hósdagur 28. november 2019síða 12

FRÍGGJADAGUR 29. NOVEMBER 2019 SOSIALURIN 138 12 FRANTS JENSEN R olf Guttesen kemur í komandi viku út við nýggjari bók, sum hann kallar “Poul P. Nolsøe – Skúmisleiv og Tjóðarhetja”. Við 496 blaðsíðum ger hann upp við myndina, ið flestu søgubøkur og annað tilfar, sum er komið út um Nólsoyar-Páll, hevur av frælsismanni og tjóðarhetju føroyinganna. – Hann er vorðin umgyrdur av mytum. Hann fírdi heldur ikki fyri at fara lætt um lógir og avtalur. Eg havi leitað fram gomul skjøl, sum prógva, at hann tókst við smugling, samstundis sum hann legði aðrar undir at smugla, sigur rithøvundurin. Grópað í gomlum skjølum Síðani hann varð pensjóneraður fyri nøkrum árum síðani, hevur Rolf Guttesen, sum býr í Hvalsø í Sælandi í Danmark, nýtt nógva tíð í ríkisskjalasavninum í Keypmannahavn, á lands­ skjala­savninum í Viborg eins og á landsskjalasavninum í Havn fyri at leita eftir tilfari um Nóls­oyar-Páll. Har hevur hann funnið fram til nógv tilfar, sum ikki hevur verið alment kent áður. Tað hevur hann nú givið út í bók. – Mítt ynski er ikki at niður­ gera Poul P. Nolsøe. Eg ynski bara at fáa tað fram, ið er veruleiki. Tað ganga so nógvar søgur og mytur um Nólsoyar-Páll, men nógv­ar av teimum hava ikki hald í veruleikanum. Eg vil bara nærkast sannleikanum. Tað, sum eg beri fram, kann skjal­ festast, sigur Rolf Guttesen. Oyramaður var ikki glaður fyri Nólsoyar-Páll Áhugin fyri Nólsoyar-Páll birtist, tá ið Rolf Guttesen var ein túr norðuri í Klaksvík fyri um­leið 15 árum síðani. Tá kom hann millum annað at práta við mann á Norðoyri (Oyri). – Prátið kom inn á Nólsoyar- Páll og hesin segði, ”at her norðuri er hann eingin stórur mað­ur”. Hetta yvirraskaði meg full­komiliga. Tað er jú alment kent, at Poul P. Nolsøe var ein sera stórur maður, ja, ein tjóðar­ hetja, sigur Rolf Guttesen. Hann grundaði nærri um hetta, og fekk tað illa at passa saman við tí, at Nólsoyar-Páll hevur so nógv minnismerki eftir seg á ein ella annan hátt. – Fleiri standmyndir ella minnis­steinar eru eftir hann bæði í Nólsoy, í Havn og í Vági. Og í Klaksvík verður eitt hús bygt í gamlan stíl, sum verður kallað Hús Nólsoyar-Pálls. Hann er á pengaseðlum og á frí­merkjum, gøtur í Havn og Klaks­vík eru kallaðar upp eftir hon­um, og hann hevur yrkt 227 ørindi langa Fuglakvæði, har tjaldrið verður hálovað. At tað gjørdist tjóðfuglur, og at grækarismessa í Føroyum verður hildin fyri tjaldrinum er eisini vegna Nólsoyar-Páll. Tey eldru minnast eisini, tá ið út­varpið ikki sendi alt døgnið, men bara ávísar tíðir á degnum. Sendi­ljóðið var fyrsta regla úr Fuglakvæðnum, sigur Rolf Gutte­sen. Mátti kanna nærri Undranin birti forvitni í lektara­ num, og hann mátti kanna málið nærri. – Eg eri vaksin upp í Havn­ ini, og í skúlanum lærdi eg, at Nólsoyar-Páll var ein tjóðar­ hetja. Tá ið eg møtti oyra­manni­ num, hevði eg ikki gransk­ að nakað um Nólsoyar-Páll, men tað, sum eg hevði lis­ið, vísti eina mynd av einum fyri­ myndarligum persóni við áræði, sum gekk nýggjar leiðir. Eg undraði meg á orðini hjá oyra­ manninum. Eg mátti kanna tað nærri, sigur Rolf Guttesen. Leita í upprunakeldum Meira og meira hann las, fann hann út av, at keldurnar til upp­lýsingarnar, vit hava um Nóls­oyar-Páll, koma fyri tað mesta frá Jakob Jakobsen og eru skriv­aðar niður góð 80 ár eftir at Nóls­oyar-Páll doyði. Hann fór so at leita í upp­runa­ keldum og fann har ymiskt nýtt. – Eg ætlaði at skriva einar 15 síður um hetta í Fróðskaparrit, men meira eg kannaði, fekk eg fleiri og fleiri upplýsingar, og til­farið bara vaks. Nú kom tað upp á næstan 500 síður, og eg mátti bara steðga. Tað eru tó onkrir smálutir eftir enn, ið eg NÓLSOYAR-PÁLL NÓLSOYAR-PÁLL VAR EIN BANDITT VAR EIN BANDITT – Myndin av Nólsoyar-Páll sum ein tjóðarhetja er ein myta. Hann var tað, sum vit fyrr søgdu, ein banditt, sigur Rolf Guttesen, lektari í geografi, og sum í 35 ár undirvísti á lærda háskúlanum í Keypmannahavn. Niðurstøðuna er hann komin til eftir at hava granskað í gomlum skjølum Standmyndin av Nólsoyar-Pálli í Vágsbotni í Havn, sum Hans Pauli Olsen, listamaður, hevur gjørt MYND: ÁLVUR HARALDSEN