hósdagur 2. mai 2019síða 18

FRÍGGJADAGUR 3. MAI 2019 SOSIALURIN 50 18 – Í kanningini rakti eg rætt í fimm prosent av førunum. Tað staðfestir bara, at tað er øgiliga lítil kjansur fyri at raka rætt í eini veljarakanning. Sambært úrslitinum rakar man rætt 20. hvørja ferð, um man kennir veljarafjøldina. Og hana kennir man ikki, tá man ger eina vanliga veljarakanning, sigur Jón Joensen, hagfrøðingur á Hagstovu Føroya HALLUR AV RANA HALLUR@SOSIALURIN.FO V al stendur fyri durum, nú føroyingar skulu á val heilar tvær ferðir innan 1. september. Fyrst á skránni verður væntandi val til Fólkatingið, ið skal vera í seinasta lagi 17. juni, meðan Aksel V. Johannesen, løgmaður, kann bíða at útskriva løgtingsval til 31. august. Ein stórur partur av øllum valstríði og upptakt til val eru veljarakanningar. Nærri vit eru einum vali, styttri verður mill­ um at veljarakanningar verða al­ manna­kunngjørdar, ið geva eitt boð upp á hvussu leikur fer fram á sjálvum valdegnum. Edmund og Trump Men hóast veljarakanningar eru vorðnar ein vanligur táttur í vik­ unum upp til val, so eru tær ikki altíð so væl móttiknar av flokk­ unum, ið vísa á, at tær kunnu vísa eina skeiva mynd av veruleik­an­ um og ávirka veruliga úrslitið. Tað var millum annað hetta, ið Edmund Joensen, táver­andi fólkatingslimur fyri Sam­bands­ flokkin, førdi fram fyri fýra árum síðan, tá ein veljarakanning, ið Fynd hevði gjørt fyri Sosialin, vísti at hann og Sjúrður Skaale, fólka­ tingslimur fyri Javnað­ar­flokkin, blivu afturvaldir. Í lesarabrævi minti hann veljararnar á, at slíkar kanningar einans geva eina ábending um eina løtumynd, og kann ikki brúkast at gera nakrar niðurstøðu. – Eisini av hesi orsøk er púra burturvið at pástanda, at hesin ella hasin verður valdur, aftur­ vald­ur ella vrakaður, skrivaði Ed­ mund Joensen tá. Á valdegnum bleiv eisini greitt, at Edmund Joensen hevði grein í sínum máli, tí tá valúrslitið úr Havnini varð talt upp, var greitt, at Sambandsflokkurin tapti sítt umboð á Fólkatingi til Tjóðveldi. Eitt kendari dømi úti í heimi er frá seinasta forsetavali í USA, tá flest allar veljarakanningar lótu ongan iva vera um, at Hillary Clinton, demokratiska forseta­ val­evni, fór at vinna ein greið­an sig­ur á republikanska forseta­val­ evn­inum Donald Trump. Men so líðandi sum atkvøð­ur­ nar blivu taldur upp kring landið gjørdist greitt, at Donald Trump hevði gjørt allar veljarakanningar til skammar og vann valið. Og enn eina ferð hevði eitt valúrslit sett spurn­artekin við trúvirði á velj­ ara­kanningum. Fimm prosent Ein sum hevur hugt nærri upp á velj­arakanningar í føroyskum høpi er hagfrøðingurin Jón Joen­ sen, ið dagliga starvast á Hag­stovu Før­oya. Aftan á seinasta val brúkti hann val­úrslitið til at kanna, hvussu álít­andi veljarakanningar veru­liga eru. – Tað gekk út upp á at gera stak­royndir av veljarafjøldini, ið fylgdu leistinum hjá Gallup at gera veljarakanningar. Fyri­mun­ urin er, at aftan á valið kenna vit jú veljarafjøldina og vita, hvat hon hevur valt, so eing­in óvissa er í eini slíkari kann­ing. Til hvørja stakroynd valdi eg 515 tilvildarligar veljarar og gjørdi hetta 10.000 ferðir. Aftaná kann­ aði eg síðan, hvussu oftan eg rakti ting­manna­býtið frá løgtings­val­in­ um, greiðir Jón Joensen frá. Hóast fortreytirnar sostatt eru rættiliga góðar fyri at raka rætta úrslitið, so vísti royndin hjá hag­ frøð­inginum júst, hvussu torført tað er hjá einari veljarakanning at raka rætta tingmannabýtið. – Í kanningini rakti eg rætt í fimm prosent av førunum. Tað stað­festir bara, at tað er øgi­liga lítil kjansur fyri at raka rætt í veljarakanning. Sambært úrs­lit­ inum rakar man rætt 20. hvørja ferð, um man kennir velj­ara­fjøld­ ina. Og hana kennir man ikki, tá man ger eina vanliga veljara­kann­ ing, vísir Jón Joensen á. Umboðan Tað eru tó ymiskir háttir, ið Framsókn Miðflokkurin Tjóðveldi Sjálvstýri Javnaðarflokkurin Sambandsflokkurin Fólkaflokkurin 0 5 10 15 20 25 30 Veljarakanning Gallup des. 2018, n = 515, 95% Confidence Interval % 18,9 18,7 25,1 4 20,7 5,5 6,9 20,2 15,9 19,5 2,4 16,1 3,2 4,9 23,7 19 22,9 3,7 19,2 4,7 6,8 27,5 22,6 26,7 5,7 22,8 6,8 9,3 Grafurin vísir óvissuna í prosentum í eini veljarakanning hjá Gallup frá desember 2018 VELJARAKANNING SIGA EINKI SERLIG - Tað er ikki nóg gott, at spyrja eina rúgvu av fólkum, um tað einans er eitt ávíst slag av fólki man spyr. Tað kann til dømis vera at gera eina veljarakanning á floksfundi hjá einum politiskum flokki. Úrslitið av tí kanninigni verður sjálvandi ikki umboðandi fyri veljarafjøldina