hósdagur 10. oktober 2019síða 18

FRÍGGJADAGUR 11. OKTOBER 2019 SOSIALURIN 117 18 Kanska mest ókenda søgan, sum Jógvan Arge, útvarpsmaður, varpar ljós á í seinastu bók síni, er søgan um føroysku farma­ skipini, sum vóruí sigling í Eystur­pakistan í 1971. Skipini sigldu við neyðhjálp, men endaðu mitt í krígnum, tá ið Bangladesh sleit seg leyst frá Vesturpakistan. Bangladesh hevði verið í ríkisfelagsskapi við heitinum Pakistan sanan við Vesturpakistan. Tey føroysku skipini, sum sigldu við neyðsynjarvørum vóru Christian Holm hjá William Holm Jacobsen í Havn og Cathrina hjá Hans Hansen í Mið­vági. Skipini vóru ikki serliga stór – 300 bruttotons. Christian Holm var bygdur á Skála í 1966 og Cathrina í Frederikshavn sama ár. Fróði Durhuus úr Vestmanna, var skikpari á Christian Holm, meðan Herbjørn Gásadal úr Sør­ vági førdi Cathrinu. Formliga sigldu skipini eftir ein­um sáttmála við vestur­paki­ stansku stjórnina, men sátt­ málar­nir vóru undir ST. Fleiri donsk skip sigldu undir somu treyt­um og fleiri av teimum høvdu føroyskar skiparar. Orsøkin til at føroysku skipini gjørdu hesar sáttmálarnar var, at tað loysti seg munandi betur enn sigla í Evropa, har nógv skip vóru um boðið um tann farm, sum var at flyta. Mern túrarnir á krígs­leið­ unum vóru ikki tespiligir og mann­ingarnar hava fortalt ræðu­søgur frá tí tær upplivdu á hesum ferðum. Onkrar frásøgnir eru at lesa í nýggjastu bókini hjá Jógvani Arge. Í Mu:nchen Í seinastu bók síni fortelir Jógvan Arge eisini um fleiri uppgávur hann gjørdi fyri Útvarp Føroya í sjedyti-árunumn. Ein tann mest dramatiska var helst, tá ið útvarpið av­ gjørdi at fara at siga frá olymp­ isku leikunum, sum í 1972 vóru í M:unchen í táverandi Vestur­ týsk­landi. Hetta vóru spennandi leikir, sæddir við norðurlendskum eygum. Finnin Lasse Virén gjørdi um seg sum topprennari, Niels Fredberg úr Danmark vann gull á súkklu og danska olymp­iska fótbóltslandsliðiið kláraði seg væl við Allan Simonsen í hópi­ num. Tað var tó ein onnur hending, sum skrivaði hesar olympisku leikir­nar inn í heimssøguna. Tað var har, at terroristar tóku ís­ra­ elsku ítróttarfólkini til gíðslar Gíðslastøðan endaði í sorgar­ leiki. Øllk tey ísraelsku ítróttar­ fólkini lótu lív umframt fimm terroriistar og ein vesturtýskur løgreglumaður. Hóast ræðuliga sorgarleikin , sum tá var sæddur um allan heim í sjónvarpi, so var avgjørt at halda fram við teimum 20.summarleikunum. Hetta fyri at gera greitt, at olympiski heim­urin ikki lat seg hótta av terror­ismu. Leikirnir hildu so fram – allar kapp­ingar vóru bert forskotnar í ein dag ella tveir. Hetta var fyrstu ferð at ein før­oyskur miðil var so tætt hjá einari alheims dramatiskari hending og kundi senda beinleiðis heim til føroysku radiolurtini. Fiskimarkið Eitt av stóru politisku málunum í sjeyti-árunum var spurningurin um fiskimarkið. Í hesum árunum tók eitt rák seg upp um, at einstøku londini eisi­ni høvdu rætt til sjóleiðirnar kring landið. Føroyingar settu fiskimarkið út á 12 fjóðringar í 1964en stutt eftir tað kom krøv um í Før­oy­ um, umframt aðrastaðni í heimi­ num, at seta fiskimarkið longur út. Serliga strongdi Tjóð­veldis­ flokk­urin á fyri at fáa hetta gjørt og ikki minst formaður flok­sins, Erlendur Paturson. Fleiri uppskot vóru løgd fram í tinginum, men tað gekk illa at fáa undirtøku fyri at flyta mark­ ið longur út. Fleiri av hinir flokkunum hildu, at flutti Føroyar fiski­ mark­ið longur út, so fór hetta Fimta bókin, sum journalisturin og útvarpsmaðurin Jógvan Arge hevur skrivað, hyggur at stórhendingunum, sum fóru fram í sjeyti-árunum JOURNALISTISKA EYGA NÚ VENT MÓTI SPENNANDI SJEYTI-ÁRUUM