týsdagur 19. november 2019síða 11

11 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 20. november 2019 · Nr. 134 TÍÐINDI FAKTA Í 1992 tók Løgtingið undir við at seta Barnarættindasáttmálan hjá ST í gildi fyri Føroyar. Barnarættinda­sáttmálin ásetingur grundleggjandi rættindi barnanna, tað eru borgaralig-, politisk-, fíggjarlig-, sosial- og mentunarlig rættindi. Barnarættinda­sáttmálin er ikki at meta sum ein lóg, ið lond kunnu dømast eftir, men er hinvegin reglur, ið limalondini hava bundið seg til at fylgja. Og í tann mun hesar reglur ikki verða fylgdar, kunnu londini verða fyri ábreiðslum frá ST. Fimta hvørt ár skulu Føroyar lata frágreiðing til ST um framstig og fyriskipanir á barnarættindaøkinum. Hetta er ein liður í skyldunum sambært Barna­rættinda­ sáttmálanum. Í hesum sambandi skal Føroyar eisini til munnliga hoyring hjá ST nevndini. (Kelda: amr.fo) FAKTA Grein 12 í Barnarættindasáttmálanum: Sáttmálalondini skulu tryggja einum barni, ið er ført fyri at hava egin sjónarmið, rættin til frítt at geva hesi sjónarmið til kennar í øllum viðurskiftum, ið hava við barnið at gera; sjónarmiðum barnsins skulu veitast ta tyngd, ið er hóskandi í mun til aldur tess og búning. Við hesum fyri eyga skal barnið serliga fáa høvi at geva sjónarmið síni til kennar, antin beinleiðis ella gjøgnum umboð ella gjøgnum hóskandi stovnar í samsvari við tær mannagongdir, ið eru ásettar í nationalari lóggávu, tá mál, ið viðvíkja barninum, verða viðgjørd av dømandi myndugleika ella fyrisitingarligum myndugleika. FAKTA Í 2017 tók Nordisk Ministerråd for Social- og Helsepolitik (MR-S) avgerð um at fremja stratetiska lýsing av norðurlendska samstarvinum á sosialøkinum. Lýsingin varð framd av fyrrverandi sosial- og fíggjarmálaðharra Íslands, Árni Páll Árnason. Í frágreiðingini, ið nevndist «Viden som virker í praksis» eru 14 uppskot til, hvussu norðurlendska samstarvið á sosialøkinum kann styrkjast og harímillum eisini barnsins rættindi. FAKTA Tað eru 54 greinar í barnarættinda­ sáttmálanum og 41 av teimum snúgva seg um rættindi. Restin av greinunum handla um, hvussu lond skulu arbeiða við barnarættindasáttmálanum. Greinarnar 2, 3, 6 og 12 eru nevndar høvuðsmálini í sáttmálanum. - Norðurlond skulu verða besta staðið í heimi­num hjá børnum, men tað eru enn børn, ið ikki trívast, og børn ið kenna einsemi og føla seg uttanfyri. Tí hevur Det Nordiske Børne­ for­um til endamáls at gera hesi ítøkilig til­mæl­ ini grundaði í grein 12 í Barnarættinda­sátt­mála­ num:  Rætturin at siga sína hugsan, sigur Djóni Eidesgaard. Somuleiðis greiðir hann frá, at í Danmark kenna bert 23 prosent av børn­um til Barna­rætt­ inda­sáttmálan. Kenna børn­ini ikki rættindini, tey hava, so verða tey held­ur ikki vird. - Tí skulu børnini hava ávirk­an á tey rættindi, sum hava við tey at gera. Við eini verkætlan sum hesi, har børnini luttaka í avgerðartilgongdini, verð­ur kunnleikin um Orðaskiftið er ógvusligt, og tey seta fleiri góðar og djúpar spurningar, sum vit ikki altíð fáa svarað. Vit, sum arbeiða hjá Barnabata hava eisini lært nógv av kjakinum og spurningunum, ið tey hava sett Børnini mugu kenna síni rætt­indi fyri at halda uppá tey barna­rættindi øktur, sig­ ur hann. Bólkurin av føroyskum børnum og ungum fer úr Før­oyum tann 15. januar 2020 og heim aftur tann 17. januar 2020.  Tann 16. januar 2020 leggja bólka­rnir tilmælini fram á ráð­stevnuni í Keyp­ manna­havn, og tá verða tey handað teim­um Norðurlendsku lands­ stýris­fólk­unum í hvørjum einstøkum landi, íroknað Føroyum, Grøn­landi og Álandi. Eisini verður hetta handa øðrum við­ kom­andi myndug­leikum í norður­londum umframt kommunum. Djóni Eidesgaard greið­ir frá, at tá komandi ár Barnabati verður 40 ár, er ætlanin at hittast aftur í Føroyum og arbeiða víðari við verkætlanini, gera tilmælini serføroysk og handa føroyskum lands­stýrisfólki og um­ boð frá føroysku kom­ mun­un­um tey.