týsdagur 29. oktober 2019síða 11

11 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 30. oktober 2019 · Nr. 125 TÍÐINDI Áki Bertholdsen – Hetta sær ikki so gott út hjá okkum. Tað ásannar Eyðbjørn Thomsen, borgarstjóri í Sumba. Sum tað sæst í aðrari grein her á síðunum, verður tað ein ovurhonds stór avbjóðing hjá komm­ un­um í Suðuroy at fíggja eldraøkið næsta ár tí at endurgjaldið úr lands­ kassanum røkkur verri enn so til fyri at halda fíggjar­ætlanina fyri eldra­økið. Og tað merkir, at ant­ in mugu sparingar setast í verk, ella mugu kom­ munurnar rinda stórar upp­hæddir úr sínum egna kassa - og tað fær so aftur avleiðingar fyri annað virksemið. Tann kommunan, sum verður nógv harðast rakt av hesum, er Sumbiar kom­mu­na. Eftir fíggjarætlanini fyri eldraøkið, skal Sumb­i­ar kommuna rinda 5.474.106 krónur til eldra­ økið í Suðuroy næsta ár. Men kommunan fær bara 4.654.000 krón­ur í endur­gjaldi úr lands­ kassa­num. Sostatt fara heilar 820.106 krónur at mangla í, og tað er ein stórur biti hjá eini kom­ munu, sum Sumbiar Kom­munu. – Hann sigur, at skal kommunan rinda hesa upp­hæddina úr sínum egna kassa, fær tað av­ lei­ð­ingar fyri annað virk­ semi, tí so mugu spar­ ingar setast í verk. – Men rindar kom­mun­ an ikki, fara hinar kom­ mun­ur­nar nokk heldur ikki at rinda sín part, og tað fer at fáa álvarsligar avleiðingar fyri eldraøkið, tí so mugu sparingar fyri yvir fýra milliónir setast í verk, leggur hann afturat. Hann sigur, at bygda­ ráðið í Sumba hevur ikki tikið endaliga støðu til málið, tí í næsta mánað koma neyvari metingar um inntøkurnar um inn­ tøkur­nar av skatti næsta ár, so tá ið tey hava fing­ið eina betri mynd av støðu­ ni, verður endalig avgerð tikin. Men enn veit hann ikki, hvar niðurstøðan verður, men øll viðurskifti eru til umrøðu, bæði gjaldið til eldraøkið, skatta­pro­ sentið, barna­frá­drátt­urin, og allar aðrar út­reiðslur hjá kom­mun­uni. Hann sigur støðan er als ikki nøktandi, tí endurgjaldið, kom­mun­ ur­nar fáa, er so ymiskt, og hann heldur, at hetta er ein spurningur, politiski myndug­leikin má taka upp. Jónsvein Hovgaard, borgar­stjóri í Hovi, er samd­ur í, at verandi støða kann ikki halda fram, tí endurgjaldið, kom­mun­ ur­nar fáa, er so ymiskt. Áki Bertholdsen Tað er greitt, at tað verð­ur ein kampur hjá kommununum í Suður­ oy at rinda allar út­ reiðslurnar til eldra­økið í oynni næsta ár. Veruleikin er tann, at antin mugu umfatandi spar­ingar setast í verk á eldraøkinum í Suðuroy, ella mugu kom­mun­ur­nar djúpt niður í kommunu­ kassan eftir pengum - og tað fer at raka summar kommunur nógv harðari enn aðrar Tað vísir seg nevni­ liga, at gjaldið sum kom­ mun­urnar fáa úr lands­ kassanum til at fíggja eldra­økið við, strekkja verri enn so til. Vit hava fingið innlit í fíggjarætlanini fyri eldra­ økið í Suðuroy næsta ár, og hon vísir, at næsta ár fer tað at kosta 60.150.000 krón­ur at reka eldraøkið í Suður­oy. Men samstundis vísa metingarnar, at tilsamans fara kommunurnar í Suður­oy ikki at fáa meiri enn 55.988.000 krónur úr lands­kassanum til eldra­ økið. Tað merkir, at tað mangla 4.162.000 krónur í fyri at kunna halda fíggjar­ætlanina. Og teir pengarnar mugu kom­ mun­urnar so rinda úr sínum egna kassa - ella mugu umfatandi spar­ ingar setast í verk. Summi verða harðari rakt Men skulu kommunurnar rinda tær góðu fýra millión­ir­nar, sum mangla í, er tað greitt, at tað ser­ liga verða summ­ar av teim­um smáu kom­mun­ ur­nar, sum verða hart raktar. Kommunurnar fáa part­vís endurgjald úr landskassanum til eldra­ økið eftir, hvussu nógv­ ir sjófólk búgva í kom­ mun­uni, sum sigla undir altjóða, føroysku skipa­ skránni, FAS og undir altjóða, donsku skipa­ skránni, DIS. Hetta eru sjófólk, sum sigla við farmaskipum og ferðafólkaskipum og tað eru ikki allar kom­mun­ ur­nar, sum hava so nógv av hesum sjófólkunum í kommununi. Eftir fíggjarætlanini fyri eldraøkið næsta ár, skal Hvalbiar kommuna rinda 8.602.167 krónur fyri eldraøkoð næsta ár, men kommunan fer bara 8.018.000 í endurgjaldi úr landskassanum. Sostatt má kommunan rinda heilar 584.167 krón­ ur úr sínum egna kassa fyri at halda fíggjar­ ætlanina. Men bygdaráðið í Hvalba hevur samtykt, at tey rinda ikki meiri til eldraøkið enn tað, tey fáa í endur­gjaldi úr lands­ kass­anum. Eftir ætlanini skal Hovs Kommuna rinda 1.433.694 krónur til eldr­ a­økið næsta ár, men kommunan fær bara 1.133.000 krónur í endur­ gjaldi úr lands­kassanum, ella 300.694 krónur minni. Men eisini bygdaráðið í Hovi hevur samtykt, at tey rinda ikki meiri til eldra­økið í oynni enn tað, tey fáa í endurgjaldi úr landskassanum. Eftir fíggjarætlanini skal Fámjins Kommuna rinda 1.889.870 krónur til eldraøkið í Suðuroy næsta ár, og tað eru 411.870 krónur meiri enn tey fáa í gjaldi úr lands­ kassanum. Porkenningar skulu rinda 4.170.748 krónur til eldraøkið næsta ár, og tað eru 484.748 krónur meiri enn gjaldið úr lands­ kassanum er. Sumbingar skulu rinda 5.474.106 krónur til eldraøkið í Suðuroy næsta ár, og tað eru heilar 820.106 krónur minni enn afturberingin úr lands­ kassanum er. Vágbingar gjalda fegnir Tað stendur lutfalsliga frægari til hjá teim­um báðu stóru kom­mun­un­ um. Eftir fíggjarætlanini skal Tvøroyrar Kommuna rinda 20.984.074 krónur til eldraøkið næsta ár og tað eru 756.074 krónur meiri enn endurgjaldið úr landskassanum er. Vágs kommuna skal rinda 17.595.341 krónur til eldraøkið næsta ár, og tað eru 804.341 krónur meiri enn gjaldið úr landskassanum er. Og á býráðsfundi í gjárkvøldið samtykti Vágs býráð at taka undir við fíggjarætlanini fyri eldra­økið, hóast tað merkir, at kommunan skal rinda yvir 800.000 meiri enn gjaldið úr lands­kassanum verður. – Vágs býráð vil fegin gjalda tær 800.000 krónur­nar meiri enn tað, kom­mun­an væntandi fær frá Landinum til eldraøki næsta ár, er bý­ ráðs­limir samdir um. Tey siga, at eftir teirra tykki er tað ein náttúrlig uppgáva at røkja hesa uppgávur á nøktandi hátt, eins og aðrar upp­ gáv­ur sum lagdar eri til komm­ununa at umsita. – Vágs kommuna vil veita teimum eldru borgar­ unum eina góða tænastu eins og øllum øðrum borgar­um, sigur Vágs Býráð. Allar kommunurnar í Suðuroy hava ikki tikið støðu til málið enn. Tær hava nú ein mán­að til at fáa greiði á viðurskiftunum, tí tann 1. desember skulu fíggjar­ætlanirnar hjá kom­mununum vera sam­ tyktar. Mangla fýra milliónir til tey eldru í Suðuroy ELDRAØKIÐ Í SUÐUROY Antin mugu umfatandi sparingar setast í verk, ella mugu kommunurnar sjálvar rinda nógv meiri – og tað eru serliga tær smærru kommunurnar, sum verða hart raktar Tað sær ikki gott út hjá okkum ELDRAØKIÐ Í SUÐUROY Vandi er fyri, at sparingar mugu setast í verk, sigur borgarstjórin í Sumba