hósdagur 31. oktober 2019síða 21

FRÍGGJADAGUR 1. NOVEMBER 2019 SOSIALURIN 126 21 Fast tal á lærlingum um árið Ein av niðurstøðunum í tilmælinum, ið varð handað landsstýriskvinnuni í mentamálum í fjør, var, at arbeiðast skal fram ímóti at fáa fastari lærlingatal hvørt ár. Í tilmælinum verður víst á, at síðan ald­arskiftið er miðaltalið á nýggjum lærling­um hvørt ár er beint oman fyri 267 lærlingar. Tó, so skiftir talið rætti­liga nógv frá ári til árs, tí at talið á nýggj­um lærlingum er rættiliga tengt at kon­jukt­ urinum. Til dømis vóru 328 nýggir lær­ linga­sáttmálar undirskrivaðir í 2008, men árið eftir var tað talið bert 173. Arbeiðsbólkurin kom til ta niðurstøðu, at neyðugt var fáa talið á nýggjum lær­ ling­um í fastari legu, sum so aftur kundi virka konjukturjavnandi. Men fyri at hetta kundi røkkast, vóru nakrar for­ treyt­ir, ið skuldu vera upp á pláss. Høvuðsfortreytirnar eru millum annað, at bæði land og kommunur gera lang­tíðar íløguætlanir, og at peningur verð­ur settur av til byggiíløgur í lág­kon­ jukt­uri. Samstundis skal lærlingatalið fylgja íløgunum, soleiðis at tá íløgurnar eru so og so stórar, skal talið á nýggjum lærlingum minka ella økjast hareftir. Til at røkka hesum málinum og fyri at umsita tær broytingar og tillagingar, ið skulu til hvørt ár, verður í tilmælinum skotið upp, at skipast skal fyri einum for­ um, har umboð fyri ymisku partarnar koma saman at avgreiða viðurskiftini. Í tilmælinum verður skotið upp, at aðal­stjórar saman við kommunum og fíggj­armálaráðnum umboða tað almenna, með­an Handverksmeistarafelagið, Arbeiðs­gevarafelagið og Handils­vinnu­ felagið umboða tað privata. Yrkisdepilin skal virka sum neutralur skrivari fyri for­umið. Tørvur er á EUX útbúgving í Føroyum Landsstýrinum varð eisini mælt at seta í verk sokallaða EUX útbúgving í Føroyum, sum vendir sær til teirra, ið hava tørv og hug til bæði miðnám og yrkislæru. EUX er ein útbúgving, sum bæði er handalig og gymnasial. Tað vil siga, at lærlingur, eftir lokna útbúgving, hevur eitt sveinabræv innan handverk og eitt gymnasialt prógv, svarandi til eitt HF prógv. - Hendan samansetingin letur upp fyri fleiri møguleikum enn verandi lær­ lingaskipan. Lærlingurin kann, eftir lokna útbúgving, arbeiða sum sveinur á læruplássinum ella søkja inn á hægri læru­stovnar til víðari lestur, so sum verk­frøði, maskinmeistara, arkitekt v.m, stendur í tilmælinum um EUX útbúgv­ ingar. Innihaldið í EUX útbúgvingunum er sostatt eisini ein samanseting av yrkis­ fakum, lærutíð og "vanligar" gymnasialar lærugreinar á bæði A og B stigi. Av tí at talan er um rættiliga umfatandi út­búgv­ ing í mun til yrkislæru og miðnám, sum tað er nú, verður lestrar- og lærutíðin longri, og ein EUX útbúgving tekur mill­ um fýra ár og níggju mánaðir og fimm ár. Samstundis er EUX útbúgvingin rætti­liga krevjandi, og tí er neyðugt, at lær­lingurin er væl fyri bæði bókliga og handa­liga, fyri at fara undir eina EUX útbúgv­ing. - EUX eru fyri næmingarnar, sum eru væl fyri handaliga og bókliga og sum ynskja yrkisvegin, samstundis sum tey møguliga ynskja at fara víðari í útbúgv­ ing­ar­skipanini. Tey seinastu árini hava fleiri dømi verið um, at næmingar velja at fara í læru ella taka eina útbúgving innan hand­verk eftir lokna miðnámsútbúgving og umvent. Av tí at EUX er ein sam­an­ set­ing av einari yrkisútbúgving og einari gymnasi­alari útbúgving, er málbólkurin mill­um annað hesi, stendur í tilmælinum. Ítøkiliga varð mælt til, at tveir EUX flokkar vórðu tiknir inn á Glasi - ein á tekniska økinum og ein á kreativa økin­ um, samstundis sum at EUX eisini skal bjóð­ast út á Tekniska skúla í Klaksvík. Fráfall millum lærlingar 0% 25% 50% 75% 100% 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Staðið Fráfall