týsdagur 19. november 2019síða 12

Mikudagur 20. november 2019 · Nr. 134 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 HEILSA Vilmund Jacobsen Á hvørjum ári fáa 14.000 danir í arbeiðsførum aldri staðfest krabbamein, og tey flestu halda fram at arbeiða, tá viðgerðin er liðug. Tó upplivir triði hvør sjúklingur, at tað hevur verið avbjóðandi hjá arbeiðsgevarum at hand­fara eina sjúku­ gongd. Hetta hevur eisini ført til, at Dansk Industri og Kræftens Bekæmpelse hava tikið seg saman um eitt átak, ið hevur til endamáls at fyrireika leiðar­ar betur til hesa upp­gávu og avbjóðing. Vantandi amboð Kræftens Bekæmpelse hevur spurt fyrrverandi og núverandi krabba­ meins­sjúklingar um viður­skiftini við arbeiðs­ gevaran undir sjúku­ gongd­ini. Tríggir av fýra sjúk­ ling­um hava upplivað av­bjóð­ingar, tá tey komu aftur til arbeiðis, eitt nú við seinárinum og við at røkja sínar skyldur. Við øðrum orðum vanta leiðarum amboð til at taka sær av av­bjóð­ ing­unum, ið eisini fara at gerast fleiri, sum árini ganga. Fleiri og fleiri fara at yvirliva krabbamein, sam­stundis sum pensjóns­ald­urin hækkar. Ein meting vísir nevni­ liga, at út við 20.000 danir í arbeiðsførum aldri fara at fáa krabbamein í 2025, og hetta er ein vøkstur í mun til í dag á 6000 fólk um árið. Fólk vilja arbeiða Krabbameins­sjúklingar vilja gjarna varðveita sítt tilknýti til arbeiðsplássið undir sjúkugongdini, men sam­stundis hevur hin sjúki nógv at hugsa um í samband við sjúku og viðgerð. Tí er arbeiðsgevarin eisini ógvuliga týdn­ingar­ mikil fyri sjúklingin, og arbeiðsgevarin eigur at tryggja, at greið­ar rammur og trygg­leiki eru við atliti til arbeiðs­upp­ gáv­ur, starvsfelagar og arbeiðs­plássið í síni heild. Bæði Dansk Industri og Kræftens Bekæmpelse halda, at tørvur er á, at arbeiðsgevarin verður betur ílatin til av­bjóð­ ingar­nar, ið stinga seg upp, tá fólk gerast sjúk av krabbameini. Hetta uppliva tey eisini í leiðsluni í Dansk Industri, sum hevur 11.000 limafyritøkur. Tað hendir nevniliga javn­an, at limafyritøkur venda sær til leiðsluna í megin­ felagnum í sam­band við, at arbeiðs­fólk eru vorðin rakt av eitt nú krabba­meini. Fleiri fyrispurningar - Tað er ógvuliga trupult, tá starvsfelagi verður raktur av krabbameini, tí tað eru so mong, sum verða rakt. Øll vita, at hetta serliga gongur út yvir familjuna, men hetta rakar so sanniliga eisini arbeiðsplássið, har bæði hin sjúki, starvs­ felagar og leiðsla koma í einari truplari støðu. Tí fáa vit eisini fleiri fyri­ spurningar frá okkara lima­fyritøkum, sum spyrja um ráð, hvussu tey skulu loysa avbjóðingina. Tað sigur varastjórin í Dansk Industri, Kinga Szabo Christensen, sum sjálv hevur verið í hesi av­bjóðandi leiðslustøðu. Ein spurnarkanning, sum Kræftens Be­ kæmpelse hevur gjørt mill­um ábyrgdarleiðarar í fyritøkum, vísir, at 60 prosent ikki hava ein politikk í fyritøkuni fyri álvar­samar sjúkur – ella, tey ikki vóru greið yvir, um arbeiðsplássið hevði ein slíkan politikk. Spurnarkanningin vísir eisini, at hin størri helm­ing­ur­in av leiðar­ unum sakna eina hollari vitan um sál­ar­ligar reak­ tiónir í sam­band við krabba­mein, eins og leiðar­ar­nir sakna ráð til at snakka við sjúkuraktar starvs­fel­ag­ar um sjúku og ar­beiðsuppgávur. Eitt nýtt átak Eitt nýtt átak er nú reist á føtur sum kann hjálpa leiðarum at veita tí krabbameinsrakta starvs­ felaganum so góðan stuðul sum gjørligt. - Vit eru soleiðis komin við heimasíðuni tag­ håndom.dk – við góð­ um ráðum, ymisk­um reiðskapum og við­mæl­ um, sum eru lagaði til ein strævnan arbeiðsdag hjá einum leiðara, sigur Pernille Slebsager, deildar­ leiðari í tí, sum rópt verður Patient- & På­rørendestøtte hjá Kræftens Bekæmpelse. Hon vísir á, at góðu ráðini í átakinum kunnu verða ein hjálp hjá tí k r a b b a ­m e i n s s j ú k a , starvs­feløgum og leiðar­ um í fyritøkunum. Varastjórin í Dansk Industri, Kinga Szabo Christensen, sigur, at øll verða ávirkaði, tá ein starvsfelagi verður álvars­ liga sjúkur, og ofta rakar hetta eisini fólk, sum tú ikki hevði roknað við. - Tí ræður um hjá ein­um leiðara at hava ”antenn­urnar” úti og verða til reiðar at veita stuðul, eins og øll á arbeiðsplássinum mugu eggjast til at vísa opin­ leika og forstáilsi, leggur hon aftrat. Nøkur góð ráð Kræftens Bekæmpelse og Dansk Industri hava arbeitt tætt saman við at skipa og leggja átakið - tag­håndom.dk - til rættis. - Tey seks góðu ráðini í átakinum kunnu vera ein hjálp hjá tí krabba­ meinsrakta, starvs­ feløg­um og leiðarum í fyritøkuni, sigur vara­ stjór­in í Dansk Industri, Kinga Szabo Christensen. Kelda: www.cancer.dk TÁ STARVSFELAGI VERÐUR SJÚKUR AV KRABBAMEINI Bæði Dansk Industri og Kræftens Bekæmpelse halda, at tørvur er á, at arbeiðsgevarar verður betur bjálvaðir til avbjóðingar, ið stinga seg upp, tá starvsfelagar gerast sjúkir av krabbameini - Øll verða ávirkaði, tá ein starvsfelagi verður álvarsliga sjúkur, og ofta rakar hetta eisini fólk, sum tú ikki hevði roknað við, sigur varastjórin í Dansk Industri, Kinga Szabo Christensen