hósdagur 5. desember 2019síða 14

FRÍGGJADAGUR 6. DESEMBER 2019 SOSIALURIN 141 14 STEINAR PATURSSON F yri at skilja hugburðin hjá kinesarum til evni sum mannarættindi, njósning og demokrati er neyðugt at hava í huga, at kinesiska samfelagið hevur eina heilt aðra fortíð og sam­felags­ skipan, enn vit eru von við her vesturi. - Hetta er eitt samfelag, sum byggir á heilt aðrar filo­sofiir og virðir enn okkara. Vestur­ lendsku samfeløgini byggja á kristnar filosoffar og demokrati, men samfelagið her byggir á heilt onnur virðir og heilt aðrar filosoffar. Demokrati fyllir ikki serliga nógv, og her er heldur ikki traditión fyri tí, sigur Jóhan­ na Magnusardóttir. Yvirhøvur ganga kinesarar hægri upp í trygd og fram­ gongd, enn teir ganga upp í frælsi og fólkaræði. Teknisku for­treytirnar fyri demokratii eru ikki til staðar í Kina, men ístaðin vigar og mátar kinesiska stýrið almennu fólkameiningina á ein hátt, ið tryggjar at ónøgdin í samfelagnum ikki gerst ov stór. - Yvirhøvur er tað ikki vanligt, at fólk kjakast um stórpolitisk viðurskifti, tí tað hava tey ongan­tíð havt nakra ávirkan á. Tey hava fyrr havt ein kejsara, og nú er tað so eitt annað slag av kejsarastýri, sum tekur av­gerðirnar, sigur Jóhanna Magnusardóttir. - Hjá okkum vestanfyri fyllir poli­tikkur øgiliga nógv um døgurða­borðið og kaffiborðið, men tað ger tað ikki her. Her er tað meira tín egni sosiali bólkur, tín familja og tínir vinir, sum eru samtaluevni, sigur Dávid Foss­ dalsá. - Viðurskifti kring manna­ rætt­indi er rættiliga langt burturi frá vanliga kinesaranum, sum ikki ordiliga hevur nakað við tey at gera. Mannarættindi verða eisini sædd eitt sindur øðrvísi, tí at fokuserað verður nógv meira upp á trygd. Kines­ arar halda, at Kina er tað trygg­ asta landið í heiminum, og teir eru stoltir av tí, leggur Jóhanna Magnusardóttir aftrat. Kinesarar eru tó ikki glaðir fyri avlurting og halda avlurting vera brot á privatlívið. Tó er kenslan millum kinesarar, at tað vóru amerikanarar, ið fyrst fóru undir at avlurta privatar borg­ar­ar. Eins og vit onnur í vestur­ heimi­num, og kanska serliga í Før­oyum, eru tjóðskaparsinnað og errin av okkara framburði, so eru kinesarar eisini ernir av Kina og tøkniligu frambrotunum hjá kinesiskum fyritøkum, og hetta hevur verið eyðsæð, tá amerikanski kritikkurin fór at hegla yvir Huawei. - Á sama hátt sum vit verða tjóðskaparsinnað, tá vit hava eksternar trupulleikar, sum til dømis Sea Shepherd, so verða kinesarar eisini tjóð­skapar­ sinnaðir, tá teir hava eksternar trupulleikar í hesum førinum við Huawei, sigur Dávid Fossdalsá. - Mann er kanska bæði kedd­ ur og skuffaður av, at har eru so nógv lond, sum blokera tøknina hjá Huawei og eru jaligari móti USA. Tað, at mann promoverar frí­handil, men ikki gongur inn fyri honum kortini, sigur Jóhanna Magnusardóttir. Á kinesiska tøkni­mark­naði­ num eru fýra stórir aktørar, har Huawei er tann størsti. Aftaná USA fór í hernað móti Huawei, og fíggjarstjórin í felagnum, Meng Wanshou, varð handtikin í Kanada fyri brot á amerikansku handilsátøkini móti Iran, fór sølan hjá Huawei á heimliga mark­naðinum upp í topp. - Eg haldi, at sølan hjá Huawei á heimamarknaðinum øktist við 68 prosentum. Tað er simpulthen av loyaliteti. Kinesarar eru tjóð­ skaparsinnaðir á hendan hátt, og tað flytir seg eisini yvir á vørur­nar á marknaðinum, sigur Dávid Fossdalsá. - Hesir eksternu faktorarnir, teir spæla við í kinesiska keyps­mentan. Føla kinesarar, at har eru álop uttanífrá, so føla kinesarar "jamen hvat kunnu vit gera?", sigur Dávid Fossdalsá. Jóhanna Magnusardóttir samanber hetta við grindadráp, og hon vil vera við, at vit kunnu spekulera, um ikki grindadrápið hevði hoyrt fortíðini til, um ikki útlendskir djóra- og um­hvørvis­ verndarfelagsskapir høvdu framt herferðir móti grinda­ drápinum. Huawei hevur mist undirtøku í Kina í seinastuni, men hetta var av orsøkum, ið hevði við heima­ mark­naðin at gera, heldur enn Kina/Huawei TEMA: Kina/Huawei Politisk viðurskifti eru ikki nakað, sum vanligi kinesarin gongur høgt uppí. Men tá trýstið úr útlondum gerst hart, ger kinesiska fólkið manngarð um sítt egna. Tí hava vesturlendsku ákoyringarnar móti Huawei havt við sær, at felagið er nógv styrkt á kinesiska heimamarknaðinum, siga tey bæði Jóhanna Magnusardóttir og Dávid Fossdalsá, sum lesa og arbeiða í Kina ÚTLENDSKAR AT­ ÚTLENDSKAR AT­ FINNINGAR FINNINGAR STYRKJA STYRKJA HEIMA­MARKNAÐIN HEIMA­MARKNAÐIN