hósdagur 29. august 2019síða 24

FRÍGGJADAGUR 30. AUGUST 2019 SOSIALURIN 99 24 Óli Jacobsen Óli Jacobsen 2. partur F yrsti partur endaði við, at Evald í 1946 var við fyrsta skipinum, sum var á saltfiskaveiðu eftir kríggið. Í hesum parti skulu fyrst verða tikn­ar fram tvær skipahendingar frá barna­á­r­un­um hjá Evaldi. Nýbygt skip til Fuglafjarðar Í Fuglafirði hava verið veruligir fram­ burðs­menn. Í 1937 kom eitt nýbygt skip til Fuglafjarðar, tað var Kyrjasteinur. Hetta minnist eg væl, var 9 ára gamal tá. Tað var ein stórur dagur í bygdini, har tað var vanligt við gomlum skipum eins og aðra­ staðni. Tað var Jákup Haraldsen, ein av fremstu vinulívsmonnunm í bygdini, sum læt hetta skip byggja í Danmark, sum í nógv ár var eitt prýði fyri bygdina. Um summarið fóru teir við snerpunót undir Íslandi. Moturin var 120 hestar, og bleiv árið eftir býttur um við ein, sum var 180 hestar. Hetta var óført í mun til teir vanligu motorarnar tá á døgum. Kreftir í Fuglafirði hava arbeitt við at varðveita skipið sum eitt minni um gamla tíð. Nú stendur skrokkurin á landi í Fugla­ firði, og tað kann eisini vera eitt minni í tí. Týskt skúlaskip í Fuglafirði Á sumri 1938 var eitt týskt skúlaskip á Fugla­firði. Tað kallaðast Horst Wessel. Tað mundi ikki vera sørt av politikki uppií, tí Horst Wessel var ein nasistisk hetja og blóðvitni, sum varð myrdur 23 ára gamal. Hann var leiðari hjá “stormtroppunum” hjá Hitler, so hann hevur neyvan verið av Guds bestu børnum. Horst Wessel sangurin var ein tjóð­sang­ ur hjá nasistunum. Tað lá tískil ein hótt­ andi boðskapur í hesum navni. Men stórsligið var skipið. Støddin var 2.000 tons. Tað hevði 20 segl, sum vóru 2.000 fermetrar til víddar. Manningin var 70. Umborð vóru 200 næmingar, sum vóru kall­aðir Marine Hitler Jugend, sum eisini gevur ábending um politikkin í Týsklandi. Næmingarnir vóru nógv í landi, og teir vóru ógvuliga virknir. Teir fóru rennandi niðan á Borgina og aðra staðni við. Fuglfirðingar vóru eisini umborð við báti og vitjaðu, og blíðskapurin var stórur. Teir vóru eisini á Tvøroyri, har nógv varð gjørt burtur úr vitjanini. Hildið var aftaná á Tvøroyri, tá ið týska muran kom und­an kavi, at hesin áhugin fyri at ganga í fjøll­unum veruliga var njósning, um tað skuldi blíva brúk fyri hesi vitan seinni. Í 1939 vóru teir aftur á Fuglafirði, men tá hildu teir lágan profil, og bara fáir vóru í landi. Afta á kríggið fekk USA skipið sum krígsendurgjald. Trolaratíðin Aftaná kríggið var tað, at føroyingar fóru at keypa gamlar koltrolarar fyri tey mongu skip, sum vóru farin undir krígn­um. Tað gingu bara nøkur fá ár, so vóru teir flestu farnir á húsagang. Har fóru nógv­ir pengar hjá føroyingum, eisini ikki sørt hjá mær. Eg var í 1946 við at keypa Vitan, sum var ein av hesum trolarum. Hann var keyptur úr Ís­landi. Hann var ikki nakar ársungi, bygd­ur í 1912 í Onglandi. Keypari var p/f Atlantis, og Sigurd Simonsen var stjóri. Sigurd var annars ein pressari. Í 1940 læt hann byggja Vón, sum var fyrsta skip, sum er bygt í Føroyum í nýggjari tíð. Sigurd førdi Vitan árini 1947, 1948 og 1949. Tummas á Tanganum var maskinmaður og Johannes Hofgaard, versonur Gordon Mid­jord, var 2. meistari. Fyrsta túrin á heysti í 1946 fiskaði Vitin á Halanum undir Íslandi. Ein íslendingur, Jóan, var skipari. Hetta var, áðrenn keypið var ordiliga klárt. Tað var mangan ótýdligt at royna um hes­ar leiðir um heystið og veturin. Kom hann av landnyrðingi, so varð leitað inn und­ir land at kroka. Tríggjar ferðir sigldu vit inn undir land undan veðrinumn, og ta einu ferðina var so nógvur krapi í sjónum, at fugl­urin gekk eftir hesari krapakenda vatn­skorpu. Hetta hevur sæð løgið út. Kom hann við vindi av norði og ilsku í sjónum, kundi trolarin avísast eftir stuttari løtu. Tað eru nógvar daprar søgur um hetta, og tí ráddi um at fara inn undir land skjótast gjørligt. Eina ferð rópti skiparin trolið inn, eftir at tað var farið frá borði. Hann var komin av landnyrðingi, sum var ringasta ætt. Her ráddi um at vera varin og gera skjótt av. Vit seldu niðri og komu aftur til jólar. Fóru so eystureftir í norskan sjógv. Har vóru vit tveir túrar við Lofoten. Vit skiftu skrúvu, tá ið vit komu til Harstad. Hana høvdu vit við, hon var við í keypinum. Hetta var í 1947. Tá ið vit fóru avstað aftur við Vitanum ein saltfiskatúr um várið til Íslands, var landnyrðingur eystan við sama lag og stórkavi eystanfyri. Vit fóru til Havnar at taka salt. Tað fleyt inn á dekkið, tá ið vit fóru avstað, so tungur var hann. Vit fóru norður gjøgnum Vestmannasund. Tá vit vóru Evald hevur verið virkin at útvega skip til Fuglafjarðar. Men høvuðsvirkið var sum smiðjumaður SIÐSØGA Evald Johannesen: VAR VIÐ TIL AT FÁA TROLARAR TIL LANDIÐ Vitin, trolarin, har Evald var við MEKA, smiðjan, har Evald var ein álitismaður