hósdagur 5. desember 2019síða 12

FRÍGGJADAGUR 6. DESEMBER 2019 SOSIALURIN 141 12 Kina/Huawei TEMA: Kina/Huawei S trategiskt er tað upp á fleiri mátar ørkymlandi, um føroyingar fara at samstarva við kinesiska Huawei fyri at fáa 5G. Tað meinar Mikkel Storm Jensen, sum granskar í cyberkonflikt- og strategi í danska Forsvarsakademiet, og sum eisini hevur royndir innan fregnartænastu. Danmark hevur staðið í líkn­ andi støðu sum Føroyar nú, tí ætlanin var á sinni at samstarva við Huawei um at útbyggja 5G-netið í Danmark. Men hetta bleiv av ongum, og danir valdu í vár heldur svenska tøknirisan, Ericsson, at standa fyri 5G infrakervinum. Mikkel Storm Jensen hevur í hesum sambandi nógvar tankar um núverandi ætlanirnar hjá føroyingum. Tann fyrsti er spurningurin, hvørt Huawei er ein trygdarvandi ella ikki. - Tað er torført at siga nakað ítøkiligt um tað. Danmark hevur jú frávalt Huawei, men í tí sambandi hava tað ikki verið serliga nógvar viðmerkingar um orsøkina. Tað er eingin ivi um, at Danmark hevur verið undir stórum trýsti frá USA, men telefyritøkan TDC sigur, at tað var ein kommersiell avgerð at frávelja Huawei. Annars hevur TDC ikki viðmerkt málið serliga nógv. Men í politiska kjakinum í Danmark hevur tos verið um, at mann stúrdi fyri at gera seg bundnan at kinesarum, sigur Mikkel Storm Jensen. Vandin fyri njósning Tað er eingin loyna, at hug­burð­ urin hjá Vestur­heimi­num mót­ vegis Huawei í høvuðs­heit­um er merktur av ótta fyri óvissuni. - Tað, sum amerikanarar siga, er, at Huawei er ein kinesisk fyritøka við kinesiskum hard­ ware og software. Og tað kann blíva brúkt til at njósnast við. Kinesarar eru vanliga kendir fyri at vera ótrúliga aktivir innan fyri njósning, bæði við politiskum og hernaðarligum málum, men eisini móti fyritøkum, sigur Mikkel Storm Jensen. - Tað eru fleiri meiningar um, í hvønn mun mann kann hand­ fara tann vandan, sum er fyri njósning. Umboð fyri bretsku fregnartænastuna hava sagt, at tað meina tey væl, at mann kann handfara tað. Og danska fregnartænastan segði í sam­ bandi við 4G eisini, at mann væl kundi handfara møguliga vandan, sigur hann. Vit eru ikki vinir við kinesarar Um mann velur at brúka eina kines­iska fyritøku at byggja sítt kritiska infrakervi upp, eru fleiri ting, mann skal taka atlit til, vísir danin frá Forsvarsakademiet á. - Um mann heldur, at inter­ net­ið hevur stóran týdning nú í sam­bandi við, hvussu fyritøkur koyra, og hvussu samfelagið virk­ar við 4G, so er tað bara ein veik útgáva av, hvussu tað verð­ur við 5G, tá tað verður fult inn­korporerað. Internetið grund­að á 5G kemur at útgera ein enn týdningarmeiri part í fram­tíðar­innar samfelag, sigur Mikkel Storm Jensen. - So er spurningurin, um mann vil hava eitt land sum Kina til at vera ein týðandi útvegara til eins kritiska infrakervi, sigur hann og greiðir nærri frá. - Í løtuni eru vit í einari kapp­ ingar­støðu við kinesarar, og teir eru hvørki okkara vinir ella allieraðu. Tí skal mann hugsa um, hvat tað er, mann ger, tá mann ger seg so djúpt bundn­ an at einum landi, sum mann kanska ikki altíð fer at vera á somu linju við. Mann má gera sær nakrar tankar um, hvat mann ger, um mann verður ósamd­ur við kinesararnar. Lat okkum siga, at teir hertaka Tai­ wan ella umhugsa at gera tað, og so er mann knappliga ikki long­ur vinur við kinesarar. Har kunnu vera fleiri høvi, har vit í Vestur­heiminum kunnu koma í stríð við Kina ella ikki ynskja at hava so nógv við kinesisku tjóð­ ina at gera, sigur Mikkel Storm Jen­sen. - Men um alt infrakervið hjá einum landi er bundið at kines­ iskari tøkni og ikki kann vera hetta fyri uttan fyri at sam­ felagið kann koyra, so verður tað jú ein serlig støða, sigur hann. At stuðla Vesturheiminum Ein annar problematikkur, sum Mikkel Storm Jensen sær við ein­um samstarvi við Huawei, er ein problematikkur, sum ikki hevur verið so nógv frammi. Hetta snýr seg um menningina frá 4G til 5G. 5G FRÁ HUAWEI GER FØROYAR BUNDNAR AT KINESARUM - Í løtuni eru vit í Vestur­heimi­ num í einari kappingarstøðu við kinesarar, og teir eru hvørki okkara vinir ella allieraðu, sigur Mikkel Storm Jensen frá Forskningsakademiet í Danmark Mann má gera sær nakrar tankar um, hvat mann ger, um mann verður ósamdur við kinesararnar