hósdagur 14. november 2019síða 16

FRÍGGJADAGUR 15. NOVEMBER 2019 SOSIALURIN 132 16 TEMA: Starvs- og listafólkalønir Hóast tey flestu munnu fegnast um, at almenni stuðulin til list av ymiskum slag er øktur, og at Mentanargrunnur landsins hevur fleiri og størri játtanir at luta út, so eru ikki øll eins fegin um tann leist og ta framferð, ið higartil hevur verið lutað út eftir STEINAR PATURSSON F leiri atfinningarsamar røddir hava seinastu árini verið á lofti, ið hava funnist at mátanum, ið almenni listastuðulin hjá Ment­ an­argrunninum verður útlutaður. Vit hava fingið orð á Steintór Ras­mussen, sum í bókini Horvna Rósan spinnur eina krimisøgu um føroyskt frændaveldi, har ein hørð høvuðsstaðarkjarna situr og stýrir tí nógvu mentanini og listini í landinum. Høgni Mohr sipaði fyri kort­ um til, at skipanin við lista­stuð­uli - starvslønirnar og lista­fólka­løn­ irnar - verða í summum før­um stýrdar av vina- og kenn­inga­pol­ itikki. Í øðrum førum verður yvir­ kompenserað, soleiðis onkur slepp­ ur ikki upp í part, tí at viðkomandi kennir tey í nevndini ov væl. Hann skjeyt upp, kanska skemt­ andi, at starvslønirnar skuldu latast tilvildarliga á tann hátt, at onkur á kontórinum í Menta­mála­ ráðn­um skuldi draga nøvnini úr ein­um posa. Er hald í kritikkinum? Er hetta ein vansi við núverandi skipan? - Tað er ikki uttan orsøk, at Høgni Mohr fær hug at taka so speiskliga til orðanna. Hann er ikki einamallur, sum undrast yvir ta vanbýtið, ið mangan tykist at vera, tá ið nøvnini á teimum, sum hava fingið starvsløn hava verið kunn­gjørd. Ikki tí, at játtaðu um­ sókn­irnar ikki hava uppborið stuð­ul ella almennan styrk , men ofta liggja góðir og upplagdir kand­id­atar ár eftir ár í bunkanum og vóna at sleppa uppí part. - Sjálvur skrivaði eg fýra krimi­ skaldsøgur og gav út mína egnu barnasangbók, áðrenn eg í ár fekk játtað arbeiðsnáðir í seks mánaðir. - Jú, ein skal eisini duga at siga takk og vera eyðmjúkur fyri hvørt oyra. Men tað er ringt fyri sjálvs­álitið hjá skrivandi og skap­andi menniskjum, um tú ferð eftir ferð dumpar í tí ment­ an­arligu burturlutingini av al­ mennum pengum. Men einki er so ringt, at tað ikki er gott fyri okk­urt. Sjálvur havi eg sum fræg­ ast roynt at skriva meg burt­ur­úr frustratiónunum. Horvna Rós­an lýsir eitt samfelag, har ment­an­ arlig karaktermorð fáa fanan fram í einum annars hampuligum lista­ manni. Sólfinn Hansen hevur í grein í Norðlýsinum áður havt á lofti, at listastuðul endar í ov stór­an mun í miðstaðarøkinum. Norð­lýsið hevði tá gjørt yvirlit yvir tey 20, ið høvdu fingið mest í starvs­løn frá Mentanargrunni lands­ins. 11 teirra vóru búsitandi í Havn, fimm teirra uttanlands, og bert fýra vóru búsitandi uttan fyri høv­uðs­ staðin í Føroyum. Síð­an tá er Lista­ fólkalønin løgd aftrat stuð­ul­inum frá Ment­anar­grunn­in­um, og av teimum seks, ið higar­til hava fingið listafólkaløn, er eingin búsitandi í Føroyum uttan fyri mið­staðarøkið. Er almenni listastuðulin ov mið­savnaður kring høvuðsstaðin? - Statistiskt er tað tíanverri so, at í nýggjari tíð hava tónleikarar, rithøvundar, myndlistafólk og sjón­leikarar uttanfyri Havn­ina ikki móttikið nakað av týdn­ingi úr teimum stóru al­mennu grunn­un­ um. Men um útjaðarin um­boðar eina annað­klassa­mentan loyvi eg meg kortini at ivast í. Eg skal ikki gera meg til talsmann fyri serligum økiskvotum, men eg vildi inniliga ynskt, at tey sum sita í ráðum og nevndum, har tey viðgera list og ment­an, royna at skoða alt tað før­oyska landslagið. Og kanska av og á eisini ganga minni kendar leiðir. Til vildar øllum, kann eingi gera. Øll hava sína fatan av veruleikanum. Upp ígjøgnum tíð­ irnar hevur nógv hugtakandi list, tón­leikur og skaldskapur verið í høv­uðs­staðnum. Ongin ivi um tað. Men tú kanst ikki fornokta alt tað góða og áhugaverda, sum verður sungið, skrivað, málað, givið út og sett á pall kring alt landið. - Men treytirnar fyri stuðli mugu sjálvandi verða, at tú ert Skipanin bítur seg sjálv