hósdagur 8. august 2019síða 12

FRÍGGJADAGUR 9. AUGUST 2019 SOSIALURIN 90 12 Rumenar og Jekaragøta - Skelkandi at hetta gongur fyri seg í Føroyum Leysasøgurnar um óunniligu arbeiðs- og bústaðarviðurskiftini hjá útlendingum í føroysku byggivinnuni eru komnar fram í ljósið PÆTUR HJALMAR EVENSSON PATURE@SOSIALURIN.FO H etta er all­ ar­ helst bara toppurin av ísfjall­in­um. Soleiðis sigur Liljan Weihe, journa­ list­ur, um óskipaðu við­ur­ skift­ini hjá útlendsk­um ar­beið­arum í Føroyum, sum hevur skapt nógv kjak hesa vik­una. Lilj­an Weihe hevur staðið á odda fyri kanningini "Rum­enar á loft­in­um" hjá 13 fak­feløg­um, sum stað­festir, at har mangl­ar eft­ir­lit og gjøgnumskygni á út­lend­inga­øk­inum. Ein partur av kann­ingini er um út­ lend­ingar, sum koma til Før­oya at arbeiða í byggivinnuni, og kanningin lýsir, hvørjum viður­ skiftum teir virka undir. Dentur verð­ur lagdur á arbeiðsmegi úr Rum­enia, sum er størsti bólkurin av útlendskum arbeiðarum í Før­ oy­um. Skelkandi bústaðarviðurskifti í Jekaragøtu Kanningin avdúkar, hvussu livi­ um­støðurnar hjá rumenum, ið vikarstovan Firmport hevur fingið til Føroya, eru í tveimum hús­um í Jekaragøtu 8 og 10 í Havn. Í sambandi við fyrireikandi kann­ingararbeiðið var Liljan Weihe inni í hesum báðum hús­ un­um, har hon hitti nøkur teirra, ið hava sína dagligu gongd har. Komið varð fram til, at talið av íbúgv­um tilsamans var uppímóti 50 í húsunum, sum treingjast til álvars­ligar ábøtur. At standurin var so ringur, kom óvart á Liljuna Weihe, tá hon vitj­ aði rumenarar í Jekaragøtu í mai mánað. - At síggja hvussu hesir út­lend­ ingarnir búgva í Føroyum er tað, sum hevur sjokkerað meg allar mest í sambandi við hesa kann­ ing­ina, sigur Liljan Weihe. - Til dømis búðu tveir feðgar á einum ovastalofti millum eitt ventila­tiónsannlegg. Tað hevði eg ikki droymt um, at kundi gingið fyri seg í Føroyum, sigur hon. Útlendingarnir eru nøgdir Liljan Weihe varnaðist, at út­lend­ ingarnir í Jekaragøtu ikki eru bein­leiðis ónøgdir við bú­stað­ar­ við­urskiftini har. Millum annað tí at húsaleigan er lutfalsliga bílig, og í mun til umstøðurnar í heim­landi teirra hava teir ikki tær stóru átalurnar. Men hetta met­ir Liljan Weihe ikki rættvísger vána­ ligu bústaðarviðurskiftini. - Tá mann tosar um, hvørjum standi ein bústaður skal vera í, so er tað týdningarmikið, at mann ikki samanber við standardin í Rum­enia, tí í Føroyum hava vit ein ávís­an standard. Tey, sum koma hend­an vegin, skulu liva og virka í Før­oyum, sum føroyingar annars gera, sigur hon. - Tað løgna er, at Heðin Lam­ hauge (red. stjóri í Firmport) við­ gekk púra blankt, at eingin før­ oy­ingur hevði viljað livað undir hes­um umstøðunum. Hví er tað so í lagi at lata rumenar búgva und­ ir hesum umstøðunum, um tað ikki er í lagi fyri ein føroying? Eg skilji ikki, mann kann gera hend­ an munin millum fólkasløg, sigur Liljan Weihe. Løntir sum ófaklærdir Kanningin "Rumenar á loftinum" vísir eisini, at útlendingarnir í byggivinnuni verða løntir sum ófaklærd arbeiðsmegi eftir lægst møguliga arbeiðarasáttmálanum - flestu fáa 132,24 krónur um tíman. - Eingin hevur kannað, um hetta er rætta lønin at geva teimum, og um teir hava útbúgving ella før­ leik­ar, sum gera, at teir eiga at verða løntir eftir øðrum sáttmála. Tað er áhugavert at kanna, net­t­ upp fyri at staðfesta, um løn­ar­ dump­ing fer fram ella ikki. Tað er ikki møguligt at staðfesta, sum nú er, sigur Liljan Weihe. Liljan Weihe: Liljan Weihe, journalistur, hevur gjørt kanningina um útlendska arbeiðsmegi í óskipaða arbeiðsmarknaðinum fyri 13 føroysk fakfeløg TEMA: Rumenar og Jekaragøta