hósdagur 31. oktober 2019síða 13

FRÍGGJADAGUR 1. NOVEMBER 2019 SOSIALURIN 126 13 VILMUND JACOBSEN H øvuðsmotorurin á Vestur­búgvanum skal høvuðsklassast, og tað merkir, at allur motorurin skal skúvast sundur og setast saman aftur. Men, hetta er ikki tað einasta, sum skal gerast við skipið. Dánjal í Skálum, reiðari, sigur, at køliskipanin umborð skal eisini skiftast. Eysturbúgvin hevur skift skipanina fyri fáum árum síðan. Eysturbúgvin liggur eisini við bedingsbryggjuna í Havn, har ymiskt viðlíkahald verður gjørt, nú Vesturbúgvin kortini liggur og helst kemur at verða úr ­vinnu tað mesta av tveimum mánaðum. Skiftu motor Eysturbúgvin og Vesturbúgvin eru systirskip, og tað eru eini 15 ár síðan, at Vesturbúgvin skifti motor. Fyri nøkrum árum síðan brotnaði eisini motorurin á Eystur­búgvanum, og hann er soleiðis lutfalsliga nýggjur. Tað eru eisini bert fá ár síðan, at køliskipanin umborð á Eystur­búgvanum varð skift. Dánjal í Skálum, sum sjálvur gavst at sigla fyri eini 4-5 árum síðan, sigur, at eigararnir stóðu eitt sindur spyrjandi, tá mot­ orurin á Vesturbúgvanum mátti skiftast – og nøkur ár seinni eisini motorurin á Eystur­ búgvanum. - Eg haldi, vit høvdu vænta, at mot­or­arnir fóru at koyra nøkur ár longri, viðgongur reiðarin í Vest­manna. Seks tangar Í mun til flestu aðrar ís­fiska­ trolarar, vórðu bæði Eystur­ búgvin og Vesturbúgvin upp­ runa­liga bygdir við tangum og einari minni ísfiskalast til kør. Tang­arnir taka eini 115-120 tons av fiski, og vanliga ísfiskalastin tekur eini 40 tons í kørum, tá hon er á tremur. - Tað eru tvær køliskipanir til teir seks tangarnar, og nú skipið ligg­ur, verða báðar skipaninar skift­ar, sigur reiðarin. Dánjal í Skálum vísir á, at tá teir lótu Vesturbúgvan byggja fyrst í nítiárunum, gjørdu teir av at fáa sær tangar og eina minni ísfiskalast. - Aftrat vanligu upsaveiðini, hugs­aðu vit í fyrsta lagi um sild, men eisini um makrel, sum tó ikki fekst í somu nøgdum tá sum í dag. Seinni eru tang­ar­nir so komnir til góðar við upp­ sjóvarfiski, og her er tað serliga makrelurin, sum hevur havt sín týdn­ing. Vit kundu tó hugsað okkum at sloppið at fiskað enn størri nøgdir av makreli, tá tilfeingið gjørdist munandi størri, enn tað var, og nú skipini eru so vælegnaði til tað, sigur hann. Teir seks tangarnir, sum systir­skipini, Eysturbúgvin og Vestur­búgvin hava, vóru upp­ runaliga í skipunum, men fyri eini 5-6 árum síðan vórðu tveir av tangunum – ein í hvørjum borði – gjørdir tvífalt so stórir. Seks samdøgur Í fleiri ár hava Eysturbúgvin, sum sandoyingar eiga og Vestur­ búgvin, sum altíð hevur verið heima­hoyrandi í Vestmanna, fiskað gulllaks saman. - Vit fiska vanliga gulllaks frá fyrru hálvu av apríl og til nakað út á neystið. Tá vit eru á hesari veiði, fylla vit altíð kørini fyrst, og tá kørini eru full, fylla vit í tangarnar. Á gulllaksaveiði hava vit altíð fekst vatn - og ikki sjógv - í tangunum, tí hildið verður, at sjógvurn setir ein ov saltan smakk í farsið, sum verður virkað úr gulllaksinum. Sjóg­v­ urin krystaliserar eisini fiskin og ger, at bindievnið í farsinum ikki verður so gott sum annars. Dánjal í Skálum sigur, at tang­arnir rigga væl til tað, sum annars hevði verið ísfiskur í kørum, men frá tí, at teir byrja at koyra fisk í tangarnar, skal túr­urin ikki gerast longri enn seks samdøgur. - Tá vit køla fiskin í tangunum við sjógvi, hava vit eina líðandi út­skifting av sjógvi, og tað hevur nógv at siga fyri fiskin, sum verður landaður. Tað kann ikki samanberast at hava kør við sjógvi og ísi – og so at hava ta køliskipan, sum vit hava í tang­unum. Tað hevur avgjørt sín týdning, at útskifting er í tang­unum. Men, tað riggar eisini at køla fisk í kørum við ísvatni, leggur hann aftrat. Fyrimunir og vansar Reiðarin í Vestmanna sigur, at tað er við køling í tangum sum við so nógvum øðrum, og her kunnu vit saktans snakka um fyri­munir og vansar. - Tá vit fiska upsa, sum vit vanliga gera um veturin, vita vit, at tá vit hava koyrt fyrstu upsar­ nar í tangarnar, vita vit eisini neyvt landingardagin, sum í mesta lagi verður seks dagar sein­ni, sigur Dánjal í Skálum. Hann leggur aftrat, at tað sjálvsagt hevði verið ein minni íløga, um Eysturbúgvin og Vestur­búgv­in bara høvdu kør og van­liga last, men tað er so eingin ivi um, at tá ræður um makrel og sild eru kølitangarnir ein stórur fyri­munur fyri ikki at siga ein av­ger­andi treyt. VILMUND JACOBSEN Ein stórur partur av virk­ seminum hjá par­trolar­unum, Eystur­búgva­num og Vestur­ búgva­num, er gulllaksaveiðan, har vertíð er frá fyrru hálvu av apríl til nakað út á heystið. - Jú, eg haldi, vit kunnu siga, at árið í ár samanlagt hevur verið á einari leið. Men, vit noyðast at ásanna, at teir stóru og skjótu túrarnir, sum plagdu at vera á gull­laksi, eru ikki líka nógvir, sum teir vóru, tá tað gekk best. Tað sigur Dánjal í Skálum, reið­ari á Vesturbúgvanum. Um gulllaksaprísin, sigur hann, at teir fingu 5,10 krónur fyri kilo í vertíðini í ár, men hann heldur fyri, at prísurin á gull­laksi er lítið broyttur hesi sein­nu árini. Upsaveiðan hevur verið skift­ andi. Onkrir partrolarar hava gjørt góð hál og síðan hevur einki verið at fingið. - Eg vil siga, at tá upsaveiðan royn­ist væl, loysir hon seg betur enn gulllaksaveiðan, men tá upsa­veiðan ikki roynist, gevur gull­laksa­veiðan meira. Dánjal í Skálum sigur, at tað eru einar 2-3 krónur á muni á prísi­num á gulllaksi og upsa, og tað er hetta, sum ger munin, leggur hann aftrat. NOYÐAST HELST AT LIGGJA Í EINAR TVEIR MÁNAÐIR Ísfiskatrolarin, Vesturbúgvin, sum partrolar saman við Eysturbúgvanum, stendur í løtuni á bedingini hjá Mest í Havn. Skipið kom upp í síðstu viku, men hetta verður helst ein longri steðgur hjá skipi og manning Prísurin á gulllaksi er lítið broyttur - Prísmunurin á gulllaksi og upsa ger, at upsin loysir seg betur, tá veiðan er góð, sigur ísfiskareiðari Her stendur Vesturbúgvin á bedingini hjá Mest í Havn, har motorurin verður høvuðsklassaður, og køliskipanin verður skift