eyðmerkja tofta­menn­inar. Aftaná jarðarferðina komu fimm lík aftur at á land, og tey eru so jarðað so hvørt í somu grøv sum hinir. Eftir sótu sjey einkjur og 27 faðirleys børn, minst tvey onnur børn vóru á veg. Flestu menninir vóru av Toftum og úr Leirvík. Men annars vóru teir av Skála, úr Saltnesi, Syðrugøtu, av Strondum og úr Kollafirði. Allir menn í besta aldri úr 14 upp í 40 ár. Kom ein maður livandi á land? Jan Toftegaard róði út í Grindavík eina ferð í 60-árunum. Hann ar­ beiddi tá saman við manni, sum var smádrongur í 1924. Hann var henda dagin, „Anna“ var farin, saman við einum beiggja farin oman í fjøruna at leita eftir reka. Tá komu teir fram til staðið, har „Anna“ var farin á land. Skipið var sundursmildrað, og teir koma fram á líkini, sum vóru rikin upp á land. Men teir mintust eitt av líkunum, sum var komið nakað langt niðan frá sjóvarmálanum heilt upp undir bakkan. Teir hildu hetta benda á, at hesin maður var komin livandi á land. Tað er eydnast honum at koma niðanfrá og er so seinni deyður. Hann var í oljuklæðum, men hann hevði fingið ein snudd í tinningin. Hetta var tann 14 ára gamli Hans Andreas Hansen úr Saltnesi. Hann var kendur at vera góður svimjari. Jarðarferðin Danski sendiharrin skipaði fyri, at tey skuldu verða jarðað í Reykja­vík, og bilur kom eftir lík­ un­um. Teir fyrstu níggju menninir vórðu jarðaðir úr dómkirkjuna í Reykja­vík tann 11. apríl. Um jarðarferðina skrivaðu Dimma­lætting og FF-blaðið í apríl: „Henda jarðarferðin man hava verið ein av teimum størstu og há­tíðarligastu her í býnum. Dóm­kirkjan var fylt út í dyr, og lík­fylgið út í kirkjugarðin var av teim­um allarstørstu. Millum teirra, ið fylgdu, vóru ráðharrar Íslands, danski ráð­ harr­in í Íslandi, Reykjavíkar bý­ar­stjórn og borgmeistari, em­ bætis­menn, útlendskir konslar og um­boð fyri ymisk feløg og fleiri. Sjómannafelagið, Skips­stjóra­ felagið, danska felagið og ein­ stak­ir menn høvdu sent krans til all­ar kisturnar, ið vóru fagurliga skrýddar við kransum og blómum í ymsum litum. Okkurt um 200 føroyskir sjó­ menn við 11 skipum, sum lógu inni, fylgdu. Fyri taluna varð sungin sang­ urin: „Jeg lever og ved“. Presturin í Dómkirkjuni Bjarni Jónsson talaði, og tekstur hans­ ara var: „Der er kun et Trin imellem mig og Døden.“ Og sum hann segði: „Dette bliver vi mindet om i Dag i en vemodig Afskedsstund, hvor 9 af de 17 Fiskere, som om­ kom for et par Dage siden, nu bliv­er stedt til Hvile, og selv om de nærmeste bor i det fjerne, saa er dog her forsamlet en stor Skare af deres Landsmænd og Venn­er, som sammen med os, som hører hjemme her, beder for de be­drøvede Venner, som sender deres Tanker herhen i denne Stund. Vi føler med dem, idet vi velsigner Mindet om de kære Sømænd, som har kæmpet den bitre Strid. Her staar vi overfor Sønner af vort Broderfolk, og med vemodig Sorg følger vi dem til deres sidste Hvilested paa den islandske Kirkegaard.“ Aftaná taluna varð sungin: „Hvilken Ven vi har i Jesus“. Føroyskir fiskimenn bóru sínar landsmenn Allar kisturnar vóru bornar í kirkju­garðin av føroyskum fiski­ monnum við tónunum til „Dejlig er Jorden“. Christiani Clementsen á Sandi f. 1904 greiddi í Siglingarsøguni frá jarðarferðini. Christian var við „Skarstein“, eitt av føroyska skipunum, sum vóru á Reykjavík hendan dagin. Skipað varð soleiðis fyri, at 12 menn skuldu stilla seg við hvørja kistu, seks skuldu bera, og hinir skuldu vera klárir at skifta. Borið varð allan vegin frá dómkirkjuni og í kirkjugarðin. Okkara manning var við ta einu kistuna. Meistari okkara, Tummas hjá Postmanninum í Trongisvági, og eg skiftust um at bera ta einu honkina. Í kirkjugarðinum helt trúboðin Alfred Petersen stutta talu. So varð sungin: „Til Himlene rækker din Misk­ undhed Gud“. Kisturnar fóru allar í eina felags grøv. Her hava ikki verið jarðaðir so mangir menn síðan í 1906, tá ið tann stóra vanlukkan var við Viðoy, ein oyggj beint við Reykjavík. Øll fløgg í Reykjavík vóru á hálvari stong.“ Morgunblaðið hevði eisini frá­søgn frá vanlukkuni og jarð­ ar­ferðini. Sagt verður, at tað var ikki óvanligt, at fremmandir fiski­menn vórðu jarðaðir í Íslandi. Men serliga sárt var tað, tá ið tað vóru føroyingar. Teir vóru meira at kalla næstringar. Tí vóru nógvir íslendingar, sum høvdu í huga føroysku mammuna, sum misti sín son, konuna, sum misti sín mann, og børnini sum mistu pápan. Alt hetta visti tey so væl um í Íslandi eisini. Tí varð eisini heitt á fólkið í Reykjavík um fylgja fyri at vísa sína samkenslu. Aftaná minningargudstænastu í Dómkirkjuni bjóðaði kendi leiðarin í KFUM, Fríðrik Fríð­rik­ son, til kaffi á KFUM har føroyska sjómansmissiónin byrjaði í 1923. Eingin íslendingur fór inn í kirkj­una, fyrr enn føroyingarnir vóru inn farnir og sessaðir. Kirkj­ an var stúgvandi full, og nógv fólk stóð uttanfyri. Um kvøldið var minningargudstænasta í dóm­ kirkjuni, og haðan bjóðaði Fríð­ riks­son, KFUM maðurin, okkum øll­um út á KFUM til kaffi. Seinni kom gravsteinur á grøv­ ina. Hann var fingin av Veðranesi við Selatrað. Fyri nøkrum árum síðan varð eisini sett ein pláta við nøvnunum við steinin. Minningarhald í Føroyum FF-blaðið skrivar annars tann 18. apríl 1924, at sama kvøld, sum teir, ið sjólótust við „Onnu“, vórðu jarðaðir í Reykjavík, varð hildin syrgigudstænasta til teirra minni í Havnar kirkju. Henda gudstænasta var sprottin av eini trongd til at sýna samsyrging hjá havnarfólki – ja, hjá øllum Føroya fólki – við tey, sum sorgin rámti beinleiðis. Prósturin Jákup Dahl talaði út frá Sálmi 95, 3-7: „Tí ein veldigur Guð er Harrin, drottin mikil yvir øllum gudum; jarðarríkis dýpi eru í hendi hans, hann eigur fjallanna tindar. Hans er havið, sum hann hevur skapað, tað fasta landið hans hendur gjørdu. Komið, fallum niður og boyggjum vár knæ, nígum fyri Harranum, skapara várum! Tí at hann er vár Guð, og vit eru tað fólk, sum hann gætir, tað fylgi, sum hond hans røktar!“ Sama dag varð eisini hildin minningargudstænasta í Nes kirkju, har Vilhelm Nielsen talaði út frá Sálmi 62, 2-3: „Eina fyri Gudi er sál mín still; frá Honum kemur frelsa mín. Eina Hann er klettur mín og frelsa mín, borg mín; eg skal ikki vikast nógv.“ Aftaná jarðarferðina var samkoma í KFUM, har føroyska sjómansmissiónin byrjaði í 1923. Skiparin á Onnu, Theodor Poulsen, saman við konunu, Onnu, saman við børnum. Grøvin hjá manningini á Onnu. Nøvnini standa á plátuni vinstrumegin. Jákup Mikal Mikkelsen, sum misti pápan, áðrenn hann var føddur, setti hendan stein í 2008.