hósdagur 24. oktober 2019síða 13

FRÍGGJADAGUR 25. OKTOBER 2019 SOSIALURIN 123 13 Svar: Føroyingar uttanlands fáa rætt til heilsutrygdarveitingar í Føroyum Kunngerð gevur persónum, sum fyribils uppihalda sær í Før­ oyum, rætt til veitingar frá Heilsu­ trygd. Heilsumálaráðið hevur fingið fleiri fyrispurningar frá borg­ar­ um um rættin til veitingar frá Heilsu­trygd frá eitt nú lesandi utt­ an­lands, ið koma heim til Før­oya í feriu. Spurningarnir hava mest snúð seg um, hvat hesi hava rætt til innanfyri læknaviðgerð, tann­ lækna­viðgerð o.a., meðan tey eru heima í feriu. Tá sjúkrakassarnir vóru virknir var siðvenja, at lesandi og fólk ið gjørdu almannagagnligt arbeiði uttan­lands, fingu veitingar frá sjúkra­kassanum, meðan tey fyri­ bils uppihildu sær í Føroyum. Nýggj kunngerð hevur við sær, at persónar, sum vegna brádliga sjúku, skaða ella versnaða verandi sjúku, fáa rætt til læknahjálp og tær veitingar, sum lækni metir er til gagns fyri tann sjúka, meðan hann er staddur í Føroyum. Har­ um­framt fevnir kunngerðin um veit­ing í sambandi við árligt eftir­lit hjá tannlækna, tá hesi eru heima í feriu í Føroyum. Kunngerðin verður galdandi fyri persónar, sum eru búsitandi í Danmark og Grønlandi og sum fyri­bils uppihalda sær í Føroyum. Sum nú er, mugu hesi gjalda fyri viðgerð, tá tey eru heima í Før­oy­ um í feriu og líknandi. Eisini fevn­ ir kunngerðin um føroyingar, sum hava búð í Føroyum í minst 5 ár, áðrenn tey fluttu til annað land at lesa. Harafturat NGO- starvs­fólk og onnur, ið gera annað al­manna­ gagn­ligt arbeiði uttan­lands. Vanligar tryggingar kunnu ann­ars teknast: • við einstøku universitetini uttanlands, • hjá lokalu tryggingarfeløgunum ella • hjá altjóða tryggingarfeløgum, sum til dømis: AON - Student Insurance: www. aonstudentinsurance.com Kelda: Heilsumálaráðið Spyr og fá svar um útbúgvingar. Allar. Allastaðni. Tað er tú, sum tekur endaliga avgerð um tína útbúgving, men nú kanst tú fáa svar upp á spurningar um lestur her í Sosialinum. Holger Arnbjerg,sum starvast á Studna, men sum fyri tað mesta er í nýggju Vegleiðingarstovuni á Hoydalsvegi 1 (vegleiding@uvs.fo), vegleiðir teg um tínar møguleikar innan útbúgving og um tey fíggjarligu viðurskiftini. Holger arbeiðir dagliga við at vegleiða fólki, sum ætla sær undir útbúgving í Føroyum ella uttanlands, antin tað er styttri ella longri útbúgving, verklig ella ástøðilig. Tú kanst senda spurningar um útbúgvingar til post@sosialurin.fo, og so svarar Holger tær her í Sosialinum. Hvussu er við (heilsu)tryggingum, tá mann lesur uttanlands? Í Danmark: Føroyingar hava rætt til sjúkra­hjálp í Danmark sam­ bært  kunngerð nr. 565 frá 29. apríl 2015. Í hinum Norðurlondunum: Í hinum Norðurlondunum hava føroyingar rætt til sjúkrahjálp v.m. sambært “Nordisk Kon­ven­ tion om social sikring”. Í Stóra Bretlandi: Í Stóra Bretlandi hava borgarar í Føroyum rætt til bráðfeingis sjúkrahjálp á sama støði, sum borgarar í Stóra Bretlandi. Hesi rættindi eru staðfest í grein 14 í  “The Convention made in Lond­ on of 27. august 1959 be­tween The Kingdom of Den­mark and The United King­dom.” www.heilsutrygd.fo Hvussu eru føroyingar dekkaðir uttan fyri Føroyar? 2008/2009 2009/2010 2010/2011 2011/2012 2012/2013 2013/2014 2014/2015 2015/2016 2016/2017 2017/2018 2018/2019 Føroyar 611 645 772 785 851 840 878 942 996 910 975 Danmark 864 915 1.003 1.275 1.333 1.433 1.340 1.300 1.213 995 845 Aðrastaðni 183 195 214 256 241 234 204 173 155 132 146 í alt 1.658 1.755 1.989 2.316 2.425 2.507 2.422 2.415 2.364 2.037 1.966 Tølini fyri lesandi í Føroyum eru gjørd við støði í mánaðarliga lestarstudninginum - øll á hægri útbúgvingum, ið hava fingið studningin í skúlaárinum, eru tald við. Tølini fyri lesandi uttanlands eru gjørd við støði í ferðastudninginum - øll á hægri útbúgvingum, ið hava fingið studningin í skúlaárinum, eru tald við. Í skúlaárinum 2017/2018 og frameftir, er flokkingin av heilsuhjálparum og heilsurøktarum ikki flokkað sum hægri lestur. Kelda: Studni september 2019 0 500 1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 Føroyar Danmark Aðrastaðni í alt • Góðir arbeiðsmøguleikar hava verið í samfelagnum seinnu árini • Fleiri ung bíða við at fara undir lestur. • Smærri árgangir, tí talið av føddum børnum í FO frá 1990 – 1999 lækkaði frá 947 til 625, og tí eru færri ung, sum eru í 20’unum í dag. • Siðbundin útbúgvingarval eru ikki einasta karrieruleið - t.d. fyri íverksetarar. • Samstundis er ferðastuðulin lækkaður, og hetta hevur kanska ført við sær, at færri hava søkt um ferðastuðul – og júst ferðastuðulsútgjøldini eru grundarlag undir uppgerðini yvir, hvussu nógv føroysk lesandi eru í útlondum. Føroyingar á hægri útbúgvingum býtt á landafrøðilig øki og skúlaár Grundir til, at færri føroysk lesandi eru í 2019 Nær er næstu IELTS málroynd? Svar: IELTS er ein roynd í enskum máli fyri tey, sum ynskja at flyta millum lond at lesa á hægri læru­ stovnum IELTS-roynd verður fyri­ skipað einaferð árliga í Føroyum. Næstu ferð royndin er í Føroyum er 9. mai 2020 Tú teknar teg til royndina við at fara inn á (í 2020): https://ielts. britishcouncil.org/edu. Far til breddan til vinstru "Find Test Date" og útfyll upp­ lýs­ingarnar har, og fylg so vegleiðingini á síðuni. Prísurin er 2.425 kr. (2019) Melda teg til í góðari tíð, í sein­ asta lagi 8 dagar áðrenn roynd­ ina. Úrslitini koma 2-3 vikur eftir roynd­ina. Fylg leiðbeiningini, og tá tú hev­ur teknað teg, fært tú ein teldu­post, ið sigur, hvat tú síðani skalt gera. Tú kanst lesa meiri um roynd­ina her: https://takeielts. britishcouncil.org/