hósdagur 12. september 2019síða 8

FRÍGGJADAGUR 13. SEPTEMBER 2019 SOSIALURIN 105 8 FRANTS JENSEN P ápi Solby A. Christians­ dóttir, Christian Olsen, gjørdust sjúkur á sumri 2006. Hann starvaðist tá sum leiðari á Norðoya Kunn­ ingarstovu. Um summarið hevði hann fylt 60 ár, og hann hevði havt familjuna uttan um seg. Stutt eftir tað fekk hann nøkur hosti­ herindi, og hann hevði útslett á beinunum. Funnu ikki nakað Hann var fyrstu ferð hjá kom­ mu­nu­lækna í hesum sambandi í august 2006. Hann varð kann­ aður, og teir sóu onkran blett á lunganum, men tað vísti seg ikki at vera nakað álvarsamt – hildu tey. Hann var bæði hjá kommunulækna í Klaksvík, á Klaksvíkar sjúkrahúsi og á Lands­sjúkrahúsinum og ymsar kann­ingar vórðu gjørdar. Pápin versnaði, men teir kundu ikki staðfesta, hvat bagdi. Familjan helt eina tíð, at tað møguliga var krabbamein, men tað kundu kanningarnar ikki staðfesta. 30. november 2006 slapp hann endiliga aftur at tosa við lækn­an á Landssjúkrahúsinum, sum hevði viðgjørt hann, men hesin kendi hann ikki aftur, tí at Christian Olsen var so nógv aftur­farin. Í 2016 var Solby A. Christians­ dóttir í sendingini Credo í Kring­ varpi Føroya og greiddi frá, tá ið pápin doyði. Har segði hon millum annað: – Eg minnist, at læknin segði, at vit fáa ikki bilbugt við hesi bakteriuni, vit finna ikki út av, hvat tað er, sum ger teg so sjúkan. Tað er alt hetta við, at tá ið ein fær pensilin, kann gera tað trupult at finna út av, hvør bakterian er. Babba sigur so við hann, at hann hevur ikki fingið pensilin, tí hann tolir ikki pensilin. Læknin sigur so, at tað veit hann væl, hann meinti við antibiotika. Tá sigur babba við hann, at hann hevur ikki fingið nakað antibiotika, sigur Solby A. Christiansdóttir. Gekk út frá – Læknin bliknaði, tá ið hann hoyrdi hetta og fór at róta í sín­ um pappírum. Tá hugsaði eg, at her ruggar ikki alt rætt. Her er onkur, sum heldur okkurt ella gong­ur úr frá onkrum, men sum ikki er gjørt. Í øllum førum er her ein lækni, ið gongur út frá, at sjúklingurin hevur fingið antibiotikaviðgerð, men tað hevur hann ongantíð fingið. Og tá hevði hann verið sjúkur í tríggjar mánaðir, sigur Solby A. Christiansdóttir. – Tað var bara eina ferð und­ir sjúkutilgongdini, at eg frá starvsfólkunum á sjúkra­ húsi­num fekk eina ábending um, at hann ikki hevði fingið rætta viðgerð, sigur Solby A. Christiansdóttir. Mugu kæra Pápin varð innlagdur, men hann gjørdist verri og verri fyri. Nakrar kanningar vórðu gjørdar afturat, áðrenn hann endaliga varð settur í antibiotikaviðgerð. Fleiri litrar av vætu vegna bruna vóru tiknar við dreni úr høgru síðu hansara. – Eg og babba tosaðu eftir hetta um støðuna. Tá segði hann, at hann heldur seg ikki hava fingið rætta viðgerð. Hann segði tá við meg, at tá ið hann verður frískur aftur, so mugu vit fara at kæra um viðgerðina, sigur Solby A. Christiansdóttir. Í respirator Men støðan versnaði hjá Christiani Olsen. Hann kláraði ikki at anda sjálvur og varð lagdur í respirator. Solby tosaði við tann læknan, sum hevði ábyrgd av honum nú, og spurdi millum annað, hví hann ikki var farin í antibiotikaviðgerð fyrr. – Tað var ein kvinnuligur lækni. Hon ypti øks og segði, at nú royndu tey alt tey kundu at viðgera hann við antibiotika, og so vónaðu tey, at tað fór at ganga. Eg hugsaði, at helst veit hon meira, men at hon vil ikki siga nakað ilt um sínar starvs­felagar, sigur Solby A. Christiansdóttir. Deyðsorsøk: Lungnabruni Hann lá í tvær vikur á Lands­ sjúkra­húsinum, áðrenn hann doyði 15. desember 2006. Líkskurður staðfesti, at deyðs­or­søkin var lungnabruni. – Tá ið vit skuldu fáa svar nakrar mánaðir seinni, minnist eg, at eg ynskti, at tað var krabba­mein. Tí at tað vita vit, at fleiri doyggja av. Men tá ið vit fáa svarið, so stendur tað, at deyðs­orsøkin er lungnabruni. Tá hugsaði eg, at lungnabruna eigur ein 60 ára gamal maður, ið annars er væl fyri, ikki at doyggja av í 2006, sigur Solby A. Christiansdóttir. Hon spurdi læknan, um okkurt kundi verið gjørt øðrvísi. Hann svaraði, at um man hevði vitað tað, ið man veit í dag, so hevði man kanska handlað øðrvísi. – Komin útaftur sigi eg við mammu, at vit kæra til sjúk­lingakærunevndina, ella patientsklagenævnet, sum tað at tá. Tað gingu tó nakrar vikur, til eg skrivaði kæruna, sigur Solby A. Christiansdóttir. Sera óð Tað tekur vanliga drúgva tíð í kæru­málum, og næstan tvey ár eftir av Christian Olsen var farin, fingu tey avvarðandi viðhald og staðfest varð, at mistak var hent. Har stóð millum annað, at lækn­arnir, sum høvdu havt við Christian Olsen at gera, høvdu handlað ”under normen for fag­ lig standard”. – Tað var ikki lætt at síggja hetta svart og hvítt. Har stóð millum annað, at tá ið sjúk­ lingurin endiliga fekk anti­ bio­tika­viðgerð, var støðan so álvarslig, at viðgerðin ikki hevði ynskta úrslit. Fyri okkum var tað greitt, at um hann hevði fingið røttu viðgerð beinanvegin, so var hann á lívi í dag. Tað var sera hart at lesa hetta, og vit vóru óð sera leingi, sigur Solby A. Christiansdóttir. Datt niðurímillum í skipanini Táverandi sjúkrahússtjóri, Tummas í Garði, setti seg í sam­ band við tey avvarðandi og kom við eini umbering. – Eg haldi, tað var sera virði­ ligt gjørt av honum, sigur Solby A. Christiansdóttir. Málið endað ikki í rættinum, men semja varð gjørd, og familj­an fekk eitt endurgjald frá trygg­ing­ini um­vegis Lands­ sjúkra­húsið. – Tað, eg standi við eftir í dag, er, at hann datt niðurímillum. Har vórðu tríggir instansir í før­oyska heilsuverkinum, ið vistu av honum og høvdu við hann at gera. Eg veit, at pápi varð treiskur og vildi ikki til lækna. Men tað kann ikki vera rætt, at trý støð vita, at hann er sjúkur og hevur tørv á hjálp, og øll yvirsíggja, at hann ikki fekk antibiotika, segði Solby A. Christiansdóttir í sendingini Credo í Kringvarpi Føroya. Hon vísir á, at mistøk verða gjørd í øllum størvum, og at hon sjálv eisini ger mistøk. Men tað at vera lækni er eitt ábyrgdarfult starv, og hon er takksom, at fólk eisini vilja taka tað starvið á seg. – Eg dugi at síggja, at læknar og onnur eisini gera mistøk. Eg hevði bara vónað, at hesi mistøk ikki raktu babba, sigur Solby A. Christiansdóttir. Doyði vegna mistak í heilsuverkinum Solby A. Christiansdóttir hevur skrivað skaldsøgu, sum tó byggir á veruligar hendingar. Pápi hennara doyði av mistøkum, gjørdum í føroyska heilsuverkinum. Hann fekk ov seint ta viðgerð, ið tørvur var á. Tað gekk skjótt afturá, og eftir stutta sjúkralegu doyði hann Solby A. Christiansdóttir MYND: ÁLVUR HARALDSEN NÝGGJ BÓK: