hósdagur 22. august 2019síða 9

FRÍGGJADAGUR 23. AUGUST 2019 SOSIALURIN 96 9 Umhugsin Nærverandi Ítøkiligur MIÐFLOKKURIN SJÁLVANDI hvørt vikuskifti í Sosialinum www.midflokkurin.fo MIÐFLOKKURIN Charlotta á Váli Olsen Kristnu virðini, ansingarøkið, skattalætti til lág- og miðalinntøkur Jóna Jógvan-Hendriksdóttir Nicolajsen Øll hava rætt til lív, er tað gitið er tað lív! Barnaverndarøkið • Sjúkraflutningur • Umhvørvið Endurnýstluskipan • Banna plastposum Ferðavinnan • Psykiatriin • Almannaverkið Útjagarin • Ítróttur skal mennast • Betur kor til lesandi! Djór skulu kunna verjast betur! Margretha Kjærbæk Fyribyrging • Rúsdrekkaøkið • Rúsevnisøkið Heilsuverk • Almannaverk • Eldraøkið Rósa Tyril Gaardlykke Rætturin til lív, störri frælsi, tálma almennar útreiðslur og raðfestingar í heilsuverkinum. Anna Margreta Otthamar 0-hugsjón innan fosturtýning, smábarnaøkið, dagstovnaøkið, skúlamál, eldraøkið, lækka eykaskattir og avgjøld, so sum vegskatt og KVF- gjald, pensjónsøkið Bjarta Petersen Hjúnabandið • Barnagarðsøkið • Barnaverndarøkið Skúlaøkið • Psykiatriin • Heilsuøkið vanligu tænastuni, millum annað stuðul inn í heimið, gongutúrar, kvøld fyri avvarðandi, skipa fyri tiltøkum til demensrakt og upplýsandi faldarar. Nakrir av borgarunum ganga í dag­til­ haldið “Ivans hús”, og aðrir fáa vitjan av heima­tænastuni. Gevandi gongutúrar Í onkrum føri varð stuðul settur inn fyri at vera nærverandi hjá borgaranum, so at tey avvarðandi fingu avlastan og yvirskot aftur. Skipað varð eisini fyri vikuligum gongu­ túrum fyri fleiri demensrakt, har hugni eisini var aftaná. – Borgararnir eru glaðir at møtast við øðrum demensraktum. Teir tosa nógv um, tað at gloyma og geva góð ráð til hvønn annan. Tað tykist, sum at demensrakt viðurkenna betri sjúkuna, tá ið teir møtast við øðrum demensraktum, segði Arnleyg Haraldsen. Avvarðandi kvøld Heimatænastan hevur eisini skipað fyri trimum kvøldum fyri avvarðandi. Millum annað varð undirvíst í “hvat hendir í heilanum, tá ið demens rakar” og “at vera avvarðandi”. – Tey avvarðandi søgdu millum annað aftaná, at tey vóru glað, at hava fingið meira vitan um demens frá fakfólki. Eitt av kvøldunum var fyri demens­ raktum, sum vóru tíðliga í sjúkugongdini, og nærmastu avvarðandi teirra. Nøkur demensrakt greiddu frá: – Afturmeldingar hava verið sera góðar. Millum annað søgdu tey: Eg hevði ynskt, at fólk ikki spyrja tann sjúka so nógv, spyr ikki 20 ár aftur í tíð ella um dagin í morgin, ver heldur í løtuni, tak meg sum tann, eg eri nú, ikki taka uppgávur frá mær, sum eg enn megni, ofta haldi eg meg aftur at fara út, eg eri so bangin fyri at blíva spurdur um okkurt, sum eg ikki kann svara uppá, og bangin fyri at føla meg býttan, segði Arnleyg Haraldsen. Demensvinarlig um borgarin og avvarðandi uppliva tað Vit siga heima sum longst. Men fyri at vera heima sum longst, so mugu umstøðurnar heima vera liviligar bæði fyri borgarin og avvarðandi. Tí hesi bæði hanga óloysiligt saman. Tí er neyðugt at hava liðiligar skipanir, sum kunnu ganga tørvinum á møti. Tørvurin er har men ikki altíð er tænastan ella hjálpin at heinta. Tað er ikki tørvurin, sum skal passa til tænastuna, men tænastan sum skal passa til tørvin. Vit eru á veg, men eru slett ikki komin á mál. – Eg vil sláa fast: Ein demensvinarlig kommuna er ikki tað, sum vit siga komm­ un­una vera. Ein demensvinarlig kommuna er bert demensvinarlig, um borgarin og av­ varðandi uppliva hana demensvinarliga, sigur Arnleyg Haraldsen. Demensklinikkin og Heimatænastan í Vágum hava gjørt eina frágreiðing um verkætlanina umframt faldarar. Tey hava eisini nøkur ítøkilig tilmæli. Millum annað verður sagt, at umráðandi er at fáa stuðul frá politisku skipanini, at leiðslan innan eldraøkið gongur á odda, og at arbeitt verður tvørfakliga, har fakbólkar samstarva til frama fyri borgaran. Eisini verður sagt, at neyðugt er at hava gott samband við landsdemenssamskiparan. Víst verður eisini á týdningin, at neyðugt er hjá starvsfólki at hava servitan innan demens, at skipa undirvísing innan demensøkið, og at fáa greiðar mannagongdir, tá ið ein persónur fær staðfest demens, so hann fær ein staðbundnan kontaktpersón beinan vegin, sum kann veita stuðul og ráðgeving. Ítøkilig tilmæli Arnleyg Haraldsen, sjúkrarøktarfrøðingur og ein av demenssamskiparunum í heimatænastuni í Vágum