mánadagur 13. mai 2019síða 9

9 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 13. mai 2019 · Nr. 54 TÍÐINDI Hetta er rætta loysnin Hanus Hansen, formaður í Føroya Reiðarafelag og stjóri á Kósini í Klaksvík, er sera glaður fyri semjuna, sum er gjørt millum vinnuna, manningarfeløgini og havfrøðina um fiskidagarnar og nýggju umsitingarætlanina – Hetta er bæði ein góð og røtt loysn. Tað var stórt at fáa semju og koma til eina felags niðurstøðu, sum allir partar kunnu taka undir við, sigur Hanus Hansen. Hann er ein av teimum 12 persónunum, ið hevur mannað ar­beiðsbólkin, sum hevur gjørt tilmæli um eina umsit­ ingar­ætlan fyri fiskiskapin eftir botnfiski undir Føroyum. Tað var landsstýrismaðurin við fiskivinnumálum, Høgni Hoy­dal, ið setti arbeiðsbólkin síðsta heyst. Í arbeiðsbólkinum hava verið umboð fyri vinn­ una, Havstovuna, manningar­ feløgini og fyrisitingina í Fiski­ málaráðnum. Roknistykki broytti útgangsstøðið – Tá ið vit fingu betur úrslit, enn eg hevði væntað, so kann eg ikki annað enn vera nøgdur, sigur Hanus Hansen. Hann vísir á, at tá ið arbeiðið byrjaði, so var talan um at hava eina kvotaskipan. Men eingin av teimum í vinnuni ella manningarfeløgini vildu hava eina kvotaskipan. Allir partar vildu hava fiskidaga­ skip­an. – Í november og desember í fjør kom ein stórur niður­ skurð­ur í døgum, tá ið kvotu­ skip­anin var slept. Men so royndu vit at gera eitt rokni­ stykki út frá árunum 2002 og 2003 og hugdu eftir, hvat vit fiskaðu um dagin tá og fluttu tað yvir til í dag. Dagarnir vóru í hesum tíðarskeiðnum lækk­ aðir við 50 prosentum. Tá var niðurstøðan hjá Havstovuni, at vit eru innan fyri karmarnar. Tað vil siga, at tað er burð­ar­ dygt. Tí endaði tað við hesum, sigur Hanus Hansen. Tørv á MSC-góðkenningum Útgangsstøði fyri nýggju áset­ ingina verður sostatt tikið í hesi útrokningini, og so er møguligt at hava somu veiðu næsta ár, ella at tillaga fimm prosent upp ella fimm prosent niður. – Vinnan vil hava tryggar karmar. Tað er eingin, ið vil fiska tann síðsta fiskin. Vit ynskja at fáa burðardygga veiðu og harvið eisini MSC- góð­kenningarnar fyri hýsu og tosk skjótast gjørligt, so at fisk­urin kann tilvirkast í Før­ oy­um og ikki sendast fesk­ur av landinum. Um vit fáa hesa góðkenningina, so hava vit hýsu at arbeiða næstan hvønn dag á Kósini, sigur Hanus Hansen. Upsin, brosman, longan og gulllaksurin eru longu MSC- góðkend, men toskurin og hýsan mangla. Meira til arbeiðsfólkið og meira til vinnuna Hanus Hansen vísir á, at tað eru stórir marknaðir í Ong­ landi, til dømis Mark & Spencer og Tesco, sum teir seldu nógv til fyrr, men sum teir ikki eru slopnir inn á í síðstuni, tí at MSC-góðkenningar mangla. – Sjálvt um vit eiga bæði skip og virki, so hava vit selt hýsuna feska niður til Ong­ lands. Vit hava arbeitt eitt lítið sind­ur, men vit hava ikki fingið nakran serligan prís, so tað hevur ikki loyst seg. Um vit fáa hesa góðkenningina, so verður meira arbeiði í Før­ oyum, og vit fara eisini at fáa meira fyri tað, sum vit selja, sigur Hanus Hansen. Hann vísir á, at botnurin verð­ur lagdur hægri, og at tað verður meira til arbeiðsfólkið og meira til vinnuna. Umsitingarætlan og veiðiregla skal stýra fiskiskapinum Fiskiskapurin eftir botnfiski í Føroyum skal framyvir stýrast av eini umsitingarætlan og veiðireglu, sum ásetir fiskidagatalið. Umboð fyri havfrøðina halda, at hetta er ein góð sjálvstýrandi skipan Frants Jensen frants@sosialurin.fo – Veiðireglan er ein góð, langtíðar og sjálvstýrandi skipan. Men hon skal eisini eftir­metast í eftir tørvi og í seinasta lagi í 2023, sigur Petur Steingrund, fiskivinnu­ frøðingur á Havstovuni. Nýggja veiðireglan byggir á, at fiskidagarnar halda fram. Veiðireglan leggur upp til, at botnfiskaflotin er býtt­ ur sundur í tvey. Bólkur 2 eru teir, sum fiska upsa á djúpum vatni, meðan bólkur 3-5 eru teir, ið fiska tosk og hýsu sum høvuðsfiskasløg. Fiski­dag­ar­ nar kunnu broytast ymiskt fyri hesar báðar høvuðs­bólk­ arnar. Veiðan eftir upsa Skulu dagarnir hækkast, lækkast ella vera óbroyttir verður avgjørt út frá einum roknistykki. – Fyri bólk 2 verður bara stýrt eftir, hvussu støðan er í upsastovninum. Um alt er í lagi, tað vil siga um gýt­ing­ar­ stovnurin er omanfyri 55.000 tons, og um veiðilut­fallið, sum er veiðan í tonsum býtt við tí fiskibara stovninum av upsa, tað vil siga upsi fýra ár og eldri, um tað lutfallið er minni enn eitt lágmark, sum er 23 prosent, so verða fiski­ dagarnir hækkaðir við fimm prosentum, sigur Petur Stein­ grund. Hinvegin, um annaðhvørt gýtingarstovnurin er niðan­ fyri 55.000 tons ella veiði­lut­ fallið er omanfyri 0,33 so fara fimm prosent av døgunum hjá bólki 2. Um tað er har ímillum, hendir eingin broyt­ ing. Veiðan eftir toski Tað líkist fyri bólk 3-5, men tað er tó eitt sindur meira torgreitt. Her er tað bæði støð­an í toski og hýsu, ið spæl­ir inn. – Fiskidagarnir verða hækk­aðir, um bæði gýtingar­ stovn­urin av toski og hýsu eru omanfyri eitt lágmark. Tað vil siga 29.000 tons fyri tosk og 23.000 tons fyri hýsu, og samstundis at veiðu­lut­ fallið fyri báðar stovnarnar eru minni enn eitt lágmark, tað vil siga minni enn 24 pro­ sent fyri tosk og minni enn 17 prosent fyri hýsu, so fara fimm prosent upp á dag­ar­ nar. Fyri alt annað harí­mill­ um, tað vil siga, at gýting­ar­ stovnarnir eru omanfyri hesi lágmørkini og veiðulutføllini eru ímillum ella inni í hesum intervallinum, so er eingin broyting í fiskidøgunum hjá bólki 3-5, sigur Petur Stein­ grund. Landsstýrismaðurin ásetir dagatalið Hann vísir á, at tilmælið frá Havstovuni um komandi ár, verður gjørt í november. Tá eru veiðitøl longu fyri 10 mánaðar í árinum. – Havstovan ger sínar árligu metingar og klárar so at rokna út, hvussu hesi virðini eru í mun til virðini í umsitingarætlanini. Út frá tí gevur tað seg sjálvt, um tað skal vera ein hækking, lækk­ ing ella óbroytt, sigur Petur Steingrund. – Undir vanligum umstøð­um, so heldur landsstýris­mað­urin seg til veiðuregluna. Men um okkurt er heilt galið, og tað sæst, at veiðureglan ikki riggar, so kann lands­stýris­ maðurin í samráð við hetta ráðið koma við upp­skoti um nakað annað enn tað, sum er í veiðuregluni. Tað kann til dømis vera, um nøgd­irnar av toski og hýsu ikki fylgjast eins og tær hava gjørt seinastu 60 árini ella um nøgdirnar av toski og hýsu í mun til nøgdirnar av upsa ger­ast sera ymiskar í mun til tað, sum er í dag, so er skip­ anin komin undir trýst. Ella um ein ein ávísur stovnur, til dømis toskurin fer niður um øll vandamørk, meðan alt annað er í lagi, so er eisini grund­arlag fyri at hyggja eftir umsitingarætlanini og stilla upp á skipanina, sigur Pet­ur Steingrund. Petur Steingrund, fiskivinnufrøðingur á Havstovuni. (Mynd: Álvur Haraldsen)