hósdagur 5. desember 2019síða 15

FRÍGGJADAGUR 6. DESEMBER 2019 SOSIALURIN 141 15 STEINAR PATURSSON T að hevði borið til hjá øllum netveitarum at fingið sær atgongd til føroyska netið, sigur Símun Simonsen, KT leiðari á Fjarskiftiseftirlitinum. Tað er tí heldur ein spurningur, um hvørt tú hevur álit á veitaranum ella ikki, heldur enn um hvørt teir tekniskt hava førleikan til at sleppa inn á netið. Spurningurin um trygdarhol í samskiftisnetinum er heldur ikki eins viðkomandi júst nú, sum hann verður um nøkur ár, tá fleiri og fleiri tól skulu nýta netið til at samskifta við. Sum dømi nevnir Símun Simonsen, at sjálvkoyrandi bilar skulu nýta 5g netið at koyra eftir, og tá verður tað - tekniskt sæð - møguligt at krøkja seg á netið og ávirka ferðsluna. Símun Simonsen greið­ir frá, at taka vit kon­spira­tións­ teoretisku brillurnar á, eru í grundini tveir hættir at fáa ræði á ella atgongd til netið. Fyrri hátturin er at koda einar bakdyr inn í ritbúnaðin, software'ina, til sendararnar, meðan seinni hátturin er at leggja bakdyrnar beinleiðis í tól­búnaðin, hardware'ina. Til fyrra háttin verður tað gjørt soleiðis, at tú pro­ grammerar einar bakdyr bein­ leið­is í ritbúnaðin, og tann vegin kanst tú sleppa inn á netið aðrastaðni frá í heiminum. - Til netið skulu rutarar og sendarar setast upp. Í Føroyum hevur tað verð ymiskt, hvussu tað hevur verið gjørt frá veitara til veitara. Nema|Hey hava gjørt alt sjálvi við teirra egnu teknikkarum, meðan Føroya Tele hevur fingið fólk at koma til Føroya at seta tað upp. Tað er í hesari upp­setingar­ fasuni, at tað ber til at leggja koduna inn í ritbúnaðin, og tað letur seg eisini bert gera, um tað ikki verður kontrollerað. Símun Simonsen leggur tó aftrat, at tað hevði uttan iva verið uppdagað, um trygdarhol vóru í programmeringini, tí at tøkniligu verjugarðarnir- tað, sum á fakmálið eitur ein fire­wall - høvdu loggað, at trafikk­urin á netinum endaði onkra­staðni, har tað ikki varð væntað, at hann endaði. - Sær mann so, at trafikkur knappliga fer til Kina, so tekur mann og letur holini aftur, soleiðis at eingin trafikkur slepp­ur til onnur lond. Betra loysnin, um tú skuldi tikið ræði á netinum, hevði verið at lagt einar bakdyr bein­leiðis í tólbúnaðin, har tú so nýtti tilsvarandi tólbúnað, so sum eina snildfon, at krøkja teg upp í netið. - Um stjórnin í Kina for­ langaði, at teir skuldu gjørt einar bakdyr, so høvdu teir gjørt einar bakdyr í elektronikkinum sjálv­um, tá elektronikkurin varð framleiddur. So kundi tú komið við einari serligari tele­ fon í nánd av mastrini, har tú so fekk atgongd tann vegin. Tað hevði ikki borið til at fingið eyga á einar tílíkar bak­ dyr, um tær vóru í tólb´ - Tað hevði ikki borið til at fingið eyga á. Har mást tú taka kippini úr sendaranum. Reint kemiskt taka kippini sundur og hyggja eftir teimum við elektróniskari sjóneyka, so tú sært, hvussu elektronikkurin rigg­ar niðrií. Men tá er heldur einki til hindurs fyri, at aðrir veitarar høvdu gjørt sær dælt av somu bak­durum, tí aðrir veitarar nýta somu kipp til sína útgerð, sum øll eru framleidd í Kina. Við øðrum orðum merkir hetta, at um kippini høvdu havt tøkni­ ligu bakdyrnar til sleppa inn á netið, so høvdu bakdyrnar eisi­ ni verið atkomiligar fyri aðrar veitarar. hvat útlendskar stjórnir søgdu um Huawei. - Ein maður varð av órættum upp­sagdur í Huawei, og tað ganga kinesarar nógv hægri uppí, enn hvat útlond halda um fyritøkuna, sigur Jóhanna Magnusar­dóttir. - Grundgevingarnar vóru ikki í lagi, og tá kann mann frá kinesiskari síðu tosa um mannarættindi. Tá okkurt kemur út á sosialu miðlarnar, fer tað í eina melduródn, sum vit slett ikki kunnu ímynda okkum, sigur Dávid Fossdalsá Trygdin snýr seg um álit á veitaranum Tað snýr seg í størri mun um álit á veitaranum og í minni mun um trygdarhol í útbúnaðinum, nú kjakið um trygdina við at lata kinesiska Huawei veita nýggja 5g netið hjá Føroya Tele hevur vundið upp á seg seinastu vikurnar