hósdagur 10. oktober 2019síða 5

FRÍGGJADAGUR 11. OKTOBER 2019 SOSIALURIN 117 5 Wavefoil- skipanin er neyvan ein kollvelting - Nú eigur Wavefoil-skipanin, sum er sett í Teistan, at sleppa at standa sína roynd, og sum frá líður fer ivaleyst at síggjast neyvari, hvørjir fyrimunirnir eru, og hvørjir vansarnir eru, sigur skiparin á Teistanum, Hávard Dahl VILMUND JACOBSEN T að eru ymiskar mein­ing­ ar um, hvussu Wavefoil- skip­anin umborð á Teist­ anum roynist – um hon ger nakran mun, og hvønn mun hon ger. Skipanin hevur nú verið roynd, síðan Teistin kom aft­ur at beding á skipasmiðjuni Mest fyri 14 døgum síðan. Ferðafólk, sum dagliga sigla við skipinum, halda seg ikki merkja nakran serligan mun. Onkur heldur, at okkurt merk­ ist. Onnur, at alt er, sum tað var, og í triðja lagi heldur onkur, at skipið kanska uppførdi seg betur, áðrenn Wavefoil-skipanin varð sett í. Teistin er fyrsta ferðafólkaskip, sum roynir Wavefoil-skipanina hjá fyritøkuni í Tróndheimi í Noregi, sum hevur ment hesa skipan, og tað er í samstarvi millum hesa fyri­tøku og skipasmiðjuna Mest, sum í sínari tíð bygdi Teistan, at hesar royndir nú verða gjørdar. Wavefoil-skipanin er sett í Teist­an beint aftan fyri kúlu­ stevnið. Tveir ”veingir” kunnu koyr­ast út – ein hvørju megin – og veing­irnir kunnu takast inn aftur, tá veðrið er gott, og tørvur ikki er á teimum. Hugskotið er, at skipið skal stoyta minni, tá siglt verður upp ímóti aldu. Merkist lítið Ein av skiparunum umborð á Teist­anum, Hávard Dahl, sum Sosial­urin hevur skift orð við, sigur, at ymiskar meiningar eru um, hvønn mun skipanin ger. - Onkur av manningini heldur, at skipið er stabilari í sjónum, tá siglt verður upp ímóti. Tað kann væl vera, at so er, tó at tað ikki merk­ist serliga týðiliga. Hinvegin haldi eg ikki, at talan er um nakað ”vau…” sum merkist týðiliga, sigur skiparin. Hávard Dahl heldur, at enn er nakað tíðiga at gera nakra endaliga niðurstøðu um virknaðin. Hann vísir á, at teir hava veing­ ir­nar úti alla tíðina. - Men, vit skulu ansa eftir at taka teir inn, um útlit eru til, at veing­irnir kunnu koma upp úr sjón­um. Eitt kamera er sett upp, soleiðis at vit kunnu síggja niður á veingirnar, tá teir eru úti. Um kvøldið, tá vit leggja skipið, taka vit teir innaftur. Spurdur, um tað kann hugsast, at skipanin fer at spara olju undir sigling, sigur Hávard Dahl, at tað dugir hann ikki at meta um. - Slíkir veingir, sum eru úti, skapa eisini eina ávísa mótstøðu, men tað kann jú vera, at olju­nýtsl­ an verður nakað minni, um veingir gera, at skipið stoytir minni og so­ leiðis skal trýsta minni sjógv frá sær. Tað dugi eg ikki at meta um, men tað fer so tíðin at vísa. Skiparin sigur, at í norsku fyr­ itøkuni, sum hevur ment skip­ anina, kunnu tey um netið eis­ini fylgja við, hvussu skipanin um­ borð á Teistanum roynist. Eisini vansar Wavefoil-skipanin vigar so mikið, at Teistin stendur nakað meira á gronina, enn hann gjørdi áður. - Hetta ger, at skipið er vorðið meira slingrut aftan og við tað, at skrúv­urnar eru ovari í sjónum, haldi eg, at skipið eisini ristist nakað meira. Uppdriftin í gronini er eisini nakað minni við tað, at hol er til veingirnar har frammi í skip­inum. Hávard Dahl heldur, at nú eig­ ur Wavefoil-skipanin, sum er sett í Teistan, at sleppa at standa sína roynd, og sum frá líður fer iva­leyst at síggjast neyvari, hvørjir fyri­ mun­irnir eru, og hvørjir vansarnir eru. - Onkur skipari, sum hevur siglt longri við Teistanum, enn eg havi, heldur, at Wavefoil-skipanin ger mun, leggur Hávard Dahl aftrat. Wavefoil ger siglingina behagiligari Tað er fyritøkan Wavefoil í Tróndheimi í Noregi, sum hevur ment skipanina við undirvatnsveingjum har frammi í skipinum VILMUND JACOBSEN E ndamálið við veingj­un­ um er at gera siglingina be­hagiligari, eins og olju­nýtslan skal minka mun­andi. Hugskotið hevur leingi verið kent, men trupulleikin hev­ ur verið, hvussu skipanin skal fremj­ast í verki. Wavefoil hevur nú ment skip­ anina frá hugskoti til framleiðslu, og fyritøkan hevur fingið nakrar miljónir krónur í stuðli frá eitt nú NTNU Discovery, Gransk­ing­ar­ ráðn­um í Noregi og Innova­sjon Norge. Skip í aldu brúkar nógv meira olju enn í góðum veðri. Tað skulu ikki stórar aldur til, áðrenn olju­ nýtsl­an veksur. Haraftrat er tað fyri mong rættiliga óbehagiligt at vera umborð á skipi, sum rullar illa og øll, sum fáa sjóverk, vita, hvussu tað kennist. - Umborð á einum ferða­fólka­ skipi hevur sjóverkur við sær, at færri pengar verða brúktir í mat­ stovum, barrum og handlum, og siglingin kann fáa ringa umtalu, siga tey, sum standa aftan fyri Wavefoil-skipanina. Á nútímans ferðafólkaskipum er vanligt við sonevndum stabil­ is­er­ingveingjum, sum gera stór­ an mun, tá skipið annars rullar úr einari síðu í aðra. Í prinsippinum kunnu slíkir ”veingir” eisini staðsetast í bógv­ in á skipinum, soleiðis at skipið ”tramp­ar” minni, tá siglt verður upp ímóti aldu. Trupulleikin hevur bara verið, hvussu hetta skal loysast, og tað er júst hetta, sum fyritøkan Wave­foil hevur arbeitt við at menna og sum nú verður roynd um­borð á Teistanum. Hinvegin er tað eisini reinur log­ikkur, at tá skipið ”trampar” minni, verður talan eisini um orku­sparing. Avbjóðingin hjá Wavefoil hev­ ur verið at ment eina skipan, sum kann standa í tí lutfalsliga lítla plássinum, sum er har frammi í skipinum. Metingar siga, at tá longdin á skipinum er 200 og meira, gera veingirnir ongan mun longur, tí tá eru rørslurnar hjá einum skipi, sum siglir ímóti, so smáar kortini. Wavefoil-skipanin vigar so mikið, at Teistin stendur nakað meira á gronina, enn hann gjørdi áður