mánadagur 24. juni 2019síða 3

3 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 24. juni 2019 · Nr. 71 TÍÐINDI Frants Jensen – Høvuðsendamálið við nýggju ferðslu­ trygdar­ætlan­ini er, at fram til 2027 skal talið á ferðslu­óhappum við fólka­skaða minkast við 30 prosentum í mun til tøl­ini fyri 2018. Tað svar­ar til í mesta lagi 21 ferðsluóhapp við fólka­ skaða í 2027, sigur Lovisa Petersen Glerfoss. Granska tey álvarsligu ferðsluóhappini Stjórin vísir á, at ein ferðslu­trygdarætlan eig­ ur at vera ítøkilig, og at tað skal bera til at máta og fáa ítøkilig úrslit, sum borast kann víðari í. – Vit eiga at granska tey álvarsligu ferðslu­ óhappini, har fólk fáa álvars­ligar løstir og doyggja. Har kunnu fak­ per­són­ar av øllum møgu­ lig­um slag granska í, hvat tað var, sum hendi, og hví end­aði tað sum tað gjørdi við tí fyri eyga at forða at líknandi vanlukkur henda, sigur Lovisa Peter­ sen Glerfoss. Atlitini at forða van­ lukkum viga tyngst Hon viðurkennir, at mál­ ini kunnu vera eym, men heldur tað tó hava størri týdning at finna fram til orsøkina. – Tað kann sjálvandi vera eymt, og tað er møgu­liga orsøkin til, at skaðanevndin ikki er komin fyrr. Í Ís­landi kunnger ein skaða­nevnd allar per­sóns­upp­lýs­ing­ ar­nar, men vit kundu kanska kunngjørt tað á ein tílíkan hátt, so allir persónsupplýsingarnir ikki vera almennir. Men vit meta, at atlitini at finna út av, hví ein ferðslu­vanlukka hendir, og hvat møguliga kann gerast, so líknandi van­ lukka ikki hendir aftur, vigar tyngri enn atlitini til persónligu viðurskiftini, sigur Lovisa Petersen Gler­foss, stjóri í Ráðnum fyri Ferðslutrygd. 70 tilmæli Í nýggju ferðslu­trygdar­ ætlan­ini eru tilsamans 70 til­mæli. Fyri hvørt teirra er ásett, hvør stovnur ella myndugleiki hevur ávirk­an á, at júst hetta tilmæli kann fremjast. Hetta soleiðis, at øll, sum vara av – myndugleikar, stovnar og allir før­oy­ing­ ar taka nýggju ferðslu­ trygdar­ætlanina til sín. Tað eru trý høvuðs­ til­mæli, ið hava alstóran týdn­ing. Tey eru, at seta eina skaðanevnd, at fáa nágreiniligari ferðslu­ hag­tøl og at endurskoða ferðslu­trygdarætlanina javnan. Fyri at røkka mál­ unum við ferðslu­trygdar­ ætlanini eru átta fokus­ øk­ir. Tey eru: Ov nógv ferð, rúsdrekka, rúsevni og heilivágur, gáloysni, manglandi nýtsla av trygdar­belti og hjálmi, bleyt ferðsla (fólk til gongu, fólk á súkklu og fólk á prutli), ungir bil­ før­arar frá 18-24 ár, stak­ óhapp og møtióhapp og til seinasta ferðafólk. frants@sosialurin.fo Frants Jensen Ferðslutrygdarætlan fyri Føroyar 2019-2027 varð fríggja­dagin handað Heðini Mortensen, lands­ stýris­manni við sam­ ferðslu­málum. Ein arbeiðsbólkur og ein stýrisbólkur hev­ur arbeitt við hesi ætlan­ini síðani í februar. Um­boð fyri Ráðið fyri Ferðslu­ trygd, Landsverk, løg­ regluna, Akstovuna og kommunufelagið hava verið í arbeiðsbólkinum. Kári Thorsteinsson vísir á, at Ráðið fyri Ferðsl­u­trygd leingi hevur roynt at strongt á yvir fyri politikarum at fáa eina nýggja ferðslu­ trygdarætlan, men at tað er ikki eydnast fyrr enn nú. Nýggja ferðslu­trygdar­ ætlanin er eitt fram­hald av gomlu ferðslu­trygdar­ ætlanini, ið varð gjørd í 2007. Hendan byggir á somu grundsjónarmið, men hevur nøkur nýggj til­mæli. Ítøkilig úrslit Gamla ferðslu­trygdar­ ætlan­in legði millum annað stóran dent á null­hugsjónina. Hvørki í 2018 ella higartil í 2019 er nakar deyður í ferðsluni í Før­oyum. Er arbeiðið við ferðslu­trygd ikki næstan komið á mál? – Vit verða ongan­ tíð liðug við ferðslu­ trygdar­arbeiðið. Vit síggja, at tey átøk, ið tá vórðu gjørd, hava gjørt mun, millum annað at promillumarkið varð sett niður úr 0,8 til 0,2, at tað kom skipan við klipp í koyri­kortið, nullmark fyri tilvitsvirkandi evni og trygdarútgerð í bilum – serliga við børnum. Alt hetta samanlagt hevur gjørt stóran mun. Men undir­vísing, upplýsing og tað at skapa ein hugburð til ferðslu, tað er tað, sum Ráðið fyri Ferðslutrygd er til fyri at gera. Alt hetta hevur gjørt, at vit eru komin so langt, sum vit eru, sigur Kári Thor­ steinsson. 30 prosent færri ferðsluóhapp við fólkaskaða Yvirskipaða málið við nýggju ferðslu­trygdar­ ætlan­ini er, at talið av ferðslu­óhappum við fólka­skaða skal verða 30 prosent lægri í 2027 í mun til  2018. Tað svarar til í mesta lagi 21 ferðslu­ óhapp við fólka­skaða í 2027. Men afturat hesum eru eisini hópin av deilmálum sum millum annað ferð, rúsdrekkaóhapp, óhapp við ungum bilførarum, bleyt­um ferðandi, nýtslu av trygdarbelti o.s.fr. Fyri hvørt fokusøki eru ásett tey tilmæli, sum verða mett at hava týdn­ing fyri, at málið fyri júst hetta fokusøkið kann røkk­ast. Yvirskipaða málið í Ferðslutrygdarætlanini fyri Føroyar 2007–2015 var 30% færri ferðslu­ óhapp við fólkaskaða. Hetta málið er langt síða­ ni rokkið, og longu í 2010 var talið 50% lægri enn útgangsstøðið í 2006, stendur at lesa í til­mæli­ num. Arbeiðið hevur gjørt stóran mun Arbeiðsbólkurin sigur, at tíðin hevur víst okkum, at tað ber til at fáa talið av deyðum og skaddum í ferðsluni niður. – Vit eru nú so langt frá syndarligu tíðini í 70- og 80-árunum, sum yvir­høvur til ber. Eingin doyði í ferðsluni í 2018! Og seinastu nógvu árini hava tølini – hóast ikki „null“ – verið sera lág. Hetta hendir samstundis sum fólkatal, akfør og samlaða mongdin av ferðslu er fleirfaldað. Men hetta kemur ikki av ongum. Eldsálir hava í áratíggju arbeitt mið­ víst við málinum at fáa niður talið av ferðslu­ van­lukkum, bæði við upp­lýsing, átøkum, eftir­ liti og lóggávu. Og tað er hetta arbeiðið, sum ber ávøkstur, skrivar arbeiðs­ bólkurin. Ferðslutrygdartiltøkini hava gjørt stóran mun VIT SKULU HAVA EINA SKAÐANEVND Eitt av høvuðstilmælunum í nýggju ferðslu­trygdar­ ætlan­ini, sum varð løgd fram fríggjadagin, er, at vit skulu hava eina skaðanevnd. Lovisa Petersen Glerfoss, stjóri í Ráðnum fyri Ferðslutrygd vísir á, at týdn­ingar­mikið er at finna út av, hví ein ferðslu­vanlukka hendir, og hvat møguliga kann gerast, so líknandi vanlukka ikki hendir aftur Kári Thorsteinsson, formaður í Ráðnum fyri Ferðslutrygd, handar Heðini Mortensen, landsstýrismanni við samferðslumálum, nýggju ferðslutrygdarætlanina – Bæði lækking av promillumarkinum, klipp í koyrikortið, nullmark fyri tilvitsvirkandi evnum, trygdarútgerð í bilum og annað hevur alt havt stóra ávirkan á, at í dag eru færri deyð og skadd í ferðsluni, sigur Kári Thorsteinsson, formaður í Ráðnum fyri Ferðslutrygd