týsdagur 27. august 2019síða 55

23 Sosialurin Mikudagur 28. august 2019 · Nr. 98 VALBLAÐ SJÁLVBJARGIN, SAMHALDSFØST OG GRØN KÓS ER BJØRT FRAMTÍÐ! Bjørt Samuelsen valevni fyri Tjóðveldi Skulu vit halda fram á einari grønari, sam­haldsfastari og sjálvbjargnari kós, har vit tryggja, at øll sleppa við í væl­ ferðina og fáa sín lut í stóru fram­ gongdini? Ella skulu vit rulla nýskip­ anir aftur, og lata ríkidømið og møgu­leikarnar miðsavnast á alt færri hond­um? Valið er avgerandi, og valið er títt – hvørjar Føroyar vilt tú hava? Mær dámar einki orðavas við gylt­ um vallyftum, har lítil samanhangur er millum givnu lyftini og fíggjarligan veruleika. Men, eg veit hvørjum mál­ um, flokkur mín og eg fara at halda fram at arbeiða fyri. Her eru nøkur teirra: SKAPANDI VINNA - ein fiskivinna, har karmarnir eru tryggir, og tað samstundis loysir seg at meirvirka og hugsa nýtt. Har eingin ivi er um, at til­ feingið ikki kann privatiserast. Vit vilja framhaldandi stuðla undir gransk­ing og útbúgving, sum treytar menn­ing í vinnuni og samfelagnum annars. Og menna inntøkumøguleikar fyri skapandi vinnugreinum, so sum tónleika-, films-, handverksvinnu o.l.. Vit bygdu eitt havrannsóknarskip, og soleiðis vilja vit halda fram at seta handling handan orðini. MARFELD NÁTTÚRA - at fáa samtykt náttúruverndarlóg er fravegis eitt hitt fremsta av hjartamálunum. Hon gerst veruleiki, so skjótt politiskur meiriluti er fyri. Hon er alneyðug, skulu orðini, um at vit bert læna náttúruna frá eftirkomarum okkara, hava nakað sum helst trúvirði. Trýstið á nátt­úr­ una er størri enn nakrantíð, ikki minst vegna nógva virksemið á sjógvi og landi. Flestu okkara vita ikki av, at lívfrøði­liga margfeldið í náttúru okk­ ara minkar og virðismikil náttúra hvørv­ur. Vit skulu hava eina sterka nátt­úru- og umhvørvisfyrisiting, og stjórnar­ráðini umskipast, so vit fáa tað fyrsta landsstýrisfólkið í orku- og umhvørvismálum. Heilt einfalt! MATFRAMLEIÐSLA OG BÚNAÐAR­ VINNA - vit hava stuðlað undir at framleiðsla av grønmeti av álvara kem­ur í gongd. At tarvkálvar verða brúktir til matna og ullin kann koma til høldar heldur enn verða brend. At meira kann framleiðast av búnað­ar­ vør­um og stráfóðuri. Og vit bøta til­ boð­ini at útbúgva seg í “moldmentan” og búnaðarvinnu. Vit vilja halda fram at menna hesa vinnu, ið hevur týdning fyri búskap, umhvørvi og mentan. NÚTÍMANS SAMFERÐSLA - strand­ fara­flotin skal endurnýggjast, stigvíst yvir tvey valskeið. So skjótt nýggja avloysaraferjan er liðugt bygd, fara vit undir ta næstu. Allar ferjurnar skulu kunna sigla við grønari orku, eins og avloysaraskipið kann. Vit eru farin í gongd at bora smærru tunlarnar, og hesir skulu gerast, so sum nýggja sam­ ferðlu­ætlanin ásetir. Samferðsla er ikki asfalt og betong. Hon er ein fyritreyt fyri at fólk alla staðni í landinum fáa javnsettar møguleikar fyri menning. GRØN ORKA - vindmegin verður nú trí­faldað, og samstundis verður av álv­ ara farið undir at nýta aðrar orku­keld­ ur, sum sólkyknur og sjóvarfalsorku. Vit fingu sett gongd á at fáa húsarhald og vinnu at leggja um til varandi orku. Næsta stigið er at tryggja, at eisini tey við lágum inntøkum hava ráð at bjálva sær húsini og leggja um til grøna hita­ skip­anir. Grøna orkuskiftið er av álv­ ara við at fáa ferð á. At gerast sjálvveitandi við grønari orku verður í longdini dyggur stuðul undir búskapi okkara, og vit lyfta okkara part av ábyrgdini av at steðga útlátinum av verðurlagsgassum. HEILSA Í HÁSÆTI - Vit løgdu sjúkra­ húsini saman, og uppraðfestu við 200 mio. Vit skulu halda fram at skipa før­ oyska heilsuverkið, so allir borgarar fáa fremstu heilsutænastu. Og gjalda, tað, tað kostar. Men, sjúkrahúsini fyll­ ast við fólki, sum hava sjúkur, ið kunnu fyribyrgjast. Í øllum føri í nógv størri mun enn í dag. Fyribyrging – rørsla, kostur og sálarbót – skulu heilt einfalt fáast á resept. Vit hava vit­an­ ina. Vit hava fakfólkini. Saman við komm­ununum skal effektiv fyri­byrg­ in setast í verk um landið alt. FERÐING Í HAGA - Tað skal vera ein viðføddur rættur at ferðast í náttúruni í egnum landi. Hesi viðurskifti skulu skipast við ábyrgd og virðing fyri fólki á staðnum, landbúnað og øðrum virk­ semi í haganum. Vit vilja saman við øllum viðkomandi pørtum tryggja loysnir, sum virða fólkið, ið her býr, og sum bindur fyri, at vaksandi ferða­ vinna ger seg inn á fólk og náttúru, men tvørturímóti er við til at skapa møgu­leikar kring landið á burðar­ dygg­um grundarlagi. LIST OG MENTAN - vit fingu spenn­ andi fysiskar karmar til mentanina og list. Vit tóku fleiri tøk fyri at styrkja møguleikan hjá tónleika- og films­ vinnuni, og fleiri listafólk fingu høvi at fáa stuðul til at kunna halga sær tíðina til listina. Og vit settu útbúgving á stovn. Vit vilja halda fram við at taka list og mentan í álvara, væl vit­ andi, at listin ei bert er til pynt, men skapar okkum sum samfelag, og ber okkum stórt ríkidømi. JAVNSETTAR MØGULEIKAR – land okkara skal vera fyri allar borgarar. Fólk, sum hava ymiskar avbjóðingar - eitt nú skerda hoyrn, sjón, ovur­við­ kvæmi, bera kropslig ella sálarlig brek - kunnu ikki altíð luttaka, eta á mat­ stovu, fara á konsert, í kirkju, til mid­ nátt­arsang, á skúlabonk at útbúgva seg, fylgja kjaki, seta búgv, har tey ynskja og so frameftir. Alt hetta, sum flestu okkara taka fyri givið. Vit hava tikið nøkur stig. Tydningamest er semjan um at byggja vardar íbúðir fyri 200 mio kr komandi árini. Bú­stað­ ir fara at byggja minst 500 íbúðir kring landið. Vit vilja, saman við øðr­ um, loysa bústaðarneyðina. Tað liggur á okkum, at seta ferð á at gera samfelagið atkomiligt fyri allar borg­arar. Eingin skal velja Føroyar frá, tí ikki er rúm fyri teimum. Hetta kost­ ar í fyrstu atløgu, men er eisini ein góð íløga fyri samfelagið, at allir borgarar fáa møguleikan at geva sítt íkast. SJÁLVBERANDI BÚSKAP – vit hava ongantíð verið so sjálvbjargin – hvørki fíggjarliga ella í mun til at taka ábyrgd av egnum viðurskiftum. Vit yvirtóku familju- og arvarættin. Og blokkurin er í dag bert fá prostent av samlaðu út­reiðlsunum hjá landinum og null króna í útreiðslunum hjá komm­un­un­ um. Vit fara at halda fram at taka ábyrgd av egnum viðurskiftum. Tjóð­ veldi er stovnað uppá viljan til eitt sjálv­støðugt land í tøttum samstarvi við onnur lond, og hetta meginmál ligg­ur sum sjálv kjarnan í øllum okk­ ara innanríkis- eins væl og uttanríkis­ pol­itikki. Valið er títt, ábyrgdin av at liva upp til álitið er okkara. Gott val! Heilsan til bygdafólk og veljarar, sum heild. Bergun Kass, Framsókn Skipanin við einum valdømi skuldi mill­um annað virka fyri, at veljarin kundi velja besta fólkið at umboða seg á tingið, ikki treytað av hvar við­kom­ andi búði. Nú skipanin hevur virkað eitt longri tíðarskeið, vísa royndirnar, at fyri veljaran hevur tað nógv at siga, at umboðið býr í nærumhvørvinum. Men gevur hetta nóg góða meining? Um tú hugsar um eitt menniskjalív, so eru tað almenn viðurskifti úr vøggu í grøv, sum landspolitiskt verða stýrd og raðfest. Barnaansing, skúli og útbúgving, fam­iljuviðurskifti, sjúkrarøkt, pen­ sión, økini hjá Megd, og so framvegis. Hesi viðurskifti eru ikki treytað av, hvat øki politikkari umboðar, men hvørj­ir eginleikar eru til politiskt hond­verk. -- Hví vóru øll undir 67 gloymd, tá eldraøkið varð lagt út til komm­un­ur­ nar? Hví hava vit ikki fjølbroyttar bú­ stað­armøguleikar, sum vit síggja í grannalondum okkara? Hví fekk ferðavinnan so trilvandi byrj­an, til ørkymlan hjá so nógvum fólki? Hví bleiv Glasir ein byggigøla? Jú, politisk átæksøki, sum áttu at havt betri viðgerð og úrslit. Tí umframt politiskar hugsjónir, eru tað evni til at ‘finna uppá’, at fara til verka og at gjøgnumskoða polit­ iskar ætlanir út í samfelagið, eins og nið­ur gjøgnum eindir, fyrisiting, skip­ an­ir og leiðslur, - sum hevur so al­stór­ an týdning. Hetta merkir, politikarar við integri­teti og víðum sjónarringi.