hósdagur 1. august 2019síða 12

FRÍGGJADAGUR 2. AUGUST 2019 SOSIALURIN 87 12 TEMA: Veðurlagspolitikkur Nógv av teimum málunum, ið vórðu sett í gamla veðurlagspolitikkinum frá 2009, vórðu ikki rokkin. Uppskotið, sum ein arbeiðsbólkur í farnu viku handaði Sirið Stenberg, er upp á fleiri mátar meira framsøkið og víðgongt STEINAR PATURSSON STEINAR@SOSIALURIN.FO S irið Stenberg, landsstýriskvinna í heilsu- og innlendismálum, fekk í farnu viku handað uppskot til nýggjan veðurlagspolitikk fyri 2020-2030. Uppskotið, sum byggir á veð­urlagspolitikkin frá 2009, skal vera grundarlag fyri politiskari samtykt, um hvørji mál Føroyar skulu seta sær við­ víkj­andi CO2 útláti frá 2020, tá núverandi politikkur gongur út, og fram til 2030. Samstundis hevur París veðurlagssáttmálin frá 2015 loyst gamla Kyoto sáttmálan av, og Føroyar hava bundið seg til eina nýggja altjóða kós í arbeiðinum at steðga veð­ urlags­broytingum. Arbeiðsbólkurin, ið hevur lagt uppskotið til rættis, er samansettur av starvsfólki í fleiri av teimum ymsu aðalráðunum umframt Umhvørvisstovuni, og uppskotið hevur verið til hoyringar hjá stovnum og felagsskapum, herundir eisini politisku ungmannafeløgunum. Upp á fleiri mátar er nýggja uppskotið meira víðgongt enn tað frá 2009. Ítøkiligu tilráðingarnar um skerjing av útláti og útskifting av orkukeldum er summum førum munandi meira víttfevnandi, og kostn­aður og íløgur í sambandi við nýggja uppskotið verða at síggja til eisini størri enn í mun til politikkin frá 2009. Men hvat er broytt síðan 2009, og hvussu sær nýggja uppskotið út í mun til gamla politikkin? Fastar karmar um veðurlagspolitikkin Eitt átaksøki, sum ikki var at síggja í veð­ ur­lagspolitikkinum frá 2009, er, at tað al­ menna áleggur sær skyldur og skal røkja tær. Atlit skulu takast til veðurlagsmál í allari lóggávu, og landsstýrið og løgtingið eiga við leiðreglum og lóggávu at ansa eftir, at málini í veðurlagspolitikkinum verða útint. Hetta átaksøkið var ikki partur av gamla veðurlagspolitikkinum, og hetta er ivaleyst eisini partur av orsøkini til, at trupult hevur verið at rokkið málunum frá gamla sátt­ málanum, nú hann fer úr gildi. Minka um oljunýtsluna til upphiting Lagt varð í 2009 upp til, at í 2020 skuldi oljunýtslan til upphiting av húsum og øðrum vera minkað í eina helvt. Tá varð mett, at hitapumpur, fjarhiti, sólorka og effektivari oljufýr kundu tryggja, at nýtslan varð skerd við einari helvt. Tað málið er so ikki rokkið; í 2009 var oljunýtslan til upphiting umleið 60.000 tons av olju um árið, meðan talið í dag er 50.000 tons. At nøgdin av olju, ið verður nýtt til upphiting, er minkað við 10.000 tonsum, er uttan iva ein positiv gongd - serliga tá hugsað verður um, at yvirhøvur er samlaða útlátið í Føroyum voksið. Langt er framvegis á mál. Av teimum 18.000 húsunum í Føroyum er bert 2.500, ið hava fingið hitapumpu ella fjarhita. Í nýggja uppskotinum er sum mál, at minst helvtin av húsunum í Føroyum hava fingið fjarhita ella hitapumpu í 2030, men fyri at røkka hesum málinum er neyðugt, at í meðal 600-700 hús skifta til varandi orku um árið fram til 2030. Minka um oljunýtsluna til ferðslu GAMLI VEÐURL POLITIKKURIN IKKI MÁLUNUM