hósdagur 5. desember 2019síða 13

FRÍGGJADAGUR 6. DESEMBER 2019 SOSIALURIN 141 13 - Higartil hevur tað verið so­ leið­is, at internetið og teldutøkni hava verið grundað á standardir, sum í stóran mun eru mentir í Vestur­heiminum, serliga í USA, sigur hann og kemur við einari samanbering: - At okkara teldur kunnu tosa saman er líka sum at tokini kun­ nu koyra á jarnbreytini. Og tað er rættiliga týðandi, hvør tað er, sum avger, hvussu breiðar jarn­breytirnar skulu vera, og um mann mátar í metrum ella tumm­um. Tað eru nakrir altjóða stand­ardir og menning, sum higartil hevur verið grundað á tøkni frá Vesturheiminum. Um mann letur kinesarar verða teir før­andi í hesum, so sleppa vit tí vestur­lendska og gera okkum bundin at nøkrum øðrum stand­ ardum. Í Vesturheiminum eru vit von við, at tað eru vit, sum gera av, hvussu breiðar jarn­ breyt­irnar skulu vera, og hvussu tok­ini skulu síggja út, sum koyra á teimum. Men ynskja vit í framtíðini, at kinesarar sum gera av, hvussu tað skal vera? spyr Mikkel Storm Jensen. Framtíðarinnar tøkni fer í stór­an mun verða bundið at 5G-netinum. - Tað hevur áður ikki verið nøkur avbjóðing, tí tað hevur verið heilt natúrligt í mun til tøkn­iligu menningina, sum byrjaði í Englandi, men um tað verður tað kinesiska 5G, sum kem­ur at koyra við hesum, so verða tað kanska vit, ið koma at halsa aftaná teimum, sigur hann. - Tí er hetta eisini ein spurn­ ingur, um vit ynskja, at fram­ tíðar­innar tøknimenning skal liggja í Kina, ella um hon skal liggja í londum frá Vestur­ heiminum, nú tað verður investerað í so stórt statsligt infra­kervi, sigur Mikkel Storm Jensen. Kann fáa avleiðingar fyri fyritøkur Hann vísir á, at tað kann gott vera, at fyritøkurnarnar í Vesturheiminum ikki eru líka langt frammi við menning av 5G sum Huawei, men at tað í sjálvum sær ikki nýtist vera orsøk at samstarva við kinesarar. - Sum eg skilji, er eingin ivi um, at Huawei eru dugnaligir, og tí er tað freistandi, serliga tá teir koma við góðum tilboðum. Tað kann so millum annað vera tí, at teir hava so tætt sam­band við kinesiska statin. Men um vit í Vesturheiminum investera í 5G frá Huawei, kann tað vera, at okkara fyritøkur í Vesturheiminum ikki yvirliva í fram­tíðini ella fara at yvirliva á einum lægri støði. Tí er tað skiljandi, um mann heldur vil brúka pengar til eitt nú svenska Ericsson enn kinesiska Huawei, sigur Mikkel Storm Jensen og tek­ur saman um: - Talan er um nógvar pengar, sum verða blakaðir á borðið, og hetta eru eisini nakrar avgerðir, sum koma at røkka langt fram í framtíðina. Hvar skulu hesir peng­arnir og tann granskingin liggja? Ynskja vit, at kinesiskar fyri­tøkur skulu standa fyri tøkn­ini í framtíðini, ella ynskja vit at stuðla fyritøkum í Vestur­ heiminum? USA ella Kina Viðvíkjandi njósning er tað typiska mótargumentið, at um kinesarar kunnu njósnast g jøgnum 5G, so kunnu amerikan­ar­ar eisini gera tað. - So kann mann umhugsa, hvørjum mann helst vil spionerast av: amerikanarum ella kinesarum. Er tað munur á at gera seg bundnan av amerikan­arum ella kinesarum? Eitt lítið land má mann gera upp við seg sjálvt, hvønn mann helst vil gera seg bundnan av, sigur Mikkel Storm Jensen. - Um mann keypir frá kinesar­ um, er kjakið ikki, hvørt hetta er ein hóttan ella ikki. Kjakið eigur at ljóða, um mann kann hand­ fara hóttanina, sigur hann. Mikkel Storm Jensen MYND: FORSKNINGSAKADEMIET