hósdagur 5. desember 2019síða 10

FRÍGGJADAGUR 6. DESEMBER 2019 SOSIALURIN 141 10 Eiga at arbeiða við handilsavtalum, tí teimum hava vit ávirkan á. Trygd og verja eru danskt málsøki ÁRNI GREGERSEN T að nyttar lítið at brúka orku uppá trygdar- og verju­mál, tí tað eru donsk málsøkir. -Vit eiga at brúka orkuna á teimum økjum, har sum vit hava ávirk­an. Tað er millum annað á handils­økinum, sum er føroyskt máls­øki. Tað sigur fyrrverandi lands­ stýris­maðurin við uttan­ríkis­mál­ um, sum vieit hvat hann tosar um. Føroyar royndu at gera eina avtalu gjøgnum Útnorðurráðið við Ísland, men tað endaði við, at føroyskir myndugleikar vóru slign­ir á fingrarnar av dønum fyri eina orðing í avtaluni, sum so heldur ikki kom í gildi. Viðvíkjandi handilsavtalum, so ber til at finna loysnir. - Vit hava Hoyvíks-sáttmálan mill­um Føroyar og Ísland, sum vit hava sagt upp at fara úr gildi á nýggjárinum, sigur Poul Mich­ el­sen. Hann hevur fleiri ferðir lagt til merkis, at núverandi lands­stýris­ mað­urin við uttanríkis­málum hev­ur sagt, at nú verður hann und­irskrivaður hvørja løtu. - Orsøkin til at vit hava ósemju um Hoyvíkssáttmálan, er, at fiskirættindi eru partur av Hoy­víks­sáttmálanum. Lógin um sjó­feingi tilskilar at útlendingar ikki kunnu eiga veiðirættindi. Í sam­ráðingartilgongdini vóru vit samd­ir um at gera naakrr broyt­ ing­ar - Tað ið hendir nú og kemur fram um útlendskan ognarskap í fiski­vinnuni, ber prógv um hvusu stór­an týdning tað hevur, at bara før­oyingar hava ræði, fult ræði á før­oyska náttúrutilfeinginu, sigur Poul Michelsen.. Skuldi sáttmálin farið úr gildið orsakað av kravinum um ogn­ ar­skapin í fiskivinuni, fær tað lítla og onga ávirkan á Føroyska búskap­in. Íslendingar vilja ikki góðtaka, at ein føroysk lóg broytir teirra for­ treytir at eiga part í føroysku fiski­ vinn­uni. Poul Michelsen heldur,, at Hoy­víks­sáttmálin skal gerast av nýggj­um, men at alt sum hevur við fiski­vinnuna at gera, skal flyt­ ast í fiskivinnusamráðinganar. - Tí er tað so torført at koma á mál við einum nýggjum Hoy­víks­ sátt­mála. Fiskivinnan má takast úr og leggjast inn í samráðinganar um fiskivinnu, sigur Poul Michel­ sen. Sjálvur sáttmálin gongur út á nýggjárinum, um tað ikki eydnast at gera nýggjan sáttmála áðrenn. Poul Miichelsen, lands­stýris­ mað­ur, ynskir samgonguni góða eydnu við Hoyvíks-sáttmálnum og utt­anríkispolitikkinum, sum heild. Føroyskur uttanríkispolitikkur er handilsavtalur við onnur Føroyar eru drignar inn á altjóða uttanríkispolitiska pallin, men vit hava bert veruliga ávirkan á handil – ikki á verju og trygdarpolitik ÁRNI GREGERSEN S einastu tíðina er tað vorðið greitt fyri føroyska al­menninginum, at mill­ um stórtjóðirnar, sum manna uttanpolitiska leik­pallin, at Føroyar hava fingið ein nógv størri leiklut enn vit fyrr hava havt. Ikki síðan radarstøðirnar vóru bygdar í Føroyum í seksti ár­unum, hevur áhugin fyri lítla sam­felagnum í Norðurhøvum verið so stórur og millum so nógv­ar stórtjóðir. Spurningurin er hví hetta er so. Jú mong eru svarini, men tað mest greiða var helst tað, sum amerikanski flotaráðharrin gav Poul Michelsen, lands­stýris­ manni, tá hesini, spurdi am­erik­ anska ráðharran, hví hetta er so: - Hygg bert eftir hvar tit liggja. Tað er svar nokk, segði am­erikanski ráðharrin. Poul Michelsen, sum var lands­stýrismaður við utt­an­ríkis­ mál­um í seinastu samgongu, var sjálv­andi klárur yvir, at so er. Føroyar eru partur av Arktis og tað hevur ómetaligan áhuga í dag. - Trupulleikin hjá okkum før­ oyingum á uttanríkispolitiska øk­ inum er, at vit kunnu so at siga enn bert ávirka, hvørjar handils­ av­talur vit gera. Hitt við trygdar- og verjupolitikki er ikki okkara máls­øki og tað hava danir latið okk­um fingið at vita fleiri ferðir, sig­ur hann. Hann leggur kortini afturat, at okk­urt bendir á, at nýggja danska stjórn­in er sinnað at lata okkum fáa eitt sindur meira at vita um hvat hendir um okkara leiðir og í før­oyskum øki. - Soleiðis ljóðar á tí, sum verð­ ur sagt, men eitt er at tosa – eitt annað er at fáa tingini at henda, sig­ur Poul Michelsen. Kinverski telerisin Serinastu dagarnar hevur nógv fokus verið á, at kinverski sendi­ harrin í Keypmannahavn hev­ur vitjað í Føroyum og hildið fund við fleiri landsstýrisfólk 11. nov­ ember. Nógv bendir á, at vitjanin, sum formliga snýr seg um eina handils­avtalu millum Føroyar og Kina – ella part av Kina. Gitt verð­ur kortini, at vitjanin eisini hevði til endamáls, at fáa Føroyar at halda fast um, at vit fara at byggja okkara 5G net á útgerð frá kin­verska telerisanum Huawei. Polul Michelsen varaði í sini tíð sum landsstýrismaður av Før­ oya Tele, sum landið altso eigur. Hann sigur, at hann fekk at vita, at Føroya Tele var sinnað at brúka kinverska tøkni til 5G, men var ongantíð biðin um at taka eina politiska støðu til Huawei. - Eg sat sum landsstýrismaður og segði, at hetta var ein avgerð, sum Førtoya Tele átti at taka út frá, hvat var besta tilboðið. - Poliitiskt var avtalan ongan­ tíð diskuterað, leggur hann aft­ ur­at. Føroysk sendistova Føroyar hava fingið eina sendi­ stovu í Kina. - Hetta er gjørt, tí vit halda, at tað fer at gagna føroyskum út­ flutn­ingi til Kina. Út flutningurin er vaksandi og í fjør útfluttu Føroyar fyri millum 600 og 700 milljónir krónur til kin­verska marknaðin. Føroysku útflutningstølini til Kina eru vaksandi. - At ein sendistova er í Kina eig­ur eisini at geva okkum eina betri atgongd til aðrar marknaðir eyst­an­fyri, sigur Poul Michelsen. Kina/Huawai TEMA: Kina/Huawei VELJA FRÁ MÁLSØKJUM SUM VIT HAVA RÆÐI Á Amerikanski flotaráðharrin, Mabus, vitjaði í Føroyum