týsdagur 25. januar 2000síða 5

DÁNJAL HØJGAARD OG SVEINUR TRÓNDARSON Stóri spurningurin er, um tað fer at eydnast at finna eina breiða semju í Uttan- landsnevndini, ella um ne- vndin fer at bíta seg í bólkar. Taka vit fráboðaninar frá Høgna Hoydal og Jóannesi Eidesgaard í SvF í seinastu viku, so er lítið sannlíkt, at semja fæst í lag. Tað tykist meira sum, at partarnir standa við sítt, og tað merkir, at samgongan fer til Danmarkar at sam- ráðast við einum lítlum meiriluta í rygginum. Nærri men kortini langt frá Sum sagt er endamálið við viðgerðini í uttanlands- nevndini at fáa eina breiða semju - um tað yvirhøvur ber til.. Hetta eru ymiskar meiningar um, og til dømis heldur Jákup Strøm, at tað verður torført at vinna burt- ur úr tí støðukríggi, sum partarnir hava læst seg í síð- ani fullveldismálið varð sett á skránna fyrstu ferð. – Sum tað sær út, so standa teir so langt frá hvør ørðum, at tað verður trupult Ódnartak at finna semju Hóast fleiri kaffifundir, bendir alt á, at tað fer at vera tor- ført at finna semju í sjálvstýrismálinum í uttanlandsnevnd- ini hjá løgtinginum. at fáa teir at semjast. Hvør heldur upp á sítt. Kortini haldi eg, at Javnaðarflokk- urin hevur víst eina kon- struktiva linju við ikki at avvísa samgonguna beinan- vegin, sigur Jákup Strøm. Suni á Dalbø, samfelags- frøðingur, sigur at hann er sannførdur um, at samgong- an fer at ganga í tveimum bólkum við samgonguni og andstøðuni í hvør sínum. Miðflokkurin er eitt sindur toførur at taka støðu til, tí Jenis av Rana ongantíð hev- ur sagt seg vera fyri full- veldinum, samstundis, sum trupulleikarnir við pensjón- unum og landssjúkrahúsin- um seta spurnartekin við hansara loyalitet móti sam- gonguni í hesum málinum. Tískil er samanhangur millum tað, sum samfelags- frøðingarnir og politikarar- nir siga: Útlitini fyri eini semju eru ikki góð. Ganga ikki ímóti samgonguni Ein annar møguleiki er sjálvandi, at partar av sam- gongulimunum í Uttan- landsnevndini fara at ganga ímóti viljanum hjá sam- gonguni og gera eitt tilmæli, saman við t. d. Javnaðar- flokkinum. Men hetta heldur Hergeir Nielsen, formaður í Uttan- landsnevndini lítið um. – Møguleikin er har, at ein meiriluti kemur fram til eina aðra loysn enn tað landsstýrið mælir til, men tað meti eg vera ógvuliga lítið sannlíkt, sigur Hergeir Nielsen og leggur afturat: – Samgongan hevur ein arbeiðssetning, sum hon er samd um, bæði í samgongu- skjalinum og í løgtingssam- tyktini og sum málsgongdin hevur verið yvirhøvur. Tað hevði verið sera óheppið um tann møguleikin stakk seg upp. Jóannes Eidesgaard sigur um henda spurning, at hann metir at nevndarlimirnir hjá samgonguni í Uttanlands- nevndini og landsstýrið ar- beiða so mikið væl saman, at hetta neyvan hendir. Breið orðing Hin møguleikin er, at Utt- anlandsnevndin kemur á- samt um eina breitt orðaða semju, um at gerast skal ein nýggjur sáttmáli millum Føroyar og Danmark. Og tað verður so ikki fullveldið, sigur Suni á Dalbø. – Tað kann vera ein nýggj heimastýrislóg ella eita sjálvstýrislóg ella frælsur felagsskapur, men fer ikki at eita sjálvstýrislóg, tí Javnaðarflokkurin hevur nýtt tað heitið. – Fyri yvirhøvur at halda viðgerðini og kjakinum í- gongd, so velur man ikki at kalla tað sjálvstýrislóg, sum kann tengjast at Javnaðar- flokkinum ella fullveldi, sum kann tengjast at Tjóð- veldisflokkinum, sigur Suni á Dalbø. Standa veikari Sum støðan er í løtuni, so er mest sannlíkt, at lands- stýrið fer til Danmarkar at samráðast við tí meirilutan- um, sum var í løgtinginum tá uppskotið til samtyktar varð samtykt í tinginum. Hetta er ikki tann besta støðan at standa í, tí sam- gongan hevði verið mun- andi sterkari um so var, at ein breiður meiriluti fekst, sum gav ábendingar um, at so nógvir tingmenn, sum yvirhøvur gjørligt taka und- ir við samráðingarupplegg- inum. Tað hevur verið sagt fleiri ferðir, at júst henda støðan fer at hava við sær, at før- oyska samráðingarnevndin fer at standa veikari í sam- ráðingunum enn hon annars vildi havt gjørt. DÁNJAL HØJGAARD Stýrisskipanarlógin ásetir, at landsstýrið skal ráðføra seg við uttanlandsnevndina í uttanlandsmálum, sum hava stóran týdning fyri Føroyar. Hendan viðgerð fer fram í trúnaði og í tøttum samstarvi við umboð fyri landsstýrið. Lesa uppá Hergeir Nielsen sigur, at teir sjey tingliminir í uttanlands- nevndini fara fyrst og fyrst og fremst at lesa væl upp á. -Tað er trupult at siga frammaundan hvussu ar- beiðsgongdin í nevndini verður. Hetta er nakað lim- irnir í nevndini mugu semj- ast um, sigur nevndarfor- maðurin. -Hetta er eitt stórt og álv- arsamt mál. Fyrst fara vit at lesa tað ígjøgnum. Harnæst fara vit, at ganga ígjøgnum smálutirnar, og vita hvussu tað er skilabest at arbeiða víðari við tí. Eingin freist ásett Sambært nevndarformann- inum er eingin tíðarfreist Uttanlandsnevndin skal skriva álit Uppritið hjá landsstýrinum til ein nýggjan sáttmála mill- um Føroyar og Danmark verður nú lagt fyri uttanlands- nevndina hjá løgtinginum ásett fyri nær uttanlands- nevndin skal vera liður við arbeiði sítt. -Vit taka okkum tað tíð, sum vit halda er neyðug, soleiðis at vit eru fullgreiðir yvir hvat ið liggur í málin- um áðrenn vit lata tað frá okkum aftur. -Kann viðgerðin koma at taka mánaðir? -Hon kann taka mánaðir, hon kann taka ár, men hon kann eisini koma at taka vikur og dagar. Tað er ringt at siga fyrr enn vit hava sæð uppleggið. Eitt álit - kanska fleir Sambært Hergeir Nielsen skal uttanlandsnevndin skriva álit í sjálvsstýrismál- inum. Sum ein fordømi nevnir hann málið um marknatrætuna við Bretl- and, har uttanlandsnevndin hevði tvey tilmæli - eitt fyri og eitt ímóti. Fæst ikki semju í uttan- landsnevndini, so verða skrivað meirluta- og minn- ilutatilmæli, sigur Hergeir Nielsen, -Um so er at vit ikki kunnu semjast í hesum mál- inum so mugu skrivast nakrar grundgevingar fyri hví mann er samdur og ó- samdur, sigur nevndarfor- maðurin, sum greiðir frá, at nevndin fer at vera í støð- unum sambandi við lands- stýrismannin í sjálvstýris- málum, Høgna Hoydal. Hergeir Nielsen Limirnir í Uttanlandsnevndini eru: Hergeir Nielsen, formaður, Jógvan við Keldu, Ják- up Sverri Kass, Heðin Mortensen, Jenis av Rana, Edmund Joensen, Jóannes Eides- gaard. Hans Pauli Strøm, sum sæst á myndini, er varamaður hjá Jóannesi Eidesgaard savnsmynd 9 tíðindablaðið sosialurin Nr. 16 - 25. januar 2000 8 tíðindablaðið sosialurin Nr. 16 - 25. januar 2000 ÷40% ÚTSØLA UNITED COLORS OF BENETTON. Sverrisgøta 17 • 100-Tórshavn • Tel. 317661 UNITED COLORS OF BENETTON. UNITED COLORS OF BENETTON. UNITED COLORS OF BENETTON. UNITED COLORS UNITED COLORS OF BENETTON. UNITED COLORS OF BENETTON. UNITED COLORS OF UNITED COLORS OF BENETTON. UNITED COLORS OF BENETTON. UNITED COLORS OF BENETTON. UNITED COLORS UNITED COLORS OF BENETTON. UNITED COLORS OF BENETTON. UNITED COLORS OF Sosialurin - 311820 Opið er til kl. 18.00 Byrjar hósmorgunin kl. 08.00 DÁNJAL HØJGAARD OG SVEINUR TRÓNDARSON Orð kunnu gera stóran mun og nýggj orð kunnu fáa glið á eina fastlæsta støðu í sjálvsstýrismálinum. Nógv bendir á at lands- stýrið hevur valt sær bleyt- ari og minni eldfim hugtøk enn hugtøk, við tí fyri eyga, at tryggja sær tað breiðu politisku semjuna í sjálv- stýrismálinum. Samfelagsfrøðingurin Suni á Dalbø fær eyga á tvinnanda orsøkir, til at nýggj orð eru komin upp í fullveldismálið. -Tað er tvær forkláringar, sum næstan eru líka góðar. Onnur er, at samgongan hevur sæð í eyguni, at tað ikki ber til at fáa breiða und- irtøku í fólkinum og í polit- isku flokkunum fyri full- veldinum. Hin er at mann umdoypir barnið, fyri at fáa tað meira átuligt, sigur Suni á Dalbø. -Hugtakið fullveldi er vorðið eitt illavorið orð hjá summum, og næstan ein kravorð frá øðrum. Tí hevur landsstýrið kent á sær, at Orðini nýggj - ætlanin óbroytt Orðini er broyt, men innihaldið er tað sama. Nýggj hugtøk eru komin inn í sjálvsstýrismálið, men alt bendir á, at landsstýrið setndur fast við ætlanina at skipa Føroyar sum fullvelsisríki Gamalt vín á nýggjar fløskur. Nýggj hugtøk, sum nýveldi og nýggjur sáttmáli, eru komin inn í sjálvstýriskjakið. Men politikkurin hjá samgonguni er eftir øllum at døma óbroytt- ur. Føroyar skulu skipast sum fullveldisríki Mynd: Álvur Haraldsen hetta orðið hevur við til at læsa kjakið fast. Við at skifta orðini úr, kunnu part- arnir kanska semjast um eitt sindur meira, sigur hann. Gamalt vín Jóannes Eidesgaard, hevur sum formaður í Javnaðar- flokkinum havt møguleika, at fylgja neyvt við fullveld- ismálinum, og eftir kaffi- fundirnar við samgonguna er hann ikki í iva um, at landsstýrið førir eitt taktisk spæl. -Tað er sum at fylla gam- alt vín á nýggjar fløskur, at ganga burtur frá sínum egnu orðum. Men tað er helst ein partur av politiska spælin- um, sigur hann. -Fyrr vildi Tjóðveldis- flokkurin loysa, kvetta ella okkur sovorið, men fyri síðsta val vóru orðini skift úr við skipaða loysing. Síð- ani kom fullveldið, og nú er eftir øllum at enn ein nýtt orð komið inn. Men eg trúgvi framhaldandi at mál- ið hjá samgonguni er full- veldi, sigur Jóannes Eides- gaard. Veljarakanning týdning Samfelagsfrøðingurin, Ják- up Strøm, heldur, at sam- gongan royndir at koma burturúr naggadódnini sum tykis at vera komin í sjálv- stýrismálið. -Fullveldið hevur fingið dám av loysningar-orðin- um. Eitt orð sum nýveldi kann nettupp vera við til at bloyta upp, soleiðis at tað slept undan klandri um orð. Jákup Strøm heldur at seinasta meiningakanning- in, sum setti spurnartekin við undirtøkuna fyri full- veldinum, hevur givið sam- gonguna nakað at hugsa um. -Seinasta veljarakanning- in var ikki serliga pen. Tí fati eg eisini hetta nýggja orðið, nýveldið, sum ein út- rætta hond, sigur hann. Samgongan slakað Suni á Dalbø heldur kortini, at málið snýr seg meira enn um orðaleik og nýggj hug- tøk. Hann heldur, at sam- gongan í veruleikanum hev- ur slakað í sjálvsstýrismál- inum. -Eg haldi, at samgongan hevur bakkað. Mann kann loyva sær at seta spurnar- tekin við hvussu heilhug- aðir t.d Fólkaflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin eru fyri fullveldinum. Her hugsi er m.a. um signalini, sum fólkaflokstingmenninir Óli Breckmann og Bjarni Djur- holm leingi hava sent út. Og sjálvstýrisflokkurin gongur inn fyri sjálvstýri stig-fyri- stig, og bendir søgan ikki á, at tað vera teir sum bróta skalið á egginum. Sjálvt í Tjóðveldisflokkinum tykir mær, at tað eru fraktiónir, sum ikki eru hundrað pro- sent fyri loysing her og nú. -Tískil kann tað vera mik- ið rætt politiskt, at bloyta uppi í loysnini, sigur Suni á Dalbø. Vilja sleppa longur Spurningur er so hvat lands- stýrið vinnur við, at skifta retorikkin út, um málið framvegis er at at skipa Før- oyar sum fullveldisríki. -Er tað Høgni Hoydal, sum hevur umdoypt barnið, so kundi eg hugsa mær, at hann tekur heitið fullveldið burturúr kjakinum fyri at sleppa longri í teimum spurningum, sum semja kann fáast um, sigur Suni á Dalbø. -Tá hevur Høgni Hoydal óbeinleiðis flutt seg burtur frá fullveldinum, við tað at roynt verður at fiska eftir hvat annað mann kann blíva samdur um, sigur Suni á Dalbø. -Eg trúgvi, at landsstýr- issamgongan hevur skift jakkan út fyri at sleppa longri í samráðingunum. Men eg rokni eisini við, at hon í veruleikanum hevur bakka í fullveldismálinum, sigur hann.