mikudagur 15. mai 2019síða 23

FRÍGGJADAGUR 17. MAI 2019 SOSIALURIN 56 23 Komandi partur Í komandi parti er tað, at John hittir Gadaffi har hann sá onkra nál koma undan. Hann tekur varisliga eina nál upp og fer at sam­ an­bera við eina aðra veltu, har alt er gingið rætt fyri seg eftir hansara tykki. Har tekur hann eisini eina nál, sum hann tekur heim at biðja tey hyggja eftir, um tað var nakar munur á hesum nálum. Tey hyggja væl eftir, nei, har var eingin munur. Tá sigur hann teimum, at onnur nálin er frá teirra veltu, meðan hin er frá eini aðrari. Tá bleiv ommubeiggi forvitin, og hann mátti fara í dalin at hyggja. Jú, har sá alt út sum tað plagdi. Jú, nú fingu tey mót aftur um, at kanska var ikki alt spilt kortini. Seinni kom tað at vísa seg, at hetta bleiv eitt tað besta eplaárið hjá teimum! Vaksnamannalívið byrjar Eg bleiv so konfirmeraður 14 ára gamal. Presturin í Vági var ein dani, Harald Ny­ gaard, sum hevði nakað so sjáldsamt tá í tíð­ini sum ein bil. Eg plagdi at ganga á møti í missiónshúsinum í Vági. Tá ið møtið var liðugt, var farið yvir um vegin til prestin, har tað var hildið ungdómsmøti. Hetta var ikki tað vanliga tá í tíðini. Nygaard kom til Føroya umleið 1948 sum sjúkravikarur fyri Thulesen prest, sum var pápi Svend Thulsen, seinni kendur stjóri hjá Kjølbro. Tá ið Thulesen ikki kom aftur, fekk Nygaard starvið hjá honum. Sum ofta er við fólki við nýhugsan, so skap­ar hetta split, og tí fór Nygaard aftur úr Føroyum í 1954. Tá skrivaði ein sumbingur eina tøkk til hans­ara í bløðunum, har tað m.a. varð sagt: “Meginparturin av kirkjufólkinum fekk avbera góðan tokka til Nygaard, tí so vin­ sæl­ur, hjartaligur og fólkaligur prestur verð­ur neyvan nakrantíð á ævini skipaður aft­ur sum prestur í Sunnara prestagjaldi í Suð­uroynni. Nygaard er helst einasti prestur, ið vit hava havt, ið ókravdur, hvørja einastu ferð hann dvaldist her í bygdini, vitjaði sjúk og gomul fólk, og hesi fara í stórum at sakna henda vælsignaða mann. Hann hevur fingið starv á Lollandi. Eg havi hoyrt, at einir 60 prestar søktu hetta starv og av hesum vóru 10 úttiknir til at halda royndarprædiku á staðnum og hann fekk starvið.” Hann vitjaði eisini aftur í Føroyum og helt gudstænastu. Til skips Eg fór so til skips árið eftir, at eg var kon­ firm­eraður sum var tað vanliga tá. Eg fór við Yvonnu, har Dalli Larsen í Gjørðum var skip­ari. Yvonna var ein skonnart, sum tók eini 1.000 skippund, sum var tað dupulta av tí hjá eini vanligari slupp. Hetta var við snøri og sjálvdrátti. Eg var bara tann eina túrin, sum var á Suðurlandinum, tí pápi hevði gjørt avtalu um, at eg skuldi sleppa við Høvdaberg. Hetta var ein av teimum gomlu kolfýrdu trolaranum, sum komu til landið aftaná heimsbardagan. Skipari var Poli á Høvdanum, sum seinni fórst í van­ lukk­uni við torvbátinum í Porkeri. Vit vóru á saltfiskaveiðu. Har var eg við í eini tvey ár. Hetta var tá roknað fyri at vera ein góður kjansur, men tað var skjótt at tíðin var farin frá hesum trolarum. Aftaná fór eg við Agnes Louise til Grøn­ lands. Hetta var ein slupp hjá teimum á Gørð­unum í Vági. Skipari var Andreas, ver­sonur Lars í Gjørðum. Men tá var tað ikki sjálvdráttur. Tað var samveiða, sum merkti, at allir menn fingu sama fiskipart. Til Íslands sum nógvir aðrir føroyingar Men nú var tíðin farin bæði frá hesi trol­aratíðini og eisini frá slupptíðini. Føroyingar høvdu tá fá veruliga góð skip at sigla við. Samstundis hendi tað, at íslendingar høvdu fingið ein stóran trolaraflota, sum teir ikki kundi manna til fulnar við íslendingum. Hetta kom væl við hjá før­ oysk­um fiskimonnum, sum í hópatali fóru til Íslands at sigla við íslendskum skip­um. Inntøkurnar vóru góðar í mun til tær føroysku. Tað vóru eisini nógv, eisini konu­fólk, sum arbeiddu á landi. Eg valdi so eisini at fara til Íslands í 1955 við trolara. Eg fór yvir á Ísafjørðin við einum trolara, sum kallaðist Sólborg. Vit vóru seks føroyingar við. Hetta var ein góð­ur trolari, og vit fingu nógvan fisk. Eg kom so heim aftur. Árið eftir gjørdi eg av at fara til Reykjavíkar og fór við trol­ ar­um hjá Bæjarútgerðini í Reykjavík. Kuldi og ísing Her lærdi eg eina ferð nakað avgerandi. Vit lógu uppi á Halanum úti frá Ísafirði. Hal­ in er kendur fyri at vera eitt gott fiski­mið, men hann er eisini kendur fyri tað ógvus­ liga illveður, sum kundi vera, og sum hevur kostað mong mannalív. Ein vanlukka, sum er serliga kend í Føroyum er tann við trol­ ar­anum Egil Reyða í 1955, har tað vóru út móti 20 føroyingar við. Tað var tætt við, at allir fórust, men sum við einum undri vórðu allir bjargaðir uttan ein. Nakrir íslendingar fórust eisini. Hendan túrin hjá okkum varð skipið yvirísað og stormur var av landnyrðingi. Eisini var ógvuliga kalt. Hetta við yvirísing er eitt tað mest hættisliga, sum komast kann út fyri. Hetta kundi vera orsøkin til, at skip kollsigla, og tá var eingin vón. Vit kláraðu ikki at høgga so mikið av ísi, at tað minkaði burtur av. Tað ísaði eins skjótt aftur. Tá fekk ein av manningini tað hugskot, at høgga hol í ísin niðast á vantinum, og so at seta gilsin í holið og so seta spælið til. Tað vísti seg, at hetta rigg­ aði, og vit fingu skrætt ein stóran part av ísin­um niður, sum manningin so fekk fyri borð. Soleiðis kláraðu vit tað framman á skipinum, men har afturi riggaði hetta ikki. Vit máttu liggja uppí vindin og høgga ísin har afturi á skipinum. Tá ið komið var úr ísvandanum, settu vit kós suðureftir í heit­ ari sjógv. Soleiðis komu vit undan. Seinni kom eg aftur í ta støðu við Labra­dor við einum øðrum trolara, Skúla Magnus­son, at vit komu eisini út fyri yvir­ ísing. Tá fingu teir at vita, hvat ið vit høvdu gjørt. Vit gjørdu so tað sama, og soleiðis bjargaðu vit okkum undan støðuni. Seinni frætti vit, at trolarin Juni var farin við allari manningini av yvirísing. Torkel Mána var eisini líka við at fara. Hann var farin á liðina, men teim­um eydnaðist at kvetta so nógv av upp­stand­ andi, at hann reisti seg aftur. Har vóru eisini fleiri føroyingar við. Tá ráddi eisini um at sleppa sær suðureftir úr vandasjógvi. Yvonna var eitt stásiligt skip So ógvuslig kundi yvirísing vera. Úr "Jól á halanum" Porkeri hevur mist nógv fólk á sjónum