týsdagur 27. august 2019síða 56

24 Sosialurin Mikudagur 28. august 2019 · Nr. 98 VALBLAÐ VALIÐ ER GREITT – FRAMSTIG ELLA AFTURSTIG Kristina Háfoss Landsstýriskvinna og valevni fyri Tjóðveldi ”Tú ert, tað tú gert”. Valið leygardagin hevur sjáldan verið meira greitt. Tí hóast nógvir flokkar koma við val­lyft­ um, ið líkjast, so er veruleikin, at sera stórur munur er á førda pol­itikkinum. Tað er bara at hyggja nærri at, hvat hendið, seinast Fólkaflokkurin og Sam­bandsflokkurin stjórnaðu, og sam­anbera við gongdina, nú Tjóðveldi og samstarvsfelagar hava stjórnað land­inum. Stórur munur er á, hvørja kós okkara land setir frameftir, alt eft­ir, hvørjum tú velur at geva títt álit á komandi løgtingsvali. Undanfarna samgonga – meira ósjálvbjargin og afturstig: Í undanfarna valskeiði – árini 2011- 2015 – tá Fólkaflokkurin og Sam­bands­ flokkurin stjórnaðu landinum, gjørd­ ust Føroyar sum heild meira ósjálv­bjargnar og meira ójavnar. Hall var hjá landskassanum á hvørj­um ári. Samanlagt -1,1 milliard í halli. Skuldin hækkaði. Blokkurin hækkaði á hvørjum ári. Biðið varð hartil um 200 mió. kr. hækk­ing av blokkinum afturat, men danska stjórnin segði nei - tíbetur. Skattalættar til tey hægstløntu á fleiri túsund krónur um mánaðin, vórðu fíggjaðir við pensjóns­skatta­ hækk­ing og 40% pensjónsflatskatti til lág­lønt. Pensjónsskatturin hækkaði mun­ andi. Eitt nú úr 35% upp í 40% fyri kap­ital­pensjón. Ongin nýggj heimild til Bústaðir at byggja fleiri bústaðir. Onki familjuískoyti til barna­fam­ iljur í trongum fíggjarligum korum. Ongin broyting í barnafrádrátti. Ongin menningarætlan fyri heilsu­ verkið sett í verk. Ongar heimtøkur av málsøkjum. Ongar nýskipanir framdar. Játtan til Mentanargrunnin skerd. Landsbankin varð avtikin. Búskapargrunnurin tømdur. Núverandi samgonga – meira sjálvbjargin og framstig: Vit vildu á eina heilt aðra kós fyri okk­ ara land, vinnu og fólk. Eina kós, ið skuldi gera Føroyar meira sjálv­bjargn­ ar, samhaldsfastar og frælsar. Sein­ astu 4 árini eru vit komin væl áleiðis. Avlop hjá landskassanum á hvørjum ári. Samanlagt +1,4 milliard í av­lopi. Skuldin er minkað 1,5 milliard. Blokkurin fastfrystur, og minkaður sum partur av almennu inntøkunum. Er nú bert 6% av samlaðu almennu inn­tøkunum. Stórur skattalætti til lág- og mið­al­ lønt. Skattaskipanin gjørd meira stig­ vaks­andi við 5% lækking av lægsta lands­skattinum. Pensjónsflatskatturin strikaður og gjørdur stigvaksandi. Munandi skatta­ lækking fyri láglønt við lækking úr 40% niður í 30%. Bústaðir fingið heimild til at byggja 200 leigubústaðir afturat. Lestrarstuðulin hækkaður, met nógv lesandi, og 18 nýggjar útbúgv­ing­ ar settar í verk. Familjuískoyti til barnafamiljur í trongum fíggjarligum korum sett í verk. Barnafamiljur betri kor. Smábarna­ familjur munandi skattalætta. Barna­ frádrátturin hækkaður úr 6.500 kr. upp í 9.200 kr. fyri hvørt barn undir 7 ár. Barsilsfarloyvið við løn longt 10 vikur, er nú 48 vikur. Pensjónistar 1500 kr. meira at liva av um mánaðin, og mótrokning mill­ um hjún strikað. Tey trý sjúkrahúsini hava fingið eina felags leiðslu. Nógvar milliónir eyka á hvørjum ári til setan av fleiri lækn­um, og til menning av heilsu­ verk­inum. Heimtøkur av fleiri málsøkjum. Hava nú størri sjálvræði. Mentanargrunnurin og films­fram­ leiðsla fingið fleirfaldað hægri játtan. Tríggjar nýskipanir framdar. Fiski­ vinnunýskipan, heilsunýskipan og pen­sjónsnýskipan. Hartil nýggj lóggáva fyri ali­vinn­ una, og játtan til menning av ferða­ vinn­uni. Landsbankin endurstovnaður. Búskapargrunnurin fingin at virka, og tá árið í ár er av, verða væntandi omanfyri 500 mió. kr. í Búskapar­ grunn­inum. Hetta ger okkum búskap­ ar­liga sterkari til at taka ímóti teimum broytingum, ið fara at koma fyrr ella seinni. Vel framstig framum afturstig Saman hava vit tikið stór tøk fram á leið seinastu 4 árini. Búskapurin er meira sjálvberandi nú enn nakrantíð. Væl­ferðarsamfelagið er munandi styrkt. Vinnan hevur havt søguliga stór avlop. Samfelagsliga eru vit nú meira sjálvbjargin. Men enn er nógv eftir at fremja. Alternativið – Fólkaflokkurin og Sam­bandsflokkurin – hava árini 2011- 2015 í verki víst, hvørja kós teir velja. Minni sjálvbjargni og størri ójavni. Og koma hesir flokkar aftur til valdið, hava teir fráboðað, at nógv av teimum fram­stigum, ið eru hend, skulu av­tak­ ast. Hetta eru ikki tær Føroyar vit ynskja. Latið okkum heldur saman halda áfram á góðu leiðini – fram móti ein­ um sjálvbjargnum Føroyum, har fram­gongdin kemur øllum fólkinum, í øll­um landinum, til góðar. Hesum vilja vit í Tjóðveldi virka fyri – og enn er nógv eftir at fremja. Latið okkum á løgtingsvalinum leyg­ardagin, velja at halda áfram sam­ an á góðu kósini – og velja framstig fram­um afturstig – fyri okkara land og fólk. Gott val! Nei Bjarni, Heilsuskúlin í Porkeri verður ikki niðurlagdur. Basta. Erhard Joensen Valevni fyri Sambandsflokkin. Nú ætlar tú at vinna nøkur bílig stig her í endaspurtinum av valstríðnum. Soðið í kjakinum er, sum vant, rætti­liga tunt. Eitt av valevnunum hjá Sambandsflokkinum er opinbart hopp­aður uppá vognin hjá Bergun Kass, ið, sum flestum kunnugt, hevur fingið Heilsuskúlan í Porkeri í ranga­ strúpan. Lat meg bara fyrst gera púra greitt, at omanfyri nevnda valevnið ikki umboðar Sambandsfloksins pol­ it­ikk á hesum øki. Áskoðanin hjá Bergun Kass um Heilsuskúlan kann ikki koma sum ein hvøkkur fyri nakran, tí flestum kunn­ ugt er Framsókn ein inkarneraður havn­arflokkur, ið ikki hevur minsta innlit í, hvat tad merkir fyri okkum suðringar, at Heilsuskúlin er stað­sett­ ur í Porkeri. Argumentini hjá miðstaðarfólk­un­ um eru eisini á einum støði, hvar trupult er hjá okkum øðrum at fylgja við. Tey hava spurt fólk í Havnini, um tey høvdu fari á Heilsuskúla, um skúl­ in var staðsettur í Havn og hetta er so­ leiðis grundgevingin fyri, at tey vilja hava ein skúla í miðstaðarøkinum. Pol­itikkarnir eru sjálvandi væl vitandi um, at ein Heilsuskúli í Havn auto­ mat­iskt hevði viðført eina niðurlagan av skúlanum í Porkeri, tí grundarlagið fyri skúlanum í Porkeri eru fólk úr øll­ um landinum. Hetta minnir meg einamest á argu­ mentatiónina hjá Erasmus Montanus, í komediuni við sama heiti, eftir Hol­ berg gamla: “En sten kan ikke flyve. Morlille kan ikke flyve. Ergo er mor­ lille en sten”. Eg kundi lættliga gjørt tað sama her suðuri og spurt Suðringar, um teir høvdu farið í ein ella annan skúla, um hann var staðsettur í oynni. Eg kann garantera fyri, at eg hevði fingið næm­ ing­ar til minst 20 ymiskar skúlar. Skulu vit so krevja, at teir allir verða stað­settir her? Nei. Ein Heilsuskúli í Havn merkir nið­ ur­lagan av Heilsuskúlanum í Porkeri Sambandsflokkurin vil tvørtur ímóti styrkja útbúgvingarmøgu­leik­ ar­nar kring landið, herundir eisini menna Heilsuskúlan um hetta gerst neyð­ugt. Flokkurin hevur ongar ætl­ anir yvirhøvur, at stovnseta ein Heilsu­skúla norðanfjørs. Valskráin hjá Sambandsflokkinum hevur eina góða og útgreinaða ætlan á útbúgvingarøkinum. Har stendur ikki eitt orð um, at stovnseta ein Heilsu­skúla í meginøkinum. Og tað verður ikki við mær í Sambandsflokkinum, at ein Heilsu­ skúli verður staðsettur í megin­øk­ inum. So Bjarni, eg fari at enda við orð­ unum hjá Buðla kongi í Bryn­hild­ar­ tátti, tá hann møtti Sjúrði: Ríð tú ikki tann niðara vegin við Júkagarðar fram, ríð tær heldur í erva har hendir tær ongin skam. Ístaðin fyri at kjakast um hypot­et­ isk ting, lat okkum so heldur tosa um hvat vit her suðuri kunnu samstarva um, allari oynni at frama. Tað manglar í ólukku mát.