mánadagur 4. november 2019síða 10

10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 4. november · Nr. 127 TÍÐINDI Nú verður politiska kósin sett við fíggjarlóg og øðrum lógum Nývalda Løgtingið fer av álvara til arbeiðis nú, tá ið fíggjarlógin skal viðgerðast umframt lógaruppskot frá landsstýrinum Árni Gregersen Í dag hevur landsstýrið lagt 12 uppskot fyri tingið, umframt at andstøðan eisini hevur lagt fleiri uppskot fram. At hetta hendir júst í dag, er tí at hetta er seinasti dagurin at leggja uppskot fram, sum skulu virka 1.januar 2020. Tað er ein undantaksregla, sum sigu, at geva 17 tingmenn loyvi til tess, so kunnu upp­ skot­ini leggjast fram seinni. Orsøkin til at seinasta freist er ásett er, at so ber til at halda allar tíðarfreistir í tinginum eftir teimum reglum, sum eru ásettar í tingskipanini. Fiskivinnan Tað stóra politiska málið, sum kemur til viðgerðar í heyst um­framt fíggjarlógina, eru tær broytingar, sum hendan sam­ gongan ætlar at gera í lóg­ini um fyrisiting av sjófeingi. Lógin hevur verið í gildi síð­ ani 2018, men hendan sam­ gong­an sum nú situr hevur ong­antíð tikið undir við lógini og hevur sagt seg vilja broyta hana, so skjótt tey fingu meir­ lut­an. Størsta broytingin er, at hend­an samgongan sambært lóg­ar­uppskotinum sum hevur verið til hoyringar, fer at taka av alt sum eitur uppboðssølu av fiskirættindum. Ætlanin var eisini at geva 10-ára rullandi loyvir, men mót­støðan – eisini í sam­gong­ uni – var so mikið stór, at hend­an loysnin var slept. Samgongan legði eisini upp­ skot fram í dag um broytingar í pensjónsskipanini. Bæði Sambandsflokurin og Fólkaflokkurin lovaðu í val­ stríðn­um, at pensjonistar í Før­oyum skulu fáa meira at liva fyri. Sambandsflokkurin lovaði at gera gundupp­hædd­ ina í fólkapensjónini og Fólka­ flokk­urin at útgjaldi úr Sam­ haldsfasta skal vera skattafrítt. So gott verður tað neyvan hjá pensjonistunum, men sum vit hava skilt málið, so fáa pen­ sjonistarnir størri part av grund­upphædddini skatta­ frítt, og so fáa teirein frádrátt uppá 6.000 krónur. Stórt arbeiði gjøgnum fleiri ár hava ført til uppskotið um broyt­ingarnar í rættar­gangs­ lóg­ini. Í veruleikanum er talan um eina dagføring av lógini, sum er galdandi í Danmark. Rættargangslógin Rættartrygdin hjá vanliga borg­ aranum verður styrkt, tá ið nýggja rættargangslógin fyri Føroyar kemur í gildi. Nýggja lógin er umfatandi og hevur fleiri enn 1000 ásetingar. Hon inniheldur eitt nú reglur um, hvussu rætt­ar­ mál í Føroya Rætti skulu við­ ger­ast, um uppgávur hjá adv­ okat­um og um arbeiðið hjá politinum og ákæruvaldinum í revsi­málum. Í mun til galdandi lóg, sum við fáum broytingum er frá 1988, verður lógin gjørd tíðar­ hósk­andi. ”Við nýggju lógini verður rættargangurin í Føroyum í einum taki lyftur inn í 21. øld. Rættargangslógin er felagsmál, og tá ið vit hava felags rætt­ar­skipan haldi eg, at tað er bæði skilabest og mest skynsamt, at vit í Føroyum hava somu regl­ur sum í Danmark. Soleiðis fáa føroyingar bestu rættartrygd­ ina,” heldur Bárður á Steig Nielsen, løgmaður.  Tað hevur leingi verið stór­ ur tørvur á at fáa eina nýggja rættargangslóg setta í gildi fyri Føroyar, tí galdandi lóg ikki hevur verið dagførd regluliga seinastu mongu árini. Fleiri enn 200 lógarbroytingar eru gjørdar í donsku rættargangs­lóg­ini, sum ikki eru settar í gildi fyri Føroyar.   Rættartrygdin hjá vanliga borgaranum verður styrkt, tá ið nýggja rættargangslógin fyri Føroyar kemur í gildi. Í vik­uni hevur løgmaður borið ríkis­lógartilmæli um nýggja rætt­argangslóg í Løgtingið. Nýggja lógin er umfatandi og hevur fleiri enn 1000 áset­ ing­ar. Hon inniheldur eitt nú reglur um, hvussu rættarmál í Føroya Rætti skulu viðgerast, um uppgávur hjá advokatum og um arbeiðið hjá politinum og ákæruvaldinum í revsi­mál­ um. Í mun til galdandi lóg, sum við fáum broytingum er frá 1988, verður lógin gjørd tíðar­ hósk­andi. ”Við nýggju lógini verður rætt­argangurin í Føroyum í einum taki lyftur inn í 21. øld. Rætt­argangslógin er felagsmál, og tá ið vit hava felags rætt­ar­ skip­an haldi eg, at tað er bæði skila­best og mest skynsamt, at vit í Føroyum hava somu regl­ ur sum í Danmark. Soleiðis fáa før­oyingar bestu rættar­trygd­ ina,” heldur Bárður á Steig Niel­sen, løgmaður.  Tað hevur leingi verið stór­ ur tørvur á at fáa eina nýggja rætt­argangslóg setta í gildi fyri Føroyar, tí galdandi lóg ikki hevur verið dagførd regluliga seinastu mongu árini. Fleiri enn 200 lógarbroytingar eru gjørd­ar í donsku rættar­gangs­ lóg­ini, sum ikki eru settar í gildi fyri Føroyar.   Landsstýrið hevur seinastu 10 árini fingið nógvar áheitanir um at dagføra reglurnar í rætt­ ar­gangslógini á ymiskum økj­ um, eitt nú um varðhald, av­ byrg­ing, rættarmekling, inn­lit, bólkasakarmál, hjásitar, nevn­ ingamál, fría rættargongd og saksgongd til Hægstarætt. Andstøðan Andstøðan hevur eisini nøkur uoppskot. Eitt av teimum er at geva Bú­støðum heimild at læna 200 milljónir til bústaðarbygging. Ætlanin er, at lánið skal tak­ ast í ognum hjá bústøðum og at hetta tí skal vera nakað sum lík­ist realkreditt-lánum. Málið var lagt fram í farnu tingsetu, men kom ikki til við­ gerðar, tí at tíðin gekk undan hjá tinginum. Eitt annað mál, sum vit skilja eisini er lagt fram, er nýggja vælferðarlógin. Lógin skal avloysa gomlu sosial­lógina, sum byggir part­ vís á gamlar danskar lógir, men sum eisini er broytt ofta gjøgn­um árini. Løgmaður hevur lógarmál og hevur lagt uppskot um nýggja rættargamgslóg fram Hesi fáa eitt sindur meira at liva fyri eftir nýggjár. Andstøðan hevur eisini lagt nøkur uppskot fram