hósdagur 27. juli 2000síða 3

5 tíðindablaðið sosialurin Nr. 142 - 27. juli 2000 4 tíðindablaðið sosialurin Nr. 142 - 27. juli 2000 Skal tryggja eitt reint um- hvørvi og eina reina natúru ÁKI BERTHOLDSEN Nú er fyrsta stigið tikið til at orða ein føroyskan um- hvørvispolitikk. Tað er Eyðun Elttør, landsstýrismaður í um- hvørvismálum, sum hevur sett ein arbeiðsbólk, sum skal gera eina frágreiðing um føroyska natúru og um- hvørvið í Føroyum. Frágreiðingin hjá arbeiðs- bólkinum skal verða grund- arlagið undir einum aðal- orðaskifti í løgtinginum um umhvørvismál. Aðalorða- skiftið skal verða, áðrenn næstu Ólavsøku. Aftaná tað orðaskiftið, verður farið undir at orða ein ítøkiligan, føroyskan umhvørvispolitikk og at gera broytingar í umhvørv- islógini. Arbeiðsbólkurin fer til verka beint aftaná summar- frítíðina og frágreiðingin skal vera liðug tíðliga í komandi ári. Limirnir í arbeiðsbólkin- um eru: Jacob Pauli Joensen á Heilsufrøðiligu Starvs- stovuni, sum er formaður, Dorete Bloch frá Yvirfrið- ingarnevndini, Kate Sand- erson á Løgmansskrivstov- uni, Jógvan K. Mørkøre, formaður í Føroya Komm- unufelag og Poul Andrias Joensen frá Kommunusam- skipan Føroya. Skrivari hjá arbeiðsbólk- inum er Rókur Tummasar- son, fulltrúi í Oljumálastýr- inum. Arbeiðssetningurin hjá bólkinum er at lýsa støðuna á umhvørvis- og natúru- verndarøkinum. Hetta skal gerast við støði í umsiting- ini sum er, og í galdandi lóggávu. Somuleiðis skal arbeiðs- bólkurin viðgera og vísa á, hvør tørvur er á broytingum á hesum øki. Og í triðja lagi skal bólk- Nú skulu Føroyar hava ein ítøkiligan umhvørvispolitikk. Eyðun Elttør, landsstýris- maður í umhvørvismálum, hevur tikið fyrsta stigið, sum er at seta ein arbeiðsbólk at lýsa støðuna og at gera tilmæli Nú er fyrsta stigið tikið til at orða ein føroyskan umhvørvispolitikk urin seta fram hugskot um, hvørjar loysnir kunnu nýtast til at fremja tær tilmæltu broytingarnar í verki. Landsstýrismaðurin í um- hvørvismálum sigur, at í ar- beiði sínum skal bólkurin leggja dent á, at greina marknaøki og umskaringar innan lóggávuna, sum við- víkur umhvørvis- og na- túruvernd í breiðari merk- ing. Somuleiðis skal dentur leggjast á at lýsa altjóða rák- ið á økinum og støðu Før- oya. Og at enda skal abeiðs- bólkurin leggja dent á at finna loysnir, sum í minst møguligan mun økja um umsitingina á økinum, men sum kortini í mest møgu- ligan mun tryggja eitt reint umhvørvi og varðveitslu av eini fjølbroyttari natúru, sigur Oljumálastýrið. Politistarnir í Føroyum ivasamir um framtíðina Politistarnir hava havt fund við landsstýrismannin í fullveldismálum um framtíðina ÁKI BERTHOLDSEN Í sambandi við fullveldis- ætlanina hjá landsstýrinum hevur spurningurin um løg- regluna í Føroyum verið eitt av teimum eymu málunum, sum greiða skal fáast á. Ikki minst hava politist- arnir sjálvir verið ótryggir um framtíðina. Verður fullveldisætlanin framd í verki verður løg- Síðstu nátt gjørdi ein einsamallur grindahvalur landgongd á sandinum í Sandvík. Menn, sum fóru av bygdini tíðliga um morgunin varnaðist hann og søgdu frá. Talan var um ein hval upp á sjey skinn. Nógvar hendur vóru at hjálpa til at skera upp og hann varð skiftur til bygdina. Sostatt fingu sandvíkingar eitt kók í part og tað mundi koma væl við, tí nú er so langt síðani, att eir fingu grind seinast, at nú hava tey allarflestu verið púra sør rættiliga leingi Gjørdi landgongd reglan sjálvandi yvirtikin, sum alt annað og nógvir politistar hava spurt seg sjálvar, hvussu tað fer at á- virka teirra arbeiðsumstøð- ur, lønarviðurskifti, pen- sjónir o.s.fr. Hendan óvissan gjørdi, at Føroya Politistafelag fyri stuttum bað Høgna Hoydal, landsstýrismann í fullveld- ismálum um ein kunnandi fund, har teir kundu fáa nakrar spurningar svaraðar. Høgni Hoydal sigur, at hetta var ein rættiliga posi- tivur fundur. Í fyrstu atløgu kundi Høgni Hoydal vissa poli- tistarnar um, at tað er ongin ætlan at skerja løgregluna í einum sjálvstøðugum Føroyum. – Eg fekk eisini fortalt teimum, at pensjónir, lønir og onnur viðurskifti, vóru eisini skyldur, sum før- oyski staturin fór at yvir- taka, eins og tað, sum er hent við lærarum, post- monnum o.sfr., tá ið máls- økini vórðu yvirtikin. – Í samráðingunum við danir hava vit roynt at fáa samstarv í lag ímillum før- oyskr og danskar stovnar, eitt nú ímillum eina før- oyska løgreglu og danska lógmálaráðið, men tað hev- ur danska stjórnin víst aftur. Høgni Hoydal sigur, at ístaðin fyri at skerja løg- regluna, verður heldur neyðugt at byggja hana út og at menna hana, tí í einum sjálvstøðugum Før- oyum fær løgreglan heldur fleiri málsøki at røkja. Tí heldur Høgni Hoydal, at tað átti at verðið meiri áhugavert at vera løgreglu- maður í einum sjálvstøðug- um Føroyum. – Tí kann ein føroysk løg- regla fáa stóran týdning. Eitt nú verður tað tá soleiðis, at føroyska løgreglan og før- oysku politikarar sjálvir fáa ábyrgdina av einum máli, sum t.d. Paul Watson, fyri at nevna eitt aktuelt dømi. Høgni Hoydal vísir m.a. á, at sum er, kostar løgregl- an í Føroyum einar 42 milli- ónir um árið, men í Hvítu Bók er roknað við, at før- oyska løgreglan fer at kosta 63 milliónir. Og hann heldur, at tað hevur stóran týdning at menna løgregluna. Tí í ein- um sjálvstøðugum Føroy- um hevur tað alstóran týdn- ing, at vit hava eina løg- reglu, sum er før fyri at tryggja okkum, og okkara frannalondum, at vit ikki blíva ein kriminellur frí- staður við t.d. hvíttvasking av peningi, og at vit hava eftirlit við okkara mørkum. Skiljast sundur Høgni Hoydal leggur eisini dent á, at í eini sjálvstøð- ugari føroyskari løgreglu, verður ákæruvaldið og løg- reglan hvør sín stovnur. – Í løtuni er tað sami stovnur, men formliga verð- ur tað hildið at verða skila- gott at skilja tað sundur. Høgni Hoydal vil ikki siga, at hendan samanbland- ingin uppá nakran máta hevur verið ein trupulleiki fyri rættartrygdina. Men hann heldur kortini, at tað hevur týdning fyri tey, sum eru í rættarskipanini, at tað eru tveir stovnar, sum eru óheftir av hvørjum øðrum, sum arbeiða við teirra mál- um. –TÁkærumyndugleikin og løgreglan eru eisini tveir ymsir stovnar, sum eiga at menna sína serfrøði, hvør á sínum øki, púra leysir av hvørjum øðrum. Politistar eru ivasamir um, hvussu viðurskifti teirra fara at verða, um løgreglan verður yvirtikin Nú er kjallarin komin Sjónvarp Føroya hevði týskvøldið samrøðu við tvey hálendsk tíðindafólk, sum hava verið við Paul Watson umborð á „Ocean Warrior“ Tey lýstu Wat- son sum ein fanatikara, men løgdu ikki fingrarnar í millum fyri at skýra føroyingar fyri at vera tað sama. Tey vóru komin í land av „Ocean Warrior“ fyri lýsa grindadrápið frá føroyskari síðu og føroy- ingar, sum tey higartil høvdu tosað við, vóru eins fanatisk viðhaldsfólk Paul Franklin Watson, sum í løtuni liggur í al- tjóða sjógvi tríggjar fjórð- ingar eystur úr Nóls- oynni, hevur út at gera at taka í móti sektaruppskot- um frá fútanum M. Nepp- er Christensen. Týskvøldið um sjey tíð- ina fór løgreglan umborð á „Ocean Warrior“ og góvu honum eina bót upp á 200.000 krónur fyri at Fleiri bøtur til Watson hava brotið útlendinga- lógina. Bótin er givin, tí Paul Franklin Watson hevur í tveimum førum brotið føroyska lóg við at sigla inn um føroyskt mark. Hetta hendi 24. juli fyrra- part og eisini náttina mill- um 24-25 juli. Paul Watson noktar seg sekan. je at halda fram at drepa grind, sum Watson og felagsskapur hansara Sea Shepherd var í móti. T í ð i n d a f ó l k i n i eftirlýstu, at partarnir fóru at tosa saman og at før- oyingar fóru at umhugsa, um tað var rætt at drepa grind í 21. øld. Eitt sjónvarpslið hjá BBC hevur eisini verið í Føroyum fyri at lýsa grindadrápið sætt við føroyskum brillum. je Føroyingar eins fanatiskir JÚSTINUS LEIVSSON EIDESGAARD Teir rigga av í Timbur- handlinum á Langasandi í Kollafirði. Og seinastu dagarnar hevur rættuliga útsøla verið í Kollafirði. Maður er farin av húsi fyri at ogna sær tilfar, tí føroyingar eru kendir fyri sjálvir eisini at duga at halda á einum hamara. Tað er enn ikki eydnast okkum at fingið at vita hví timburhandilin á Langa- sandi, sum hevur lívgað norðstreymoyingar seinastu mongu árini við øllum frá timbri til høsnarhegn, letur aftur nú mitt í einum há- konjukturskeiði í Føroyum. Stjórin Christian Christiansen hevur ikki verið at hitta. Men útsølan hevur gingið væl og fólk úr øllum meginøkinum hevur verið á Langasandi og keypt tilfar. Í norðstreymi er eisini ein timburhandil í Vestmanna. Myndamaður okkara var á Langasandi í góðveðrinum og tók myndir. JÚSTINUS LEIVSSON EIDESGAARD Skótahúsini niðast í Viðar- lundini hava staðið eitt sind- ur við síðuna av sær sjálv- um seinastu mánarnar. Ofta verður byrjað at gera kjall- aran til eini hús, og síðan kemur miðhæddin, men so hevur ikki verið við skóta- húsunum. Her byrjaðu teir í erva fyri nógvum árum síðani og undir var bara ein krúpikjallari. Nú eru húsin i víðkað og ein heil hædd Ein timburhandil letur aftur Klokkan 15.00 í dag verða prógv handað til tey, sum hava gingið á Náttúruvísindadeildini á Fróðskaparsetrinum og hava staðið royndina Bachelor of Science. Bachelor of art, science o.s.v. er ein persónur, sum hevur lokið prógv frá lærdum háskúla eftir trimum árum. Arne Nørrevang, rektari fer at handa teimum prógvini. Tey hava nú at enda gjørt eina høvuðsuppgávu, og evnini eru tikin úr før- oysku náttúruni. je er stoypt undir tey. Meðan hetta arbeiði er farin fram, eru húsini tikin av grundini og sett við síðuna av. Týs- dagin vóru tey eftir skinn- arum flutt oman á nýggju kjallarahæddina. Tey vóru drigin aftur á pláss við vanligum patenttaljum. Nú hava skótarnir mun- andi betri umstøður at telgja, knýta knútar, leika og hugna sær og sjálvsagt eisini er betri pláss til álvarsmál. Náttúru- prógv í dag