mánadagur 15. apríl 2019síða 3

3 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 15. apríl 2019 · Nr. 44 TÍÐINDI Føroyingar brúka svarta orku til upphiting og til flutning 18.000 oljufýringar eru í Føroyum – bert 122 bilar verða drivnir við el-orku Árni Gregersen Ongantíð fyrr hevur verið tosað so nógv um grøna orku, sum í hesum tíðum. Samgongan hevur sett sum mál, at í 2030 skal øll orka á landi vera grøn orka. Men langt er eftir á mál. Helvtin av framleiðsluni hjá SEV er hendinga ferð úr vindi og vatni, men eisini hjá inter­ komm­unala felagsslkapinum er langt eftir á mál. Tá ið samgongan var skipað í september 2015 stóð soleiðis í samgonguskjalinum: Ein miðvís ætlan fyri út­ bygg­ing, umlegging, fram­leiðslu og nýtslu av varandi orku­keld­ um verður raðfest. Í minst lagi helvtin av øllum set­hús­um og bygningum skulu inn­anfyri 10 ár hitast við grønari orku. Í 2030 skal øll elorka á landi koma frá varandi orku. Fyri at gagnnýta elorkuna í yvirskoti og geva rúm fyri størri út­bygg­ ing­um skal eggjast til grøna orku­nýtslu hjá húsarhaldum, í flutningi og í vinnu. Verandi stuð­uls- og avgjaldsskipanir skulu umleggjast til tess at røkka málunum. Allir almennir nýbygningar skulu hitast við grønari orku, og ætlan fyri orkusparing og – umlegging gerast fyri eldri bygningar. Vinnumenning og útbúgv­ ing­ar innan grøna tøkni og orku skulu stimbrast. Sjálvt um málsetningurin er rættuliga greiður, so er ikki komið serliga langt við um­ legg­ingini. Eitt yvirlit vísir, at vit hava 18.000 oljufýringar til upp­hit­ ing av sethúsum og bygn­ing­ um. 1000 hús verða hitað við fjar­hita og 1000 hús við hita­ pumpum. Millum tey 1000 húsini eru meira enn 300 hitað við jarð­ hita. Hjálp á vegnum Sjálvt um tað gongur seint við umleggingini frá svartari til grøna orku, so eru ávís tiltøk sett í verk, so tað loysir seg betur at skifta til hitapumpu og elbil. SEV hevur sett serligai el­ prís­in til hitapumpur og heima­løðistøðir til elbilar er 1,39 kr. pr. kWt. Endamálið við bíligari el­ prís­um til hitapumpur og heima­løðing av elbilum, er at skunda undir skiftið frá olju­ rikn­um hitaskipanum til meira burðardyggar hita­skip­ anir, og skiftið frá olju- og bens­inriknum bilum til elbilar. Flutningur á landi stendur við eitt vegamót. Nærum allar bilaverks­miðj­ ur eru í holt við at menna buss­ar, lastbilar og persónbilar til ein broyttan marknað, har m.a. el er orkukeldan. Í Før­oy­ um stendur flutningur á landi fyri um 12 prosent av CO2 út­ lát­inum í Føroyum. Menningin av persónbilum er komin longst, men komandi tíðina verða eisini alsamt fleiri bussar og lastbilar at per­són­ bil­ar at síggja á vegunum. Jarðhitin Í sambandi við upphiting av hús­um, er jarðhitin helst grøn­ asta keldan. Hetta virkar soleiðis, at eitt djípt hol verður borað niður í jørðina og so verður beska send gjøgnum holið niður og upp­aftur . Hitamunurin á tí sum fer niður og tað sum kem­ ur upp, hitar húsini. Meir enn 300 slík hol eru borað, men tað vísir seg, at ein slík umlegging kostar millum 100.000 og 200.000 krónur. Royndirnar vísa eisini, at hetta verður mest brúkt, tá ið nýggj hús verða bygd. Viðvíkjandi flutningi, soe r menningin komin nakað áveg­ is, men higartil er sum nevnt bert 122 el-persónbilar í Før­oy­ um. Tankarnir um umlegging eru kortini, tí júst í hesum døgum verður hugt at, um tað ber til hjá tí almenna og hjá kommununum at krevja, at tey sum skulu røkja buss­rut­ur­ nar í Føroyum brúka albussar til endamálið., Eitt rættuliga stórt ferðalag fer seinast í hesum mán­að­in­ um til Roskilde, at hyggja at nýggju skipanini har. Har verða bert el-bussar brúktir. Umfram at øll orka á landi í Føroyum skal vera grøn í 2030, so vil samgongan eisini, at helvt­in av øllum húsum í Før­ oy­um eru upphitað vil grønari orku, longu í 2025.