hósdagur 24. oktober 2019síða 36

12 Góð hugskot á orkuøkinum - Vit hava góð fólk á eitt nú Jarðfeingi og Umhvørvisstovuni at taka ymisku tættirnar upp við, og vit hava eina góða umsiting her í ráðnum. Samskift verður eisini við orkufeløgini, SEV, Magn og Effo um, hvussu vit best kunnu gera, og hvussu vit best kunnu gera Føroyar grønari, sigur Helgi Abrahamsen, landsstýrismaður í umhvørvismálum H elgi Abrahamsen umsitir vinnu- og umhvørvismál í landsstýrinum, og tá vit hitta hann í samband við okkara serblað um Orkuskifti, situr hann við brotum úr einum tilmæli um veðurlagspolitikk Føroya 2020- 2030, sum ein arbeiðsbólkur hevur latið úr hondum. Hetta er tilmæli, sum latið varð Sirið Stenberg, táver­ andi landsstýriskvinnu, í juli mánaði í ár, og nýggi lands­ stýris­maðurin í umhvørvismálum heldur, at her eru fleiri góð ting, sum landsstýrið eigur at hyggja eftir og arbeiða við. - Eg havi hugt gjøgnum álitið, og eg haldi avgjørt, at vit kunnu brúka ymiskt úr hesum í okkara arbeiði tey næstu árini. Hann vísir á, at í álitinum eru sjey átaksøki, sum tey verða rópt, og hesi eru: • Seta fastar karmar um veðurlagspolitikkin • Minka um oljunýtsluna til upphiting • Minka um oljunýtsluna til ferðslu • Øll el-framleiðsla verður úr varandi orkukeldum • Minka oljunýtsluna til vinnu á landi • Minka oljunýtslu og útlát av ídnaðargassi • Upplýsing, gransking og menning. Ymisk kunning Helgi Abrahamsen vísir á, at í álitinum eru ymiskir áhuga­ verdir upplýsingar, og her verður eitt nú víst á, at umleið 18.000 sethús og bygningar eru í Føroyum, harav allar flestu vera upphitaðir við oljufýrum. Umleið 50.000 tons av olju verða árliga brúkt til at hita sethús og bygningar. Í álitinum verður víst á, at um í minsta lagi helvtin av upphiting av sethúsum og bygningum skal byggja á varandi orkukeldur í 2030, skulu 600-700 sethús og bygningar um árið skifta orkuskipan. - Í tilmælinum verður hildið upp á, at tað framhaldandi skal vera krav, at allir almennir bygningar skulu hava tað, tey rópa reinorkuskipan – og í verandi almennum bygn­ ing­um skulu slíkar hitaskipanir setast upp skjótast gjør­ ligt. Harumframt skal tað vera krav, at nýggj ser­hús og bygningar skulu hava reinorkuskipan, heldur arbeiðs­ bólk­urin. Helgi Abrahamsen sigur, at í álitinum stendur eisini, at um ikki munagóð fíggingartilboð koma skjótt, sum fólk taka til sín, eiga myndugleikarnir at taka stig til beinleiðis ella óbeinleiðis at bøta um hetta. - Í tilmælinum verður sagt, at meirvirðisgjaldið fyri til­ far og arbeiðsløn eigur at verða endurrindað til tess at fáa fólk at bjálva síni hús. Landsstýrismaðurin hevur áður víst á, at tá íløgur skulu ger­ast í nýggja hitaskipan, er tað av stórum týdningi at finna røttu loysnina. - Hetta kann gerast við at fáa óhefta og ókeypis veg­ leið­ing. Men, fyri at fáa røttu vegleiðingina, mugu eisini røttu førleikarnir til, og hesir kunnu sambært tilmælinum finn­ast innan tað almenna, eitt nú hjá Landsverki og/ ella á Um­hvørvisstovuni. Eisini verður víst á møguleikarnar at brúka privatar ráðgevingarfyritøkur, har tað almenna rindar ein part av kostnaðinum, sum skotið verður upp í álit­inum. Bilaferðsla og útlát Í álitinum verður kunnað um, at bilaferðslan stendur fyri umleið 10 prosentum av samlaða útlátinum í Føroyum, og í 2017 brúktu Føroyar umleið 33.000 tons av brenni­ evni til bilar, lastbilar og bussar. - Bara 0,4 prosent av samlaðu akførunum í Føroyum eru el-bilar. Í juni 2019 vóru umleið 160 el-akfør skrásett í Føroyum, tó at her eru tilsamans 18.612 bensinbilar og 14.843 dieselbilar skrásettir. Men, í álitinum verður eisini víst á, at bilframleiðarar nú av álvara eru við at menna útboðið av el-og vetnis­bil­ um, og við lutfalsliga stuttu frástøðuni millum býir og bygd­ir í Føroyum heldur arbeiðsbólkurin, at ein stórur part­ur av lættaru ferðsluni á landi kann leggjast um til el-bil­ar næstu árini. Helgi Abrahamsen sigur, at arbeiðsbólkurin vísir á, at veður­lagið í Føroyum er vælegnað til el-bilar, tí battaríini í hes­um bilum virka best í hitalagi, har tað hvørki er ov kalt ella ov heitt. Í tilmælunum eru sjálvsagt nógv viðurskifti, sum krevja politiska viðgerð, og eitt nú skjýtir arbeiðsbólkurin upp at seta forboð fyri sølu av nýggjum bensin-, diesel-og hybrid­ bil­um í 2030, og fyri at geva fólki góða tillagingartíð mæl­ ir arbeiðsbólkurin til, at myndugleikarnir longu nú eiga at boða frá, at hesi forboð koma í gildi í 2030. El úr varandi orku Helgi Abrahamsen vísir á, at eitt annað tilmæli hjá arbeiðs­ bólk­inum er, at øll el-orka skal verða framleidd úr varandi orku­keldum í 2030. Sum er, verður ein lítil helmingur av el-orkuni framleidd úr olju, og el-og hitaframleiðslan stóð fyri 12 prosentum av samlaða útlátinum í 2017. - Arbeiðsbólkurin vísir á, at næstu tvey árini verður varandi máttur av vindorku eftir ætlan øktur við 42 - Í samgonguskjalinum eru mál, sum kunnu koma at fáa stóran týdning í arbeiðnum fram ímóti at gerast grønari, og eitt er at skilja netið frá SEV, soleiðis at skott verður ímillum SEV og netið, sigur Helgi Abrahamsen, landsstýrismaður TEKSTUR VILMUND JACOBSEN MYNDIR JENS KRISTIAN VANG