mánadagur 23. september 2019síða 6

6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 23. september · Nr. 109 TÍÐINDI Standmynd av Elinborg Lützen verður avdúkað Í morgin klokkan 16.30 verður fyrsta standmynd av einari kvinnu í Føroyum avdúkað í Klaksvík Frants Jensen frants@sosialurin.fo Hetta er fyrsta standmynd av navnnevndari kvinnu í Før­oy­ um. Elinborg Lützen er kend fyri síni framúrskarandi list­ar­ ligu verk og sínar eina­stand­ andi myndprýðingar av barna­ bókum  – svart-hvítar tussj- ­tekn­ingar og linoleums­skurðir. Tað er Klaksvíkar komm­ una, sum saman við Norðoya Sparikassa, ið hava tikið stig til standmyndina. Uppskotið eig­ ur Edward Fuglø, listamaður. Hans Pauli Olsen, mynda­ høgg­ari,  hevur gjørt stand­ mynd­ina. Almennir grunnar, vinnu­ lívið  í Klaksvík, og aðrastaðni við, hava eisini stuðlað hesi verk­ætlan væl, upplýsir Dávur Winther, mentanarleiðari í Klaks­víkar kommunu. At fáa standmyndina framda í verki, varð ein verk­ ætl­anarbólkur settur av bý­ ráðn­um. Í honum hava sitið: Signhild V. Johannesen, for­ kvinna í Mentanarnevndini, Gunvá við Keldu, býráðslimur, Jógvan Ravnsfjall, fyrrverandi savnsleiðari, Edward Fuglø, listamaður og stigtakari og Dávur Winther, skrivari. Røður og tónleikur Tiltakið byrjar klokkan 16.30 uppi við standmyndina, sum stendur omanfyri Fakt­ors­hús­ ini. Tað er Brynhild Danielsen, bróðurdóttir Elinborg, sum avdúkar standmyndina. Klaks­ víkar Hornorkestur spælir. Farið verður síðani í Spania­ stovu klokkan 17, har røður, sangur og hugleiðingar vera. Jógvan Skorheim, borg­ar­ stjóri, Signhild V. Johannesen, forkvinna í verkætlanar­bólk­ in­um, Marner Mortensen, stjóri í Norðoya Sparikassa, Kar­in Kjølbro, Andras Sólstein, savns­leiðari, Hans Pauli Olsen, myndahøggari, Nils Ohrt, list­ frøð­ingur og Svanbjørg Manai, leið­ari á Frímerkjadeildini, fara at røða ella hugleiða. Kvinnubólkurin KATA úr Havn fer at syngja. Aftaná verður boðið til ábit. Framsýning opin restina av vikuni Framsýning við verkum eftir Elinborg Lützen hongur uppi í Spaniastovu. Henda framsýning kann síggj­ast fram til fríggjadagin 27. september. Tá er inn­gongd­ in umvegis Leikalund, sum hev­ur opið frá klokkan 13 til 17 hes­ar dagar. Posta við frímerki Í sambandi við at tað hundrað ár liðin, síðani Elinborg Lützen varð borin í heim í Klaksvík, gevur Posta í ár út serligt frí­ merki, har myndevnið er ein andlitsmynd av Elinborg Lütz­ en, sum Hans Pauli Olsen, mynda­høggari, hevur gjørt úr leiri. Posta verður eisini til staðar við nýggju frímerkjunum í morg­in og ber til at ogna sær bjálvar, sum Hans Pauli Olsen sign­erar. Hvør var Elinborg Lützen? Elinborg Lützen varð fødd í Klaksvík 26. juli 1919 og andaðist 22. november 1995. Hon var fyrsti og leingi einasti grafikarin í Føroyum Foreldur hennara vóru Andri­as Christian Lützen, keyp­maður (1875-1941) og Hanne Joline Niclasen (1884- 1957). Systk­ini vóru níggju í tali, og var Elinborg nummar seks í røðini. Elsta systir henn­ara, Marianna Matras, gjørdist eisini mynd­lista­ kvinna. Elinborg var 18 ár, tá ið hon flutti til Keypmannahavnar og fór undir útbúgving á ”Tegne- og Kunst-industri­ skol­en for kvinder”. Hesi árini búði hon saman við Sámali Joensen-Mikines, og giftust tey 2. desember 1944, men hjúnalagið endaði í 1952. Tá ið hon fór til Danmarkar, var ætlanin, at hon bert skuldi vera har til 1940, men seinni veraldarbardagi brast á, og tí var ógjørligt hjá før­oy­ ingum í Danmark at sleppa heimaftur til Føroyar, ið var hersett av bretum. Frá 1947 til 1981 búði hon í Klaksvík í húsunum niðanfyri standmyndina, vanliga kallað Faktorshúsini. Í hesum húsunum er Elin­ borg barnvaksin, og vórðu tey á hennara døgum eisini kallað Lützenshús. Tá ið hon hevur búð í Klaksvík, hevur hon búð her. Elinborg flutti til Havnar í 1981, har hon doyði barnleys í 1995. Sum grafikari arbeiddi hon mest við linoleumsskurðum. Eftir at hon hevði vitjað ”Kunst­håndværkerskolen” í Berg­en, gjørdist hon eisini kend við sínum bóka­prýðis­ myndum. Í 1978 var hon fyrsta kvinna, ið fekk Løgtingsins árligu heiðursgávu. Myndevnini, Elinborg ar­ beiddi eina mest við, vóru ævintýr, okkurt úr kvæð­un­ um og tað gátuføra. Eisini dugdi hon væl at lýsa bygda- og landsløg.  Í 1980 fekk hon Barna­bóka­ heiðursløn Tórshavnar bý­ ráðs. Bøkur, sum Elinborg Lützen hevur prýtt: Barnasangbók. Bókadeild Føroyingafelags, 1943 Der sidder tre møer, danske folkeviser. Frost-Hansen, 1953 Loyndarmálið. Erlings forlag, 1967 Maria Maria Marolla, ein ramsa at ramsa. Estra, 1967 Jonathan Swift: Ferð Gullivers til Pinkulingalands. Hitt føroyska Studentafelagið, 1951 og 1974 Ævintýr bd. 1 – 6. Føroya Lærarafelag 1959-1974 Smásøgur fyri yngri børn. Føroya skúlabókagrunnur, 1964 Marius Johannesen: Eitt sindur um Kalsoynna og nakrar sagnir knýttar at henni. Bókaforlagið Grønalíð, 1976 Francois de Voltaire: Candide ella Besti heimur. Bókagarður, 1977 Jørgen Frantz Jacobsen: Barbara. Den norkse Bokklubben, 1977 Sofía Pedersen: Í skýmingini. Egið forlag, 1948 Í skýmingini - skjaldur og ævintýr. Føroya Lærarafelag, 1988 Twentyfive stories and poems for birthdays. Ibis, 1988 Hans A. Djurhuus: Barnarímur. H. N. Jacobsen Bókahandil, 1964 Hans A. Djurhuus: Føroya Lærarafelag, 1992 Sangir Sangir, ið kunnu setast í sambandi við mynd­prýð­ ing­ar hjá Elinborg Lützen, sum m.a. eru frá barna­ rímunum hjá Hans Andrias Djurhuus: Silvurkannan Ein firvaldur í góðum lag Kongaríkið í Bábylon Ein skortlitt kúgv við garðaliðið Burtur á heiði Lítli beiggi tú mást ikki gráta Við reiðri (Hann rann sær kátur upp um heyg) Karin (Vit kunnu øll at renna dyst)